Cú sốc 119 USD và “chảo lửa” năng lượng
Theo Business Insider và AP, cú sốc đầu ngày 19/3 đến từ việc dầu Brent chuẩn quốc tế bất ngờ vượt mốc 119 USD/thùng, tương đương mức tăng tới 11%. Mức giá này bứt phá ngoạn mục so với vùng 70 USD hồi đầu năm, đánh dấu mức tăng trưởng hơn 80% từ đầu năm 2026. Dầu WTI của Mỹ cũng nhanh chóng bứt tốc vượt mốc 101 USD/thùng trước khi hạ nhiệt.
Dầu có lúc tăng sốc sát 120 USD/thùng ngày 19/3 sau các cuộc tấn công nhắm vào các cơ sở hạ tầng dầu khí quanh Vịnh Ba Tư (Ảnh: INN).
Nguyên nhân trực tiếp đến từ chuỗi trả đũa nhắm vào các cơ sở hạ tầng dầu khí quanh vịnh Ba Tư. Khởi điểm là vụ tấn công vào mỏ khí South Pars – cơ sở ngoài khơi lớn nhất thế giới.
Ngay sau đó là đòn đáp trả nhắm vào nhà máy xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) khổng lồ tại Qatar, nơi chiếm gần 1/5 thương mại LNG toàn cầu. Tại Saudi Arabia, một máy bay không người lái cũng rơi xuống nhà máy lọc dầu Samref, làm gia tăng sự bất an.
Không chỉ dầu thô, giá khí đốt cũng bước vào chu kỳ “phi mã”. Hợp đồng khí đốt tương lai tại châu Âu có thời điểm nhảy vọt tới 35%, lên gần 65 euro/MWh. Tại Mỹ, giá khí đốt cũng nhích lên sát 3,2 USD. Giới đầu tư đang phải vội vã định giá lại rủi ro, đặc biệt là nguy cơ gián đoạn tại eo biển Hormuz – tuyến đường huyết mạch vận chuyển 20% lượng dầu toàn cầu.
Chuyên gia Leslie Palti-Guzman từ Energy Vista nhận định, nguồn cung LNG từ Qatar có thể mất nhiều tháng mới phục hồi hoàn toàn. Các chuyên gia của ING cũng đồng tình khi cho rằng, rủi ro hiện tại không chỉ là gián đoạn tạm thời mà là năng lực sản xuất dài hạn. Điều này buộc thị trường phải cộng thêm một khoản “phí rủi ro” không nhỏ vào giá năng lượng.
Chứng khoán “đỏ lửa”, kim loại quý lao dốc
Ngay khi giá dầu vọt lên, sắc đỏ bao trùm các thị trường chứng khoán lớn. Tại châu Á, chỉ số của Nhật Bản bốc hơi 3,4%, Hàn Quốc giảm 2,7%. Thị trường Đức cũng lao dốc 2,8% do giới đầu tư lo ngại chi phí năng lượng đắt đỏ sẽ bào mòn lợi nhuận của các doanh nghiệp sản xuất.
Tại Phố Wall, theo Bloomberg, các chỉ số chính cũng chìm trong áp lực bán tháo đầu phiên. Tuy nhiên, thị trường Mỹ “đỡ đau” hơn nhờ nền kinh tế ít phụ thuộc vào nguồn dầu Trung Đông hơn so với châu Âu hay châu Á. Kết phiên, S&P 500 giảm 0,3% về 6.606,49 điểm, Nasdaq giảm 0,3%, trong khi Dow Jones mất hơn 200 điểm.
Cơn chấn động lan sang cả thị trường kim loại quý và hàng hóa. Dù thường được xem là hầm trú ẩn, giá vàng bất ngờ lao dốc 5,9% xuống còn 4.605,7 USD/ounce, bạc cũng bốc hơi 8,2%. Nhóm cổ phiếu khai khoáng chịu trận nặng nề, điển hình như Newmont giảm 6,9% hay Freeport-McMoRan mất 3,3%.
Bức tranh doanh nghiệp công nghệ cũng chứng kiến sự phân hóa. Cổ phiếu Micron Technology giảm 3,8% dù báo cáo lợi nhuận vượt kỳ vọng, tạm ngắt nhịp tăng 62% từ đầu năm nhờ cơn khát chip nhớ.
Ngược lại, Rivian Automotive lội ngược dòng tăng 3,8% nhờ thương vụ Uber dự kiến rót 1,25 tỷ USD mua 10.000 robotaxi (taxi tự lái), dù chính cổ phiếu Uber lại giảm 1,7%.
“Quay xe” kỳ vọng lãi suất, rủi ro chực chờ
Đối với giới đầu tư, điều đáng lo ngại nhất lúc này là bóng ma lạm phát quay trở lại. Giá dầu neo cao đang phá vỡ mọi kịch bản nới lỏng tiền tệ. Theo AP, thị trường đã hoàn toàn “quay xe” với kỳ vọng chính sách của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).
Chỉ một tháng trước, 74% nhà đầu tư cược Fed sẽ giảm lãi suất ít nhất hai lần. Hiện tại, có tới 73% khả năng Fed sẽ giữ nguyên, thậm chí phải tăng lãi suất. Những bình luận không mấy mềm mỏng của Chủ tịch Jerome Powell càng khiến giấc mơ giảm lãi suất năm 2026 trở nên xa vời. Trong ngày, các ngân hàng trung ương tại Nhật Bản, châu Âu và Anh cũng đồng loạt giữ nguyên lãi suất.
Lãi suất neo cao lập tức kéo theo hệ lụy thực tế. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm giữ vững quanh 4,26%, cao hơn nhiều so với mức trước khi xung đột nổ ra. Điều này đẩy lãi vay mua nhà đi lên, khiến doanh số nhà mới tại Mỹ bất ngờ suy yếu và gây áp lực định giá lên mọi loại tài sản rủi ro.
Về cuối phiên 19/3, thị trường ghi nhận nhịp hạ nhiệt tạm thời. Dầu Brent lùi về mức 108,65 USD/thùng sau khi Tổng thống Donald Trump lên tiếng cảnh báo gay gắt và phía Israel đồng ý tạm dừng các đòn tấn công tiếp theo vào mỏ khí. Dù vậy, chuyên gia Aditya Saraswat từ Rystad Energy cảnh báo, nếu căng thẳng tiếp diễn, giá dầu hoàn toàn có thể phá vỡ mốc 120 USD/thùng trong chớp mắt.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/gia-dau-vot-119-usdthung-cu-soc-danh-guc-chung-khoan-toan-cau-20260320094132265.htm
