Nước Nhật đang đối mặt với một bài toán kinh tế hóc búa từ chuỗi cung ứng toàn cầu. Từ các tập đoàn công nghiệp khổng lồ đến những nhà tắm công cộng lâu đời đều đang cảm nhận rõ sức nóng.
Đáng chú ý, tâm lý lo ngại đã lan nhanh ra đường phố, tái hiện lại cảnh tượng người dân đổ xô đi vơ vét nhu yếu phẩm.
Giá xăng bán lẻ vọt lên mức kỷ lục hơn 190 yen/lít (Ảnh: Bloomberg).
Doanh nghiệp “ngấm đòn” chi phí, công nghiệp nặng lao đao
Theo Reuters, nền kinh tế Nhật Bản đang bộc lộ điểm yếu cố hữu khi phụ thuộc đến 90% nguồn cung dầu mỏ từ khu vực Trung Đông. Tuyến đường vận tải huyết mạch qua eo biển Hormuz hiện gần như tê liệt do các căng thẳng địa chính trị leo thang. Dù chính phủ Nhật Bản đã tung kho dự trữ để xả dầu ở mức kỷ lục nhằm hạ nhiệt thị trường, sức ép lên các doanh nghiệp nội địa vẫn vô cùng lớn.
Ngành công nghiệp nặng là nạn nhân đầu tiên phải thu hẹp quy mô.
Hãng thép lớn thứ 2 nước này là JFE Steel vừa buộc phải đóng cửa một trong năm cơ sở phát điện tại tỉnh Hiroshima do thiếu hụt nguồn dầu nặng. Rất may mắn, người phát ngôn của JFE Holdings xác nhận các lò luyện thép cốt lõi vẫn đang vận hành bình thường. Tuy nhiên, đây là tín hiệu cảnh báo rõ ràng cho toàn bộ chuỗi cung ứng sản xuất.
Các tập đoàn hóa chất cũng không thể đứng ngoài vòng xoáy chi phí. Mitsubishi Chemical tuyên bố sẽ tăng giá bán ít nhất 70 yen/kg (khoảng 0,44 USD) từ ngày 20/3 đối với hàng loạt sản phẩm.
Động thái này chắc chắn sẽ tạo hiệu ứng domino, đẩy chi phí nguyên liệu của ngành xây dựng và sản xuất ô tô lên mức mặt bằng mới. Cùng lúc đó, công suất vận hành của các nhà máy lọc dầu trên toàn quốc đã rớt xuống dưới mốc 70% lần đầu tiên kể từ năm ngoái.
Giá xăng bán lẻ vọt lên mức kỷ lục hơn 190 yen/lít, buộc chính phủ phải lập tức triển khai các gói trợ giá. Theo Reuters, ông Ryosuke Tsugaru, lãnh đạo cấp cao của công ty phát điện JERA, nhận định tình hình hiện tại sẽ khiến dư luận một lần nữa phải nhìn nhận lại tầm quan trọng của điện hạt nhân.
Thực tế, cổ đông của JERA là Tokyo Electric Power (TEPCO) đã khởi động lại lò phản ứng đầu tiên từ tháng trước để bù đắp khoảng trống năng lượng.
Từ nhà tắm công cộng đóng cửa đến “cơn sốt” giấy vệ sinh
Không chỉ các “ông lớn” công nghiệp, những mô hình kinh doanh nhỏ lẻ gắn liền với đời sống người dân cũng đang gục ngã.
Theo Reuters, Katsuragi Onsen, một nhà tắm công cộng (sento) nhỏ tại tỉnh Aomori, vừa ngậm ngùi thông báo sẽ đóng cửa vĩnh viễn vào cuối tháng 5. Cơ sở này đã hoạt động bền bỉ từ năm 1968, nhưng gánh nặng chi phí nhiên liệu tăng vọt đã vắt kiệt khả năng tài chính của họ.
Tác động của cuộc khủng hoảng không dừng lại ở chi phí sản xuất mà đã đánh thẳng vào tâm lý người tiêu dùng đại chúng. Theo báo Mainichi và Sedaily, mạng xã hội Nhật Bản những ngày qua bùng nổ hàng loạt bài đăng kêu gọi tích trữ nhu yếu phẩm. Nỗi ám ảnh về một cú sốc giá dầu đang khiến người dân bồn chồn và mất bình tĩnh.
Hệ quả là một làn sóng đổ xô đi mua gom giấy vệ sinh đang lan rộng khắp các địa phương. Nhiều người dùng trên nền tảng X liên tục cảnh báo nhau phải mua ngay trước khi giá tăng vọt theo đà giá dầu. Hiện tượng này lập tức gợi nhớ lại cú sốc dầu mỏ lịch sử năm 1973, khi người Nhật từng xếp hàng dài trước các siêu thị để vơ vét giấy vệ sinh.
Tâm lý đám đông này thực chất không hề mới mẻ tại xứ sở hoa anh đào. Nó từng xuất hiện sau thảm họa động đất năm 2011, trong đại dịch Covid-19 năm 2020 hay đợt cảnh báo siêu động đất Nankai hồi tháng 8/2024.
Một số ý kiến trên mạng bênh vực rằng đây là phản ứng tự nhiên khi xã hội bất ổn. Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo chính sự hoảng loạn này mới là nguyên nhân trực tiếp làm trống trơn các kệ hàng.
Giá dầu tăng mạnh khiến mạng xã hội lan truyền tin đồn “nên tích trữ giấy vệ sinh”, kéo theo làn sóng mua gom tại Nhật Bản (Ảnh: Horow).
Lời giải từ nội lực và sự minh bạch
Trước nguy cơ khủng hoảng giả tạo do tâm lý đám đông, giới chức và các hiệp hội ngành hàng đã lập tức phải can thiệp.
Theo Mainichi, Hiệp hội Công nghiệp Giấy Gia dụng Nhật Bản, đại diện cho 41 doanh nghiệp sản xuất, đã nhanh chóng lên tiếng xoa dịu dư luận. Họ khẳng định quy trình từ khâu nguyên liệu, sản xuất đến phân phối vẫn diễn ra hoàn toàn bình thường.
Ông Morio Ishizuka, Giám đốc điều hành hiệp hội, đã đưa ra những con số thực tế để dập tắt tin đồn thất thiệt.
Cụ thể, khoảng 60% nguyên liệu làm giấy vệ sinh tại Nhật Bản đến từ giấy tái chế thu gom ngay trong nước. Phần bột giấy còn lại được nhập khẩu chủ yếu từ Bắc Mỹ, Nam Mỹ và Đông Nam Á, hoàn toàn không dính dáng đến khu vực Trung Đông đang căng thẳng.
Dù quá trình sản xuất có sử dụng một số hóa chất gốc dầu, tác động từ sự gián đoạn nguồn cung là rất hạn chế. Theo Sedaily, đại diện ngành giấy nhấn mạnh các nhà sản xuất và nhà phân phối đều đã dự trữ đủ lượng hàng hóa cần thiết. Vấn đề rủi ro duy nhất hiện nay nằm ở thói quen mua sắm quá tay vì lo sợ của chính người tiêu dùng.
“Chỉ cần không mua gom không cần thiết, thị trường giấy vệ sinh sẽ không thiếu hàng” ông Morio Ishizuka, Giám đốc Hiệp hội Công nghiệp Giấy Gia dụng Nhật Bản, nhấn mạnh, đồng thời khẳng định sản xuất và phân phối vẫn diễn ra bình thường với nguồn nguyên liệu chủ yếu từ tái chế trong nước.
Trong khi đó, giá dầu thô Brent duy trì mức cao trên 100 USD/thùng đang kéo chi phí nhiên liệu và vận chuyển tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến giá xăng và nhiều mặt hàng tiêu dùng khác tại Nhật.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/nhat-ban-xa-kho-du-tru-tung-tro-gia-xang-de-binh-on-thi-truong-20260320150218874.htm
