Mở rộng từ gốc

Trong bối cảnh một đô thị đặc biệt với lực lượng lao động phi chính thức đông đảo, thu nhập bấp bênh, việc TP HCM ban hành chính sách hỗ trợ đóng BHYT và BHXH tự nguyện để người dân tham gia hệ thống an sinh là bước đi đúng và trúng. Chính sách không chỉ hỗ trợ trước mắt mà còn mở ra cơ hội ổn định lâu dài cho những nhóm dễ bị tổn thương.

Điểm đáng ghi nhận là cách thành phố tiếp cận từ “gốc rễ”. Thay vì chờ người dân rơi vào khó khăn mới hỗ trợ, chính sách tạo điều kiện để họ chủ động phòng ngừa rủi ro. Đây là sự chuyển dịch từ cứu trợ sang đầu tư an sinh, vừa nhân văn vừa bền vững, góp phần giảm áp lực ngân sách trong dài hạn. 

Nổi bật là mức hỗ trợ BHXH tự nguyện lên tới 65%-80% với hộ nghèo và cận nghèo. Khi mức đóng thực tế chỉ còn vài chục đến hơn trăm nghìn đồng mỗi tháng, cơ hội hưởng lương hưu đã trở nên khả thi với nhiều người trước đây gần như đứng ngoài hệ thống.

Trong bối cảnh dân số già hóa nhanh, điều này không chỉ có ý nghĩa cá nhân mà còn củng cố nền tảng an sinh xã hội. Chính sách, vì thế, nhận được sự đồng thuận cao vì đánh trúng tâm lý “lo xa nhưng chưa đủ lực” của lao động tự do – những người ít có điều kiện tích lũy.

Với chính sách này, thách thức lớn nhất nằm ở khâu tổ chức thực hiện. Trước hết là việc xác định đúng đối tượng. Trong một đô thị biến động dân cư mạnh như TP HCM, nếu dữ liệu không được cập nhật kịp thời, nguy cơ bỏ sót hoặc hỗ trợ sai là khó tránh. Vì vậy, cần đẩy mạnh số hóa, liên thông dữ liệu giữa các ngành để bảo đảm chính sách đến đúng người, đúng thời điểm.

Tiếp đến là vấn đề nhận thức. Không ít người vẫn e ngại BHXH tự nguyện vì cho rằng “đóng dài, hưởng chậm” hoặc thiếu niềm tin vào tính ổn định. Nếu thiếu truyền thông thuyết phục, chính sách khó phát huy hiệu quả. Do vậy, cần cách tiếp cận gần dân hơn: tư vấn trực tiếp, đối thoại tại khu dân cư, lấy ví dụ cụ thể để minh chứng lợi ích.

Một điểm nghẽn khác là thủ tục. Với lao động tự do, chỉ cần thêm rào cản hành chính cũng có thể khiến họ chùn bước. Do đó, cần tiếp tục đơn giản hóa quy trình, đa dạng kênh đăng ký và đóng tiền, từ trực tiếp đến trực tuyến qua ngân hàng, ví điện tử. Bên cạnh đó, phải có cơ chế giám sát và đánh giá thực chất. Không chỉ dừng ở triển khai, mà cần đo được số người tham gia mới, tỉ lệ duy trì và mức độ hài lòng.

Có thể nói, chính sách hỗ trợ BHYT và BHXH tự nguyện của TP HCM là bước tiến quan trọng trong xây dựng hệ thống an sinh toàn diện. Nhưng để chính sách thực sự “chạm” đến người dân, điều quyết định không chỉ là mức hỗ trợ, mà là cách triển khai có đủ sâu, đủ sát và đủ bền. Khi làm được điều đó, đây sẽ là mô hình đáng để nhiều địa phương học tập.