Một trong những thảm kịch đau lòng nhất lịch sử leo núi xảy ra vào mùa hè năm 1974, khi 8 nữ vận động viên Liên Xô thiệt mạng trên đường xuống từ đỉnh Lenin Peak – ngọn núi cao hơn 7.000m nằm giữa biên giới Tajikistan và Kyrgyzstan. Họ bị mắc kẹt trong một trận bão tuyết dữ dội, với nhiệt độ xuống tới âm 40 độ C.
“Bây giờ chỉ còn hai người… và rồi tất cả chúng tôi sẽ chết. Xin hãy tha thứ cho chúng tôi. Chúng tôi đã cố gắng nhưng không thể. Chúng tôi yêu mọi người. Tạm biệt”.
Đó là những lời cuối cùng được ghi lại qua bộ đàm, phát ra trong hơi thở đứt quãng của Galina Perekhodyuk – người được cho là nạn nhân sống sót cuối cùng.
Tám nhà leo núi đã tử vong trong bão tuyết (Ảnh: Daily Mail).
Nhóm leo núi gồm 8 phụ nữ giàu kinh nghiệm, do Elvira Shatayeva (36 tuổi) dẫn đầu. Bà là một vận động viên chuyên nghiệp, lập đội với mục tiêu chứng minh năng lực của phụ nữ trong môn leo núi – lĩnh vực vốn chịu nhiều định kiến giới.
Họ không chỉ chinh phục đỉnh núi, mà còn đặt tham vọng thực hiện hành trình “traverse” – leo từ sườn Đông và xuống theo sườn Tây, điều chưa từng có tiền lệ. Chuyến đi nằm trong khuôn khổ một trại leo núi quốc tế, quy tụ hàng trăm vận động viên từ nhiều quốc gia.
Thế nhưng, tháng 8 năm đó, khu vực này bất ngờ hứng chịu thời tiết cực đoan hiếm gặp: Tuyết rơi dày, động đất gây lở tuyết và cơn bão dữ dội nhất trong 25 năm. Trước khi nhóm khởi hành, đã có ít nhất 5 người thiệt mạng trên ngọn núi này. Dù Lenin Peak không quá phức tạp về kỹ thuật, độ cao lớn cùng thời tiết khắc nghiệt vẫn biến nơi đây thành “cái bẫy tử thần”.
Lenin Peak nằm trên biên giới Tajikistan và Kyrgyzstan, không quá hiểm trở về địa hình (Ảnh: Daily Mail).
Họ rời trại ngày 30/7, hành trình ban đầu diễn ra thuận lợi. Đến 2/8, Shatayeva thậm chí còn báo về: “Mọi thứ suôn sẻ đến mức chúng tôi thấy tuyến đường quá dễ”.
Tuy nhiên, bước ngoặt xảy ra khi nhóm quyết định nghỉ lại một ngày vào 3/8, trong lúc thời tiết bắt đầu xấu đi và các đội khác đang tiến gần phía sau. Về sau, nhiều ý kiến cho rằng chính mong muốn chinh phục đỉnh núi mà không cần hỗ trợ – đặc biệt từ các đội nam – đã khiến cả nhóm bỏ lỡ thời điểm an toàn để rút lui.
Nếu lên đỉnh sớm hơn một ngày, họ có thể đã xuống thấp trước khi bão ập đến. Chiều 5/8, nhóm chạm đỉnh, nhưng ngay lập tức rơi vào tình thế nguy hiểm khi tầm nhìn gần như bằng không. Họ buộc phải dựng lều chờ thời tiết cải thiện – nhưng đó cũng là lúc bi kịch bắt đầu.
Gió mạnh tới 160km/h, nhiệt độ lao dốc, lều bị xé toạc, thiết bị và quần áo bị cuốn bay. Hai thành viên đầu tiên tử vong vì lạnh và kiệt sức. Những tín hiệu cầu cứu liên tiếp được gửi về trại căn cứ: “Ba người nữa đã bị bệnh… Giờ chỉ còn hai người có thể hoạt động”; “Chúng tôi không thể bỏ lại đồng đội…”; “Ở đây thật buồn… Nơi từng rất đẹp”.
Đến trưa 7/8, phần lớn thành viên trong đội đã không qua khỏi. Lúc 15h30, một giọng nói nghẹn ngào vang lên: “Chúng tôi xin lỗi, chúng tôi đã thất bại, chúng tôi lạnh quá”. Đến 17h, chỉ còn 3 người sống sót. Vào lúc 18h30, trưởng nhóm Shatayeva tuyệt vọng: “Một người nữa đã chết, chúng tôi không thể qua đêm, tôi không đủ sức giữ nút phát…”.
Đến 20h30, thông điệp cuối cùng được truyền đi – khép lại số phận của cả đội. Thi thể của 8 người sau đó được các đoàn leo núi Nhật Bản và Mỹ tình cờ phát hiện gần đỉnh. Họ nằm rải rác trên sườn núi, vẫn mặc đầy đủ trang phục, như bị “đóng băng” trong nỗ lực sinh tồn cuối cùng.
Ban đầu, một người được cho là rơi xuống vực, nhưng thi thể sau đó cũng được tìm thấy dưới lớp tuyết. Chồng của Shatayeva – cũng là một nhà leo núi – đã trực tiếp lên nhận dạng vợ.
Thi thể của các nhà leo núi đã được tìm thấy trên đỉnh núi Lenin (Ảnh: Daily Mail).
Một người chứng kiến sau này khẳng định họ chết vì thời tiết. Dẫu vậy, câu chuyện vẫn để lại nhiều day dứt: Liệu tham vọng chứng minh bản thân có góp phần dẫn đến bi kịch?
Nhà khoa học Arlene Blum – người tham gia chuyến leo núi – nói: “Họ đã ở bên nhau đến phút cuối. Không ai bỏ ai lại phía sau”. Bốn thành viên được chôn cất dưới chân núi, những người còn lại được gia đình đưa về quê nhà.
Hơn nửa thế kỷ trôi qua, bi kịch năm 1974 vẫn là câu chuyện ám ảnh – nơi lòng dũng cảm, tình đồng đội và giới hạn con người đối mặt trực diện với sự khắc nghiệt của thiên nhiên.
Nguồn: https://dantri.com.vn/du-lich/tam-nu-leo-nui-mac-ket-tren-dinh-nui-7000m-va-loi-tran-troi-gay-am-anh-20260322190556967.htm

