Dấu ấn của sự dịch chuyển định hướng đầu tư
Tại SEA Games 33 năm 2025, đoàn TTVN giành tổng cộng 278 huy chương, trong đó có 87 huy chương vàng (HCV), 81 huy chương bạc (HCB) và 110 huy chương đồng (HCĐ). Dù vậy, điều được quan tâm không phải là chúng ta giành được bao nhiêu huy chương, hoặc bao nhiêu HCV.
Điều quan trọng, ở chỗ chất lượng các huy chương, chất lượng các HCV của TTVN tại Đại hội thể thao Đông Nam Á đã tốt hơn hẳn. Theo tính toán, hơn 70% số HCV của đoàn TTVN tại SEA Games 33 đến từ các môn cơ bản, thuộc phong trào Olympic quốc tế.
Phát biểu ngay trước khi SEA Games 33 kết thúc trên đất Thái Lan hồi tháng 12 năm ngoái, Trưởng đoàn TTVN, ông Nguyễn Hồng Minh nói: “Trước khi tham dự SEA Games, đoàn TTVN đặt ra 3 mục tiêu lớn.
70% HCV của TTVN tại SEA Games 33 đến từ các môn cơ bản của Olympic (Ảnh: Mạnh Quân).
Thứ nhất là giữ vững và nâng tầm vị thế của TTVN trong tốp đầu khu vực, phấn đấu giành khoảng 90 HCV, tiếp tục duy trì vị trí trong nhóm dẫn đầu Đông Nam Á, đồng thời quyết tâm bảo vệ thành tích của hai đội tuyển bóng đá nam và nữ”.
“Thứ hai là bứt phá ở các môn thể thao trọng điểm, đặc biệt là nhóm môn Olympic. Thứ ba là xây dựng hình ảnh đoàn TTVN văn minh, chuyên nghiệp, kỷ luật, đẹp trong mắt bạn bè quốc tế. Về cơ bản, chúng ta đã hoàn thành các mục tiêu như đã hứa trước khi lên đường làm nhiệm vụ”, ông Minh nói thêm.
Ngoài số lượng và chất lượng các huy chương, thông qua SEA Games, TTVN còn giới thiệu nhiều gương mặt trẻ xuất sắc. Nhiều VĐV mới chỉ 16-17 tuổi nhưng đã giành được huy chương, như Nguyễn Thúy Hiền, Trần Văn Nguyễn Quốc, Dương Văn Hoàng Quy (bơi)…
Đây là chi tiết cho thấy TTVN có kế hoạch chuẩn bị lực lượng kế cận trong tương lai. Những VĐV này nếu đạt được đầu tư tốt, tập luyện tốt, hoàn toàn có thể có sự đột phát về mặt thành tích, tấn công vào đầu trường châu Á và xa hơn nữa.
Đây là hình ảnh rất khác của TTVN nhiều năm trước. Còn nhớ, ở các kỳ SEA Games đầu tiên sau khi hội nhập, hồi đầu những năm 1990, chúng ta chỉ mạnh ở các môn võ, thường là những môn nằm ngoài chương trình thi đấu của Olympic, hoặc các môn ít được chú trọng ở nhiều nước khác như đá cầu, bi sắt…
Hiện nay, thế mạnh của TTVN đã được dịch chuyển đáng kể. Chúng ta là đoàn giành nhiều HCV nhất trong môn bắn súng ở SEA Games 33, giành nhiều HCV nhất trong môn bóng đá (2 HCV), giành nhiều HCV thứ nhì ở các môn điền kinh (12 HCV, kém chủ nhà Thái Lan một HCV) và bơi (6 HCV, chỉ sau Singapore), xếp nhất ở môn rowing (4 HCV). Đây đều là các môn cơ bản của phong trào Olympic, có trong chương trình thi đấu của Asiad.
Các HCV của TTVN ở các kỳ đại hội thể thao lớn đã dịch chuyển sang các môn trọng điểm (Ảnh: Hải Long).
Riêng bóng đá là môn đại chúng, có lượng người hâm mộ đông đảo nhất, tạo ra hiệu ứng xã hội mạnh mẽ nhất. HCV nội dung bóng đá cũng là tấm HCV khó đạt được nhất ở các Đại hội thể thao Đông Nam Á. Nhưng ở 4 kỳ SEA Games gần nhất, chúng ta có đến 3 lần giành HCV nội dung bóng đá nam (các năm 2019, 2022 và 2025), làm nức lòng người hâm mộ.
Đích đến là Asiad và Olympic
Mục tiêu dài hơi của việc dịch chuyển định hướng đầu tư, từ đầu tư dàn trải sang đầu tư trọng điểm, tập trung vào các môn cơ bản của Olympic, đó là nhắm vào đấu trường Á vận hội và Thế vận hội.
Thậm chí, theo nguyên Phó tổng cục trưởng Tổng cục TDTT Trần Đức Phấn: “Việc đầu tư trọng điểm không chỉ là nhắm vào từng môn, mà còn nhắm trực tiếp đến từng nội dung. Những nội dung nào, những VĐV nào có triển vọng giành thành tích cao ở Asiad và ở Olympic, sẽ được đầu tư tập trung hơn”.
Thực tế, trong những năm qua, TTVN không chỉ lớn mạnh ở đấu trường SEA Games, chúng ta còn giành được những thành tích rất cao ở Asiad và Olympic.
Đáng chú ý nhất trong số này chắc chắn là thành tích một HCV và một HCB của xạ thủ Hoàng Xuân Vinh tại Olympic Rio (Brazil) năm 2016, lần lượt ở các nội dung 10m súng ngắn hơi nam và 50m súng ngắn nam. Riêng ở nội dung 10m súng ngắn hơi nam, xạ thủ của Việt Nam không chỉ giành HCV mà còn phá kỷ lục Olympic khi đó (202,5 điểm).
Sau đó chỉ 2 năm, TTVN tiếp tục gây ấn tượng mạnh tại Asiad 18 năm 2018, trên đất Indonesia, khi giành đến 5 HCV.
Những HCV này gồm nội dung thuyền 4 nữ hạng nhẹ môn rowing của Lường Thị Thảo, Hồ Thị Lý, Tạ Thanh Huyền và Phạm Thị Thảo, nội dung nhảy xa nữ môn điền kinh của Bùi Thu Thảo, hạng cân 95kg nam của Bùi Văn Trí trong môn Pencak Silat, hạng cân 75kg nam của Trần Đình Nam trong môn Pencak Silat và nội dung chạy 400m rào nữ của Quách Thị Lan trong môn điền kinh.
Riêng với tấm HCV của Quách Thị Lan, ban đầu cô giành HCB, xếp sau VĐV Kemi Adekoya (gốc Nigeria của đội Bahrain). Nhưng sau đó, Kemi Adekoya bị phát hiện sử dụng doping, Quách Thị Lan được đôn lên nhận HCV.
Về lý thuyết, sau khi giành hạng 3 giải U23 châu Á 2026, bóng đá nam Việt Nam có thể nhắm đến huy chương tại Asiad 20 (Ảnh: AFC).
Chỉ có điều, những thành tích của chúng ta chưa có sự ổn định. Sau khi dàn VĐV tài năng thuộc “thế hệ vàng” nói trên lớn tuổi, TTVN không thể ngay lập tức tìm được người kế cận xứng đáng.
Dù vậy, đây là điều có thể giải thích với những nền thể thao chưa thuộc hàng cường quốc của châu lục và thế giới. Với những nền thể thao chưa thuộc hàng cường quốc, tính liên tục, tính kế thừa của đội ngũ tài năng là vấn đề cần giải quyết. Không phải lúc nào những nền thể thao ở mức trung bình trở xuống cũng có thể sản sinh ra những nhân tài liên tiếp nhau.
Đây là điều bóng đá Việt Nam từng vấp phải trong những ngày đầu hội nhập, sau đó bóng đá Việt Nam đã giải quyết thành công. Giờ đây, môn “thể thao vua” ở nước ta là nền bóng đá có tính ổn định cao nhất Đông Nam Á, với các thế hệ tài năng cứ liên tiếp xuất hiện.
Sau lứa Công Phượng, Tuấn Anh, Xuân Trường, trung vệ Bùi Tiến Dũng có ngay lứa Quang Hải, Đoàn Văn Hậu, Đình Trọng, Tiến Linh, giờ đây là thế hệ của những Đình Bắc, Hiểu Minh, Nhật Minh, thủ môn Trung Kiên. Xen giữa họ là những tài năng riêng lẻ nhưng rất có giá trị như Thành Chung, Hoàng Đức, Việt Anh…
Bài học từ môn bóng đá hoàn toàn có thể nhân rộng cho toàn bộ nền thể thao nước nhà, để TTVN hướng đến sự ổn định về nguồn VĐV.
Giải quyết những tồn đọng, hướng đến vị thế mới
Nguyên Phó tổng cục trưởng Tổng cục TDTT Trần Đức Phần hiến kế: “Để phát triển TTVN, cần giải quyết 5 vấn đề cơ bản sau đây. Thứ nhất là cải thiện cơ sở vật chất, trang thiết bị tập luyện thi đấu. Đây là bước quan trọng nhất, thiếu cơ sở vật chất tốt thì VĐV khó thành tài.
“Thứ nhì là khâu dinh dưỡng, gồm bữa ăn cho VĐV, các loại thuốc chuyên dụng, thực phẩm chức năng. Thứ ba là khâu y học thể thao. Thứ tư là áp dụng khoa học kỹ thuật vào thể thao, phải số hóa các dữ liệu.
Thứ năm là cải thiện chính sách, cải thiện chế độ cho VĐV. Giải quyết được 5 vấn đề cơ bản này, TTVN sẽ có tiền đề để hướng đến thành tích cao”, ông Phấn nói thêm.
Bóng chuyền nữ Việt Nam cũng là nội dung có thể gây bất ngờ tại Asiad 20 (Ảnh: Mạnh Quân).
Cùng quan điểm với ông Trần Đức Phấn, cựu Tổng thư ký Liên đoàn quần vợt Việt Nam (VTF), ông Đoàn Thanh Tùng chia sẻ: “Cơ sở vật chất là yếu tố quan trọng nhất để phát triển thể thao đỉnh cao. Cơ sở vật chất tốt thì VĐV mới tập luyện tốt, từ đó chúng ta mới có điều kiện tổ chức các giải đấu có chất lượng cao”.
“Tiếp theo là phát triển thể thao học đường. Đây là nơi tốt nhất để phát hiện và bồi dưỡng VĐV trẻ. Tất cả các cường quốc hàng đầu thế giới đều có thể thao học đường phát triển rất mạnh. Tiếp theo là đẩy mạnh vai trò của các liên đoàn, hiệp hội trong những môn thể thao riêng lẻ. Mỗi môn thể thao cần có một liên đoàn hoặc hiệp hội riêng.
Chính các liên đoàn, hiệp hội là nơi xây dựng hệ thống thi đấu các giải quốc gia, thực hiện công tác xã hội hóa thể thao, chứ ngành thể thao không thể nào bao trọn gói tất cả các môn được”, ông Đoàn Thanh Tùng nói thêm.
Tất cả những ý trên, về chuyện cơ sở vật chất (sân bãi ngày một tốt hơn hẳn), thể thao học đường (các học viện bóng đá trẻ vừa đào tạo chuyên môn, vừa dạy văn hóa cho cầu thủ trẻ), hiệu quả trong khâu xã hội hóa, vai trò của các liên đoàn, hiệp hội, đều là những khâu mà bóng đá Việt Nam đã làm tốt, trước khi bóng đá xây dựng được đội ngũ cầu thủ rất hùng hậu, có tính kế thừa cao.
Dĩ nhiên, nhiều môn thể thao khác khó bắt kịp bóng đá trong thời gian ngắn hạn, vì tính đại chúng của bóng đá cao hơn hẳn các môn còn lại, nên công tác xã hội hóa bóng đá cũng dễ dàng thực hiện hơn. Nhưng một khi đã có bài học để tham khảo, các môn khác cũng sẽ dần dần có bước tháo gỡ, để giúp từng môn mạnh lên.
Ngoài ra, việc các sân vận động, các khu liên hợp thể thao có quy mô khổng lồ đang được xây dựng ở nhiều địa phương trên cả nước, nhất là ở Hà Nội và TPHCM, chính là bước tiến đáng kể trong việc cải thiện cơ sở vật chất phục vụ thể thao. Từ đó, chúng ta có thêm niềm tin rằng TTVN sẽ phát triển tốt hơn hẳn trong tương lai gần!
Những niềm hy vọng huy chương Asiad đầy bất ngờ
Tại SEA Games 33, VĐV Bùi Thị Kim Anh (19 tuổi) giành HCV ở nội dung nhảy cao với thành tích 1m86, tương đương thành tích HCV Asiad. Cũng trong môn điền kinh, Lê Thị Cẩm Tú giành huy chương bạc 200m nữ khi cô mới 20 tuổi, tức là sau SEA Games chỉ một năm, thành tích của Cẩm Tú có thể cải thiện đáng kể ở Asiad lần thứ 20 năm nay.
Một nội dung khác gây ấn tượng bất ngờ là nội dung bóng chuyền nữ. Đội tuyển bóng chuyền nữ Việt Nam suýt thắng chủ nhà Thái Lan trong trận chung kết. Bóng chuyền nữ Thái Lan là cường quốc hàng đầu châu Á, thế nên chúng ta có cơ sở để đặt niềm tin vào đội tuyển bóng chuyền nữ Việt Nam tại Á vận hội.
Tương tự như thế là nội dung bóng đá nam. Về lý thuyết, sau khi giành hạng 3 tại giải U23 châu Á 2026, chúng ta có thể nhắm đến huy chương ở Asiad lần thứ 20, giống như đội U23 Việt Nam suýt làm được hồi năm 2018 (hạng nhì giải U23 châu Á, vào bán kết Asiad lần thứ 18, diễn ra cùng năm).
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-thao/80-nam-the-thao-viet-nam-nhung-thanh-tuu-dang-ghi-nhan-o-san-choi-quoc-te-20260326010528889.htm
