Cường kích A-10 (Ảnh: DVIDShub)
Không giống các phiên bản trước từng được sử dụng trong các cuộc chiến tại Iraq, A-10 đã được “hồi sinh” với trang bị mới và vũ khí tốt hơn, cùng khả năng kết nối mạng được nâng cấp đáng kể, cộng thêm trí tuệ nhân tạo tích hợp nhằm nâng cao độ chính xác và sức sát thương của nền tảng.
Có ít nhất 4-5 vai trò chính của A-10 trong cuộc xung đột này. Đứng đầu danh sách là đối phó với UAV Shahed-136, khi A-10 sử dụng các cảm biến mới và vũ khí cải tiến để hạ các UAV này, với sự hỗ trợ từ radar tiên tiến của F-35, hiện có thể chuyển giao mục tiêu cho A-10.
Gần đây, các cường kích A-10 cũng đang đảm nhiệm nhiệm vụ bảo vệ lực lượng trên biển khi Hải quân Mỹ tìm kiếm các tàu rải thủy lôi của Iran.
A-10 cũng đang làm nhiệm vụ nhằm mục tiêu vào các trận địa tên lửa ven bờ của Iran, vốn được sử dụng để tấn công hoạt động vận tải trên Vịnh Ba Tư.
Ngoài ra, A-10 cũng là mối đe dọa với đội xuồng tấn công tốc độ cao của Iran. Cường kích được mệnh danh là “lợn lòi” này cũng được sử dụng tại Iraq để tấn công các lực lượng vũ trang ủy nhiệm do Iran hậu thuẫn.
Trong nhiều năm qua, không quân Mỹ đã thuyết phục quốc hội để A-10 nghỉ hưu, để mua thêm các vũ khí tiên tiến hơn nhằm phù hợp với định hướng tác chiến dài hạn. Theo thời gian, Quốc hội cũng đã đồng tình với hướng đi này.
Khoảng 597 máy bay đã bị loại biên trong suốt vòng đời chương trình. Trong số 715 khung thân được sản xuất ban đầu, phần lớn hiện đang được niêm cất dài hạn hoặc đã bị tháo dỡ. Không quân Mỹ vẫn có kế hoạch loại biên hoàn toàn A-10 vào năm 2029. Quốc hội đã ban hành lệnh cấm giảm số lượng A-10 xuống dưới 103 chiếc cho đến tháng 9/2026.
Chỉ riêng năm ngoái (2025), Không quân Mỹ đã loại biên 56 chiếc A-10. Những chiếc này đưa vào bãi được dùng làm nguồn phụ tùng cho các máy bay còn lại, do Không quân không muốn chi tiền đặt linh kiện thay thế mới.
Hiện nay, các máy bay còn lại được vận hành bởi Không đoàn 23 (“Hổ bay”) tại căn cứ không quân Moody, bang Georgia, trung tâm A-10 lớn nhất còn lại. Đơn vị này quản lý Phi đội tiêm kích 74 và 75, và dự kiến tiếp tục hoạt động ít nhất đến cuối năm nay trước khi Không quân muốn đưa toàn bộ số máy bay này vào bãi niêm cất.
Trong cuộc chiến với Iran, A-10 đang hoạt động từ căn cứ không quân Muwaffaq al-Salti tại Jordan, được xem là “cứ điểm không quân chiến lược kiên cố” trung tâm cho lực lượng A-10.
Kể từ cuối tháng 1/2026, một số lượng đáng kể A-10 đã được triển khai ở tiền phương để hỗ trợ các đòn tấn công trên toàn khu vực.
A-10 cũng hoạt động tại căn cứ không quân Al-Dhafra (UAE), chủ yếu để “giám sát trên không” hoạt động vận tải tại Vịnh Ba Tư và đánh chặn các UAV tấn công một chiều của Iran. Ngoài ra, A-10 còn triển khai từ các sân bay dã chiến nhằm hoạt động sát nhất có thể với eo biển Hormuz.
Theo Asia Times, màn trình diễn của A-10 trong thời gian qua có thể đặt Không quân Mỹ vào thế khó khi cường kích này vẫn có khả năng hoạt động hiệu quả nhưng lại đối mặt với nguy cơ bị khai tử hoàn toàn.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/cuong-kich-lon-loi-my-hoi-sinh-o-chien-truong-iran-du-dang-bi-khai-tu-20260320113545704.htm
