Năng lực tên lửa của Iran dường như vượt xa tuyên bố (Ảnh: India News).
Cuộc tấn công ở khoảng cách gần 4.000km
Khi các kíp tên lửa Iran đưa 2 trong số những vũ khí lớn nhất của họ ra khỏi nơi ẩn giấu và phóng về phía căn cứ quân sự Diego Garcia của Mỹ và Anh cách xa khoảng 4.000km, họ đã cho thấy Iran sở hữu các loại tên lửa có tầm bắn xa hơn nhiều so với những gì nhiều nhà phân tích từng nhận định.
Điều này đồng thời cho thấy Tehran dường như không còn muốn che giấu năng lực đó mặc dù một quan chức cấp cao của Iran vẫn nói rằng nước này không đứng đằng sau vụ tấn công tên lửa vào căn cứ quân sự Diego Garcia.
Cuộc tấn công vào rạng sáng 20/3 là lần đầu tiên Iran sử dụng tên lửa đạn đạo tầm trung, loại có thể bay đủ xa để tấn công phần lớn châu Âu. Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump trước đó đã viện dẫn việc Iran phát triển tên lửa có khả năng mang đầu đạn hạt nhân tới Mỹ như một trong những lý do để phát động xung đột.
Chỉ mới tháng trước, lãnh đạo Iran còn khẳng định họ đã giới hạn tầm bắn tên lửa ở mức tương đương một nửa khoảng cách tới Diego Garcia.
Theo các quan chức Mỹ, 2 tên lửa trong vụ phóng hôm 20/3 đã không trúng mục tiêu, một quả gặp sự cố khi bay, quả còn lại biến mất sau khi một tàu khu trục hải quân Mỹ phóng tên lửa đánh chặn SM-3. Tuy nhiên, việc Tehran có thể phóng chúng cho thấy lập trường ngày càng quyết liệt hơn và tiến bộ trong khả năng tấn công vượt xa Trung Đông.
“Điều đó cho thấy quá trình ra quyết định đang ngày càng đi theo hướng quyết liệt”, Danny Citrinowicz, người từng phụ trách hồ sơ Iran trong tình báo quân đội Israel, nhận định.
Bằng việc nhắm vào Diego Garcia, một căn cứ quân sự Mỹ – Anh xa tương đương khoảng cách tới London hay Paris, Tehran đã tạo ra một thực tế an ninh mới cho châu Âu và một phần khu vực Thái Bình Dương.
Các nước châu Âu từ lâu đã lo ngại Iran có thể nâng cấp kho tên lửa để mở rộng tầm bắn và nhắm vào họ. Ông Douglas Barrie tại Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế, nhấn mạnh những vụ phóng này đã biến mối đe dọa giả định đó thành hiện thực.
Điều này đặt ra câu hỏi lớn về việc liệu diễn biến mới này có khiến một số quốc gia châu Âu phải xét lại quyết định cho phép Mỹ sử dụng lãnh thổ cho các chiến dịch quân sự hay không.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cảnh báo trên mạng xã hội rằng Anh đang đặt sinh mạng người dân vào nguy hiểm khi cho phép các căn cứ của mình được sử dụng trong cuộc chiến chống lại Iran.
Sau vụ tấn công, chính phủ Anh đã cho phép Mỹ tiếp cận rộng hơn với các căn cứ của họ trên toàn cầu để tiến hành các cuộc tấn công vào Iran và ngăn Tehran tiếp tục phóng tên lửa hoặc đe dọa hoạt động hàng hải quốc tế.
Tên lửa mới phóng có tầm bắn vượt xa năng lực tên lửa đã biết của Iran (Đồ họa: Aljazeera).
“Tên lửa trong bóng tối”
Israel cho biết các tên lửa nhằm vào Diego Garcia có 2 tầng, điều này cho thấy Iran có thể đã cải biến một số tên lửa phóng vệ tinh dân sự thành vũ khí quân sự.
Farzin Nadimi, nghiên cứu viên cấp cao tại một viện nghiên cứu ở Mỹ, nhận định độ phức tạp trong việc cải biến đầu đạn hoặc tên lửa cho thấy Iran có thể đã chuẩn bị cho cuộc tấn công từ lâu, chứ không phải trong điều kiện bị oanh tạc suốt 3 tuần qua.
Ông cũng cho rằng chưa rõ liệu các tên lửa mà Iran phóng có thực sự đủ tầm tới Diego Garcia hay không, khi chúng không đánh trúng mục tiêu. Việc phát triển tên lửa tầm xa hoạt động ổn định là rất phức tạp do các áp lực trong quá trình bay. Khả năng Iran chế tạo tên lửa có thể vươn tới Mỹ vẫn bị xem là khó xảy ra, ngay cả trước khi xung đột gây thiệt hại.
Một số chuyên gia tỏ ra hoài nghi về việc liệu Iran có thực sự sở hữu năng lực tình báo và công nghệ dẫn đường đủ độ tinh vi để tấn công chính xác các căn cứ xa xôi hay không hay dựa vào sự hỗ trợ từ bên ngoài.
Diego Garcia, nằm trên một hòn đảo xa xôi thuộc lãnh thổ Ấn Độ Dương của Anh, là căn cứ chiến lược nơi Mỹ triển khai máy bay ném bom, tàu ngầm hạt nhân và tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường.
Quân đội Mỹ đã nghiêm túc đánh giá nguy cơ bị Iran tấn công bằng tên lửa và đã bố trí một tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường gần căn cứ này. Con tàu đã phóng tên lửa đánh chặn SM-3 để đối phó các tên lửa Iran.
Sự thay đổi đáng chú ý hơn có thể nằm ở chiến lược của Iran. Trong các xung đột trước đây với Mỹ và Israel, Tehran thường phản ứng có tính toán nhằm tránh leo thang.
Tuy nhiên, trước áp lực từ khủng hoảng kinh tế, việc các lãnh đạo cấp cao bị hạ sát và sức ép quân sự, giới lãnh đạo Iran lần này đã lựa chọn cách tiếp cận quyết liệt hơn nhằm răn đe Mỹ và Israel chấm dứt tấn công.
Ông Jeffrey Lewis cho rằng Iran từ lâu đã có năng lực kỹ thuật để phát triển tên lửa tầm trung, nhưng bị hạn chế bởi sự do dự về mặt chính trị. Giờ đây, ranh giới đó đã bị vượt qua.
“Không còn đường quay lại nữa. Đây là thực tế: Iran đã có tên lửa đạn đạo tầm trung”, ông nói.
Theo ông, quyết định này cũng làm gia tăng nguy cơ Iran thay đổi lập trường về chương trình hạt nhân. Dù Tehran nhiều lần khẳng định không phát triển vũ khí hạt nhân, nước này đã tiến gần tới khả năng đó.
Trong 2 lĩnh vực, Iran trước đây kiềm chế để tránh một cuộc chiến như hiện nay, nhưng khi chiến lược đó thất bại, nguy cơ là Tehran có thể tìm cách sở hữu vũ khí hạt nhân như một biện pháp răn đe nếu có thể.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/iran-tung-vu-khi-trong-bong-toi-vao-xung-dot-voi-my-va-israel-20260323141925103.htm
