Cán bộ hải quan nhận 8,6 tỷ đồng giúp thương nhân Trung Quốc buôn lậu titan

Hành vi của ông Hưng (cựu cán bộ Chi cục Hải quan Cảng Sài Gòn Khu vực 1) được VKSND Tối cao nêu trong cáo trạng cùng với loạt sai phạm của ông Phan Thành Muôn, Chủ tịch Khoáng sản Hưng Thịnh.

Ông Hưng bị truy tố về tội Nhận hối lộ, do đã nhận gần 8,6 tỷ đồng để bỏ qua sai phạm cho nhóm người làm thủ tục thông quan, giúp thương nhân Trung Quốc xuất lậu 28.000 tấn quặng trị giá gần 96 tỷ đồng.

Chi tiền ‘bôi trơn’, tráo mẫu quặng trong container

Theo cáo trạng, Huang Shang Xia (tức Hoàng Thượng Hạ, thương nhân Trung Quốc) có nhu cầu mua quặng titan của các công ty ở Việt Nam bán cho một số doanh nghiệp Trung Quốc. Tuy nhiên, loại quặng này không đủ tiêu chuẩn xuất khẩu theo quy định (chỉ đạt 51-52% titan, thấp hơn mức tối thiểu 56%) nên đã bàn với bạn gái là Trần Thị Lê Vi Vân thuê nhóm pháp nhân Việt Nam đứng ra ký hợp đồng, làm thủ tục và móc nối với cán bộ hải quan hợp thức hóa hồ sơ.

Từ tháng 12/2023 đến 7/2024, Vân thuê Phùng Văn Thành (Giám đốc Công ty TNHH Thương mại Xuất nhập khẩu Châu Thành) đứng ra ký 4 hợp đồng mua bán 23.000 tấn quặng từ Công ty Sông Bình (thuộc Tập đoàn Rạng Đông) và 5.000 tấn từ Công ty Tú Doanh (thuộc Tập đoàn khoáng sản Hưng Thịnh).

Thành sau đó thuê Đỗ Tiến Hải (Giám đốc Công ty TNHH Hưng Hà) làm thủ tục xuất khẩu trọn gói. Thành cũng ký giấy giới thiệu khống để Hải làm việc với Hải quan khu vực I (cảng Cát Lái).

Để làm được thủ tục, Hải chủ động liên hệ Lê Văn Hưng, cán bộ kiểm hóa, đề nghị cho dùng mẫu quặng đạt chuẩn thay thế mẫu thực tế trong container. Hưng đồng ý, thỏa thuận nhận 3-9 triệu đồng mỗi container để bỏ qua vi phạm.

Lần đầu đưa quặng vào cảng Cát Lái, để mở tờ khai hải quan, các bên mở container lấy mẫu nhưng không niêm phong tại hiện trường mà đưa vào phòng làm việc của Hưng để tráo. Mẫu đạt chuẩn do Hải chuẩn bị được niêm phong, gửi giám định và lưu hồ sơ; mẫu không đạt bị loại bỏ. Sau khi có chứng thư đạt yêu cầu, Hưng đưa vào hồ sơ để hoàn tất thủ tục thông quan.

Thủ đoạn này được lặp lại với những chuyến hàng sau đó. Cơ quan công tố xác định, từ tháng 1 đến 8/2024, Hải và Nam gặp Hưng 22 lần, đưa tổng cộng khoảng 8,6 tỷ đồng, qua đó mở 22 tờ khai, xuất lậu gần 28.000 tấn quặng trị giá gần 96 tỷ đồng.

Mua quặng giá cao, hợp đồng ghi thấp hàng chục tỷ đồng

Nhà chức trách xác định, Hoàng Thượng Hạ sống tại Việt Nam từ năm 2009, là nhân viên Công ty Guangxi Liufeng Mining (Trung Quốc), đồng thời thu mua quặng cho các doanh nghiệp nước này. Giai đoạn 2023-2024, Hạ thỏa thuận với Phan Thành Muôn và Nguyễn Thị Phương Thu (nguyên Trưởng bộ phận kinh doanh Công ty khoáng sản Sông Bình) để mua quặng titan từ Tập đoàn khoáng sản Hưng Thịnh và Công ty Sông Bình với phương thức giá xuất hóa đơn thấp hơn giá thực tế.

Hạ giao Vân liên hệ đối tác, chốt giá, thuê pháp nhân trong nước đứng tên hợp đồng, tổ chức vận chuyển và làm thủ tục hải quan, đồng thời chỉ đạo khai gian chất lượng, tráo mẫu quặng để xuất khẩu với phương thức nêu trên.

Từ tháng 12/2023 đến 7/2024, Vân thuê công ty của Thành ký 4 hợp đồng mua bán 28.000 tấn quặng với giá trị ghi trên hợp đồng là hơn 81,5 tỷ đồng nhưng giá thực tế là hơn 104,3 tỷ đồng. Phần chênh lệch ngoài hợp đồng khoảng 22,8 tỷ đồng, Vân chuyển khoản hoặc đưa tiền mặt cho đối tác theo chỉ định của họ. Số tiền này lãnh đạo Tập đoàn Khoáng sản Hưng Thịnh và Tập đoàn Rạng Đông để ngoài sổ sách kế toán không kê khai thuế, gây thiệt hại cho Nhà nước.

Quá trình làm việc với cơ quan điều tra, các bị can thừa nhận toàn bộ hành vi sai phạm.

Hành vi của Hạ, Vân, Thành bị cáo buộc tội Buôn lậu. Đỗ Tiến Hải bị truy tố về hai tội Buôn lậu và Đưa hối lộ.

Trong vụ án này, ông Muôn bị cáo buộc quá trình điều hành hoạt động của các công ty thuộc Tập đoàn khoáng sản Hưng Thịnh (2020-2024), đã chỉ đạo cấp dưới khai thác hơn 612.000 tấn quặng thô, tương đương khoảng 559.000 tấn khoáng vật nặng. Trong đó, phần vượt phép khoảng 460.000 tấn, trị giá hơn 1.508 tỷ đồng.

Để được bỏ qua sai phạm, ông chỉ đạo chi 1,6 tỷ đồng mua chuộc Tổ giám sát 117 thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường Bình Thuận.

Ngoài ra, trong quá trình tiêu thụ quặng, ông Muôn và đồng phạm còn thỏa thuận bán hàng với giá thực tế cao hơn giá ghi trên hợp đồng và hóa đơn. Phần chênh lệch không kê khai, gây thiệt hại thuế cho Nhà nước hơn 50 tỷ đồng.

Ông Muôn bị truy tố về các tội: Vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên; Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng; Đưa hối lộ.

20 bị can khác bị cáo buộc về các tội: Nhận hối lộ, Buôn lậu, Trốn thuế, Vi phạm quy định khai thác tài nguyên hoặc Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ. Trong đó có Chủ tịch Tập đoàn Rạng Đông bị cáo buộc Trốn thuế.

Hải Duyên