Giữa bối cảnh giá xăng dầu leo thang chóng mặt và các nút thắt nguồn cung ngày càng thắt chặt, chính quyền Mỹ vừa đưa ra một quyết định đầy bất ngờ.
Hàng chục triệu thùng dầu của Iran đang lênh đênh trên biển chính thức được “bật đèn xanh” để giao dịch tự do. Động thái này không chỉ gây chấn động giới buôn “vàng đen” mà còn thu hút sự chú ý đặc biệt của các nhà đầu tư toàn cầu.
Cơn khát nguồn cung và quyết định “phá lệ”
Theo The New York Times, ngày 20/3, Bộ Tài chính Mỹ thông báo tạm thời dỡ bỏ một phần lệnh trừng phạt đối với dầu Iran đang ở ngoài khơi. Cơ chế này cho phép lượng dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ đã được bốc lên tàu tính đến ngày 20/3 được phép giao dịch tự do. Giấy phép đặc biệt này sẽ có hiệu lực kéo dài đến ngày 19/4.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent ước tính động thái này có thể bổ sung ngay lập tức khoảng 140 triệu thùng dầu cho thị trường toàn cầu. Đây được xem là nỗ lực mới nhất của chính quyền Tổng thống Donald Trump nhằm hạ nhiệt giá xăng dầu. Tại Mỹ, giá xăng tiến sát mốc 4 USD/gallon đang trở thành một vấn đề chính trị nhạy cảm, đặc biệt khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 đang đến gần.
Quyết định này diễn ra trong bối cảnh Washington gần như đã dùng hết “đòn bẩy” chính sách quen thuộc để bình ổn thị trường.
Mỹ tạm thời dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với dầu Iran đã được bốc lên tàu, trong động thái mới nhất nhằm ứng phó với cuộc khủng hoảng nguồn cung do chiến sự Trung Đông gây ra (Ảnh: D/A).
Thời gian qua, Mỹ đã xả hàng trăm triệu thùng từ kho dự trữ chiến lược, nới lỏng trừng phạt dầu Nga và đẩy mạnh dòng chảy khai thác trong nước. Tuy nhiên, những nỗ lực này dường như trở nên quá nhỏ bé so với quy mô thiếu hụt nguồn cung toàn cầu hiện tại.
Đáng chú ý, việc nới lỏng trừng phạt được xem là một bước đi khá “khó xử” đối với chính quyền Mỹ. Trong nhiều năm qua, Washington luôn duy trì chính sách “áp lực tối đa” đối với Tehran.
Việc mở đường cho Iran bán dầu và thu lợi được xem là sự thừa nhận ngầm về áp lực kinh tế khổng lồ mà các sự cố gián đoạn vận tải tại eo biển Hormuz đang gây ra cho toàn thế giới.
Thêm 140 triệu thùng dầu có thật sự hạ nhiệt giá?
Dù Mỹ kỳ vọng 140 triệu thùng dầu sẽ là “cơn mưa rào” giải hạn cho thị trường, giới phân tích lại tỏ ra kém lạc quan. Theo CNN, phần lớn dầu Iran hiện đang bị trừng phạt vốn dĩ đã được xuất khẩu sang Trung Quốc thông qua “đội tàu bóng tối” – hệ thống tàu chở dầu chuyên tìm cách né tránh các lệnh cấm vận.
Các chuyên gia năng lượng nhận định phần lớn lượng dầu đang lênh đênh trên biển thực chất đã có người mua và được “đặt chỗ” từ trước. Do đó, việc cho phép giao dịch lại số dầu này về cơ bản không tạo thêm nguồn cung mới đáng kể cho thế giới. Thậm chí, phía Iran cũng lập tức lên tiếng phản bác.
Người phát ngôn Bộ Dầu mỏ Iran Saman Ghoddoosi khẳng định họ không còn lượng dầu dư nào trên biển để sẵn sàng cung cấp cho thị trường quốc tế, đồng thời cho rằng phát biểu của Mỹ chỉ nhằm tạo kỳ vọng ảo cho người mua.
Một rào cản lớn khác nằm ở hệ thống thanh toán quốc tế. Ông Daniel Tannebaum, chuyên gia cấp cao tại Atlantic Council, đặt câu hỏi thực tế: “Vấn đề không chỉ là nguồn cung có sẵn mà còn là câu hỏi ngân hàng toàn cầu nào sẵn sàng tài trợ cho các giao dịch dầu Iran, dù hợp pháp hay không?”. Rủi ro tài chính vẫn khiến các doanh nghiệp chùn bước.
Mặc dù Mỹ không nhập khẩu dầu từ Iran, ông Bessent kỳ vọng các quốc gia như Malaysia, Singapore, Indonesia, Nhật Bản và Ấn Độ có thể hưởng lợi từ nguồn cung này. Đáng chú ý, giới chức Mỹ cũng tính toán đến việc chuyển hướng dòng chảy dầu mỏ.
Tính đến nay, giá “vàng đen” trên thị trường quốc tế vẫn neo ở mức rất cao dù có sự điều chỉnh nhẹ sau các thông báo từ Mỹ. Theo dữ liệu cập nhật mới nhất, giá dầu thô Brent đang giao dịch với giá 112,2 USD/thùng. Trong khi đó, dầu WTI của Mỹ dao động ở mức 98,23 USD/thùng.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/my-bat-ngo-noi-trung-phat-dau-iran-cu-quay-xe-cuu-gia-nang-luong-20260321105520363.htm
