Tham vọng “vô tiền khoáng hậu” từ trái đất đến vũ trụ
Thế giới công nghệ vừa đón nhận một “cú sốc” lớn. Tỷ phú Elon Musk chính thức tuyên bố sẽ tự sản xuất chip với siêu dự án mang tên “Terafab” trị giá 25 tỷ USD tại Austin, Texas (Mỹ).
Theo Reuters, dự án Terafab là sự kết hợp chưa từng có giữa Tesla, SpaceX và xAI. Nhà máy này sẽ sản xuất hai loại chip chuyên biệt. Một loại phục vụ hệ thống tự lái của Tesla, xe Robotaxi và robot hình người Optimus. Loại còn lại là chip công suất cao, chịu nhiệt tốt dành cho các trung tâm dữ liệu AI ngoài không gian của SpaceX.
Dự án “Terafab” có sự tham gia của SpaceX, xAI và Tesla (Minh họa: Techovedas).
Phát biểu tại Austin, Musk nhấn mạnh sản lượng chip toàn cầu hiện nay chỉ đáp ứng vỏn vẹn 3% nhu cầu tương lai cho các công ty của ông. “Hoặc là chúng ta xây Terafab, hoặc là sẽ không có chip”, vị tỷ phú khẳng định. Theo Gizmodo, Musk gọi đây là “dự án xây dựng nhà máy chip vĩ đại nhất trong lịch sử”, nhắm tới công nghệ 2 nanomet tiên tiến nhất hiện nay.
Mục tiêu sản xuất của Terafab thực sự gây choáng ngợp. Giai đoạn đầu, nhà máy dự kiến đạt 100.000 wafer/tháng và tham vọng nâng lên 1 triệu wafer/tháng khi đạt công suất tối đa. Mức này tương đương khoảng 70% tổng sản lượng toàn cầu hiện tại của TSMC.
Musk cho biết Terafab sẽ sản xuất 100-200 tỷ chip AI và bộ nhớ mỗi năm. Thậm chí, ông tiết lộ hàng triệu robot Optimus sẽ tham gia xây dựng và vận hành nhà máy này.
Đáng chú ý nhất là tầm nhìn điện toán ngoài không gian. Khoảng 80% năng lực tính toán của Terafab sẽ phục vụ vệ tinh AI. Musk lập luận rằng bức xạ mặt trời ngoài không gian cao gấp 5 lần Trái Đất và môi trường chân không giúp tản nhiệt hiệu quả. Do đó, điện toán ngoài quỹ đạo có thể rẻ hơn trong 2-3 năm tới.
“Chúng ta đang xây dựng một nền văn minh liên hành tinh”, ông tuyên bố đầy tự tin.
Bài toán tài chính khổng lồ và sự hoài nghi của phố Wall
Tham vọng là có thật, nhưng rủi ro tài chính cũng cực kỳ lớn. Theo TheStreet, chi phí xây dựng Terafab ước tính lên tới 20-25 tỷ USD. Đáng nói, khoản tiền khổng lồ này hoàn toàn chưa nằm trong kế hoạch chi tiêu vốn hơn 20 tỷ USD của Tesla trong năm 2026.
Bức tranh tài chính của Tesla hiện đang chịu nhiều áp lực.
Doanh thu năm 2025 giảm 3% xuống còn 94,8 tỷ USD, dòng tiền tự do chỉ ở mức 6,2 tỷ USD và công ty có 44 tỷ USD tiền mặt. Một nhà phân tích của UBS ước tính tầm nhìn dài hạn của Terafab có thể “ngốn” tới 300 tỷ USD. Hồ sơ 10-K cũng cho thấy Tesla có thể phải phát hành thêm cổ phiếu để huy động vốn.
Thị trường đã phản ứng khá dè dặt với thông tin này. Cổ phiếu Tesla chỉ tăng nhẹ 0,6% trong ngày công bố, với khuyến nghị chung là “giữ” và giá mục tiêu trung bình quanh mức 408 USD. Chuyên gia Andrew Percoco từ Morgan Stanley gọi đây là một “nhiệm vụ tầm cỡ Hercules” và cảnh báo nhà máy khó có thể sản xuất chip trước năm 2028.
Sản xuất chip tiên tiến là một trong những ngành phức tạp nhất thế giới. Theo The New York Times, ngay cả TSMC cũng tốn tới 165 tỷ USD cho 6 nhà máy tại Mỹ nhưng dự kiến chưa thể đạt chuẩn 2nm trước 2029. Quy trình này đòi hỏi môi trường không rung động, thiết bị cực hiếm và hàng nghìn công đoạn phức tạp.
Việc Tesla đi thẳng lên 2nm, tích hợp toàn bộ chuỗi sản xuất từ xử lý logic đến đóng gói chip, bị đánh giá là một bài toán vô cùng nan giải.
Mục tiêu Terafab từ 100.000 lên 1 triệu wafer/tháng, tương đương 70% sản lượng TSMC toàn cầu chỉ với một nhà máy – tham vọng chưa từng có khi Tesla chưa từng sản xuất chip (Minh họa: BigGo).
Canh bạc sống còn?
Dưới góc nhìn phân tích, dự án này mang lại hai kịch bản trái chiều. Ở kịch bản tích cực, Tesla sẽ làm chủ toàn bộ chuỗi giá trị từ chip, xe đến robot. Công ty không còn phụ thuộc vào nhà cung cấp, biên lợi nhuận cao hơn và định vị lại thành một đế chế hạ tầng AI thực thụ.
Tuy nhiên, kịch bản tiêu cực lại đang lấn át. Chuyên trang Electrek nhận định dự án này mang dáng dấp của một “canh bạc tuyệt vọng”. Tác giả so sánh Terafab với sự kiện “Battery Day” năm 2020. Khi đó, Musk hứa hẹn cách mạng pin 4680 giúp giảm 50% chi phí, nhưng sau 5 năm, sản lượng thực tế chỉ đạt khoảng 2% mục tiêu ban đầu.
Thực tế, các mốc thời gian của Musk luôn là một dấu hỏi. Sản xuất thử chip AI5 dự kiến năm 2026, sản xuất hàng loạt năm 2027 dù dòng chip này đã từng bị trì hoãn trước đó. Chip AI6 cũng chậm khoảng 6 tháng do Samsung gặp khó với tiến trình 2nm. Trong ngắn hạn, Tesla vẫn sẽ phải tiếp tục mua chip từ Nvidia.
Thời điểm công bố dự án cũng đặt ra nhiều nghi vấn. Mảng ô tô của Tesla đang suy giảm doanh số năm thứ 2 liên tiếp, đặc biệt tại châu Âu và Trung Quốc. Trong khi đó, SpaceX lại đang chuẩn bị IPO với định giá “khủng” có thể lên tới 1.750 tỷ USD. Nhiều ý kiến cho rằng, Terafab thực chất là một nước cờ nhằm “gắn” Tesla vào câu chuyện AI đang nóng hổi để giữ chân nhà đầu tư.
Như Bloomberg nhận định, Musk không có nền tảng trong sản xuất bán dẫn và thường đặt ra các mốc thời gian vượt xa thực tế. Ý tưởng về một siêu nhà máy tự chủ nguồn cung có thể rất hợp lý trên giấy tờ. Thế nhưng, năng lực thực thi và biến nó thành hiện thực mới là điều phố Wall đang chờ đợi.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/canh-bac-moi-nhat-cua-ty-phu-elon-musk-sieu-nha-may-chip-25-ty-usd-20260323134334247.htm
