Sân bay điểm đến “tiêu chuẩn Changi”: Hướng tiếp cận mới cho hạ tầng hàng không Việt Nam

Ngành hàng không Việt Nam đang duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong khu vực. Theo Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), Việt Nam có thể trở thành thị trường phát triển nhanh thứ 5 thế giới, với khoảng 150 triệu lượt hành khách vào năm 2035.

Áp lực hạ tầng vì thế ngày càng lớn, trong khi việc xây dựng và vận hành sân bay đòi hỏi nguồn vốn, công nghệ và năng lực quản trị rất cao.

Phối cảnh nhà ga VIP, dự án mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc (Ảnh: Sun Group).

Trong bối cảnh đó, việc mở rộng vai trò của khu vực kinh tế tư nhân là một hướng đi được chú ý. Nghị quyết 68-NQ/TW đã xác định kinh tế tư nhân là động lực quan trọng của nền kinh tế, đồng thời khuyến khích tham gia sâu hơn vào các lĩnh vực hạ tầng chiến lược. Theo Airports Council International (ACI), hiện có hơn 850 sân bay tại hơn 90 quốc gia và vùng lãnh thổ có sự tham gia của khu vực tư nhân.

Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn – sân bay tư nhân đầu tiên của Việt Nam (Ảnh: Sun Group).

Thực tế tại Việt Nam cho thấy mô hình này mang lại hiệu quả rõ rệt. Từ kinh nghiệm Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn – sân bay tư nhân đầu tiên của Việt Nam, đặt nền móng cho sự tham gia của kinh tế tư nhân vào phát triển hạ tầng hàng không quốc gia, khu vực tư nhân có thể giúp tối ưu chi phí, rút ngắn tiến độ và nâng cao hiệu quả quản trị.

Tại Phú Quốc, cách tiếp cận này đang tiếp tục được mở rộng khi Sun Group tham gia quản lý và khai thác sân bay từ 1/1, đặt hạ tầng hàng không trong chiến lược phát triển tổng thể của điểm đến.

Sân bay là trung tâm của hệ sinh thái phát triển

Việt Nam không phải quốc gia duy nhất tìm kiếm cách tiếp cận mới trong phát triển hạ tầng hàng không. Trên thế giới, nhiều trung tâm hàng không đã phát triển theo mô hình gắn sân bay với chiến lược tăng trưởng kinh tế và du lịch của điểm đến.

Một ví dụ điển hình là Dubai, nơi sân bay quốc tế Dubai (DXB), hãng hàng không Emirates và ngành du lịch của thành phố được phát triển theo cùng một chiến lược. Từ một sân bay nhỏ kết nối mạng lưới khiêm tốn vào những năm 1960, DXB đã trở thành một trong những sân bay bận rộn nhất thế giới, phục vụ hơn 92 triệu hành khách mỗi năm và đóng vai trò cửa ngõ kết nối các thị trường toàn cầu.

Sân bay Phú Quốc sẽ được vận hành theo “tiêu chuẩn Changi” (Ảnh: Sun Group).

Tương tự, sân bay Changi của Singapore được thiết kế như một điểm đến trải nghiệm với các tổ hợp mua sắm, giải trí và không gian văn hóa quy mô lớn. Năm 2025, Changi phục vụ khoảng 70 triệu hành khách, mức cao nhất từ trước đến nay. Trong mô hình phát triển hiện đại, sân bay đã trở thành một sản phẩm du lịch của điểm đến.

Những mô hình này thường được gọi là “airport-centric development” – phát triển lấy hạ tầng hàng không làm trung tâm – trong đó sân bay không chỉ là cửa ngõ giao thông mà còn kích hoạt sự phát triển của du lịch, thương mại và đầu tư.

Phú Quốc và cách tiếp cận mới trong phát triển hạ tầng hàng không

Trong bối cảnh đó, cách tiếp cận đang hình thành tại Phú Quốc cho thấy nhiều điểm tương đồng với xu hướng phát triển quốc tế.

Không chỉ dừng ở việc nâng cấp năng lực vận hành, định hướng phát triển Cảng Hàng không quốc tế Phú Quốc được Sun Group đặt trong chiến lược phát triển tổng thể của điểm đến. Theo đó, sân bay không chỉ đóng vai trò hạ tầng giao thông mà còn là cửa ngõ kết nối một hệ sinh thái du lịch – dịch vụ mà tập đoàn này đang phát triển mạnh mẽ trên đảo.

Hành khách quốc tế tại Sân bay Phú Quốc (Ảnh: Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc).

Trong chiến lược dài hạn, Sun Group đặt mục tiêu phát triển Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc từ một nơi hành khách phải đến vì nhu cầu đi lại trở thành một nơi khách muốn đến để trải nghiệm. Cách tiếp cận này tương đồng với mô hình “airport destination”, sân bay điểm đến, đang được nhiều trung tâm hàng không lớn trên thế giới áp dụng.

Định hướng này đặc biệt phù hợp với Phú Quốc khi đảo ngọc đang hình thành một hệ sinh thái du lịch quy mô lớn với hệ thống nghỉ dưỡng, giải trí và dịch vụ đa dạng. Bên cạnh đó, sự xuất hiện của Sun PhuQuoc Airways, hãng hàng không gắn với điểm đến, góp phần hoàn thiện chuỗi kết nối từ vận chuyển, hạ tầng đến trải nghiệm du lịch.

Sun Group hợp tác CAI vận hành sân bay Phú Quốc (Ảnh: Sun Group).

Một bước đi đáng chú ý trong quá trình hiện thực hóa định hướng này là việc Sun Group và Changi Airports International (CAI) của Singapore đã ký kết thỏa thuận hợp tác chiến lược vào ngày 21/3.

Theo đó, CAI hợp tác vận hành Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc theo các tiêu chuẩn 5 sao quốc tế, phát triển mô hình “sân bay điểm đến” đầu tiên tại Việt Nam.

Đây là bước ngoặt lịch sử cho Phú Quốc nói riêng và cho ngành hàng không Việt Nam nói riêng.

Với kinh nghiệm đưa sân bay Changi trở thành một sân bay điểm đến nổi bật, CAI được kỳ vọng sẽ nâng tiêu chuẩn sân bay Phú Quốc lên tầm thế giới, góp phần đưa đảo ngọc trở thành cửa ngõ quốc tế lớn của Việt Nam và tạo dấu ấn trải nghiệm đẳng cấp, khác biệt cho du khách ngay ở điểm chạm đầu tiên khi đến với đảo ngọc.

Để hiện thực hóa mục tiêu và định hướng đó, Sun Group đang khẩn trương triển khai dự án mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc với quy mô hơn 1.050ha, tiêu chuẩn 4E theo ICAO. Các hạng mục trọng điểm bao gồm đường cất hạ cánh số 2, nhà ga quốc tế T2, nhà ga VIP cùng hệ thống sân đỗ và hạ tầng phụ trợ, trước hết nhằm phục vụ Hội nghị APEC 2027.

Dự án mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc đang được thi công cấp tập (Ảnh: Sun Group).

Tại nhà ga hành khách T2, kết cấu phần thô đã đạt khoảng 85% và chính thức bước sang giai đoạn lắp dựng kết cấu thép mái từ đầu tháng 3, dấu mốc quan trọng để định hình không gian kiến trúc của nhà ga trong tương lai.

Nhà ga VIP, công trình phục vụ các đoàn nguyên thủ và khách cấp cao đã hoàn thành 100% phần kết cấu thô, với kết cấu mái đạt khoảng 60%, cho thấy tiến độ thi công vượt kỳ vọng và đang tiến nhanh về giai đoạn hoàn thiện.

Dự án mở rộng sẽ nâng công suất của sân bay đạt tới 24 triệu hành khách/năm và có thể mở rộng lên 50 triệu hành khách, tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn của cả ngành du lịch lẫn kinh tế khu vực.

Từ câu chuyện tại Phú Quốc, có thể thấy một hướng đi đang dần rõ nét: hạ tầng hàng không không còn đứng riêng lẻ, mà trở thành động lực trong chiến lược phát triển điểm đến. Đây có thể là một gợi mở quan trọng cho giai đoạn phát triển tiếp theo của ngành hàng không Việt Nam khi sân bay không chỉ phục vụ tăng trưởng, mà còn góp phần định hình vị thế quốc gia trên bản đồ du lịch toàn cầu.