Các thủy thủ chuẩn bị vũ khí trên tàu sân bay Mỹ tham gia chiến dịch tập kích Iran (Ảnh: Reuters).
Một tháng sau khi chiến tranh bùng nổ ở Trung Đông, cả Mỹ, Israel và Iran đều đang cho thấy điểm mạnh và điểm yếu về năng lực quân sự của mình, khi cuộc chiến chuyển từ các chiến dịch quân sự nhanh chóng sang một cuộc đối đầu kéo dài.
Cuộc xung đột, bắt đầu bằng cuộc tấn công chung của Mỹ và Israel vào Iran từ cuối tháng 2, đã mở rộng thành một cuộc đối đầu trên toàn khu vực, khi Tehran tiến hành các cuộc tấn công trả đũa bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) vào Israel, các căn cứ của Mỹ và cơ sở hạ tầng của các đồng minh Mỹ trên khắp Trung Đông.
Các chuyên gia nhận định tất cả các bên đang phải đối mặt với áp lực ngày càng tăng, khi kho dự trữ vũ khí của họ đang bị cạn kiệt và các hệ thống vũ khí đắt đỏ đang được sử dụng với tốc độ khó có thể duy trì.
Theo phân tích của Viện Nghiên cứu Quân sự Hoàng gia Anh (RUSI), mặc dù lực lượng Mỹ và Israel đã giành được những bước tiến chiến thuật bằng cách tấn công hàng nghìn mục tiêu, họ cũng đang phải sử dụng các tên lửa đánh chặn cao cấp, đắt tiền để đối phó với các máy bay không người lái và tên lửa rẻ hơn nhiều.
Trong bài phân tích có tiêu đề “Hơn 11.000 vũ khí trong 16 ngày của cuộc chiến Iran: “Quyền kiểm soát nạp đạn” quyết định sức chịu đựng”, các nhà phân tích Macdonald Amoah, Morgan D Bazilian và Jahara Matisek cho biết Mỹ và các đồng minh đã sử dụng 11.294 loại vũ khí trong 16 ngày đầu tiên của cuộc chiến với chi phí ước tính khoảng 26 tỷ USD.
Kho vũ khí của Iran bị suy giảm
Đợt tấn công thứ 74 của Iran trong chiến dịch trả đũa Mỹ và Israel
Khi cuộc chiến bước sang tháng thứ 2, các nhà phân tích cho biết kho vũ khí của Iran đã bị suy giảm, mặc dù thiếu dữ liệu chính thức khiến việc đánh giá quy mô trở nên khó khăn.
Trước chiến tranh, kho tên lửa của Iran ước tính có khoảng 2.500 quả, mặc dù một số nhà phân tích cho rằng con số này có thể lên tới 6.000 quả.
Kho vũ khí của Tehran bao gồm các tên lửa như Khorramshahr-4, Ghadr-110 và Emad, với tầm bắn lên tới 2.000km. Một số tên lửa được sử dụng để tấn công Israel được cho là mang đầu đạn chùm, khiến chúng khó bị đánh chặn hơn.
Trong những ngày đầu của cuộc chiến, Iran ước tính đã phóng hơn 500 tên lửa đạn đạo và hơn 2.000 máy bay không người lái.
Trong số các máy bay không người lái được Iran sử dụng có máy bay không người lái “tự sát” Shahed-136, có thể bay xa tới 2.000km và có giá sản xuất tương đối rẻ. Tính đến đầu năm nay, Iran được cho là sở hữu kho dự trữ lên tới 80.000 máy bay không người lái Shahed, với khả năng sản xuất máy bay không người lái hàng ngày.
Dữ liệu do Ibrahim Jalal, một nhà nghiên cứu cấp cao và cố vấn chính sách, tổng hợp cho thấy tính đến ngày 20/3, Iran đã thực hiện hơn 5.693 cuộc tấn công vào Israel, các nước Vùng Vịnh, Iraq, Jordan và Syria.
Israel đã phải hứng chịu hơn 870 cuộc tấn công, trong đó máy bay không người lái chiếm phần lớn và tên lửa chiếm một phần nhỏ hơn.
Nhà phân tích Jalal lưu ý rằng Iran chưa cạn kiệt tên lửa và máy bay không người lái, và cũng chưa công khai toàn bộ khả năng của nước này.
“Họ thậm chí còn chưa sử dụng hơn 30-40% kho dự trữ của mình. Khả năng sản xuất hàng năm của họ lên tới hơn 1.500 tên lửa và 2.000 máy bay không người lái”, chuyên gia Jalal nói với Anadolu, đồng thời cho biết Iran đã sản xuất với quy mô lớn trong nhiều năm.
(Đồ họa: AFP).
Matthew Powell, giảng viên nghiên cứu sức mạnh không quân tại Đại học Portsmouth ở Anh, nhận định mặc dù kho tên lửa và máy bay không người lái của Iran “chắc chắn” đã cạn kiệt, nhưng Tehran chưa bao giờ công khai tuyên bố về kho dự trữ ban đầu của nước này, do vậy rất khó để đánh giá số lượng vũ khí mà Iran đang sở hữu.
Ông cũng lưu ý rằng Iran đang sử dụng tên lửa đạn đạo của họ tiết kiệm hơn so với thời điểm bắt đầu cuộc chiến.
“Điều này cho thấy một trong hai khả năng: kho dự trữ tên lửa đạn đạo đang bị giảm với tốc độ nhanh hơn dự kiến, do vậy Tehran đang tiết kiệm việc sử dụng chúng để kéo dài xung đột, hoặc Tehran đang giảm quy mô các cuộc tấn công để chuẩn bị cho một lệnh ngừng bắn đáng kể và các cuộc đàm phán hòa bình có thể diễn ra trên phạm vi rộng hơn”, chuyên gia nhận định.
Các chuyên gia cũng nhấn mạnh các báo cáo gần đây về việc Iran phóng một tên lửa đạn đạo có tầm bắn 4.000km vào đảo Diego Garcia, điều mà sau đó đã bị Tehran phủ nhận.
“Nếu Iran sở hữu chúng, rất khó có khả năng họ sở hữu với số lượng đáng kể”, chuyên gia Powell nói.
Mặt khác, chuyên gia Jalal cho biết Iran sở hữu tên lửa đạn đạo tầm trung có tầm bắn hơn 3.000km, đồng thời lưu ý rằng khả năng này không phải lúc nào cũng dễ nhận thấy.
Trong 16 ngày đầu tiên của cuộc chiến, số lượng các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Iran đã giảm 80-90% so với mức đỉnh ban đầu, và sau ngày thứ 5 trở đi, số lượng các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái trung bình là 33 và 94 cuộc mỗi ngày, theo một phân tích do RUSI công bố.
Hệ thống phòng thủ Israel chịu áp lực ngày càng tăng
Phòng không Israel khai hỏa ồ ạt đánh chặn tên lửa Iran
Các chuyên gia nhận định hệ thống phòng không đa tầng của Israel cho đến nay đã phần nào chống đỡ được các cuộc tấn công của Iran, mặc dù không hệ thống nào hoàn toàn hiệu quả.
“Không có hệ thống phòng không nào hoàn hảo 100% và chỉ một số ít cuộc không kích của Iran đã trúng mục tiêu. Tuy nhiên, xét từ góc độ chiến lược, những cuộc tấn công thành công này có tác động hạn chế, mặc dù chúng đã gây ra sự tàn phá và thương vong ở Israel”, chuyên gia Powell nói.
Mặt khác, giới lãnh đạo quân sự Israel và các nhân vật đối lập đã cảnh báo rằng quân đội Israel đang gặp nhiều khó khăn dưới sức ép của cuộc chiến trên nhiều mặt trận, viện dẫn tình trạng thiếu hụt quân số nghiêm trọng và thiếu chiến lược rõ ràng.
Mối lo ngại cũng ngày càng tăng về khả năng duy trì hệ thống phòng thủ của Israel.
Các hệ thống phòng thủ quan trọng nhất của Israel dường như đang chịu áp lực lớn nhất, với các tên lửa đánh chặn Arrow 2 và Arrow 3 dự kiến sẽ cạn kiệt vào ngày 27/3, theo phân tích của RUSI.
Về mặt tấn công, tên lửa đạn đạo phóng từ máy bay Blue Sparrow của Israel dự kiến sẽ đủ dùng đến ngày 5/4, trong khi tên lửa đánh chặn David’s Sling Stunner, dùng cho các mối đe dọa tầm trung, dự kiến sẽ cạn kiệt vào ngày 6/4. Tên lửa siêu âm Rampage của Israel ước tính sẽ đủ dùng đến ngày 9/4.
Dữ liệu từ 16 ngày đầu tiên của cuộc chiến cho thấy sự cạn kiệt nhanh chóng các kho dự trữ đạn dược quan trọng của Mỹ, Israel và các lực lượng đồng minh.
Tên lửa đánh chặn Arrow 2 và Arrow 3 của Israel ghi nhận sự sụt giảm mạnh nhất, với 122 quả được sử dụng trong tổng số 150 quả, nghĩa là hơn 81% đã bị cạn kiệt. Hệ thống THAAD của đồng minh cũng giảm đáng kể, với 60% kho dự trữ được sử dụng, trong khi tên lửa đánh chặn của hệ thống David’s Sling Israel giảm 54%. Israel đã sử dụng 56% tên lửa Blue Sparrow và gần 49% tên lửa Rampage.
“Kho dự trữ tên lửa đánh chặn Arrow của Israel, loại tên lửa được sử dụng để phòng thủ trước các tên lửa đạn đạo đang bay tới, đang ở mức thấp đáng báo động”, chuyên gia Powell cho biết.
Viện Nghiên cứu Quân sự Hoàng gia Anh ước tính Israel có thể cạn kiệt những vũ khí quan trọng này ngay từ cuối tháng 5.
Kho vũ khí Mỹ bị kéo căng
Mỹ cân não với “cán cân chi phí 1/100” trong xung đột với Iran
Trong 16 ngày đầu tiên, Mỹ đã tiến hành các chiến dịch tấn công tầm xa quy mô lớn, phóng khoảng 535 tên lửa hành trình BGM-109 Tomahawk, cùng với 912 tên lửa hành trình tàng hình AGM-158 JASSM và JASSM-ER.
Để hỗ trợ các chiến dịch không kích rộng hơn, máy bay Mỹ đã thả 1.080 quả bom dẫn đường GBU-31, GBU-32 và GBU-38 JDAM, theo phân tích của RUSI.
Trong khi đó, Mỹ và các đồng minh đang phải đối mặt với áp lực ngày càng tăng đối với kho vũ khí của họ.
Hệ thống THAAD do các đồng minh vận hành ước tính chỉ còn đủ dùng trong 10 ngày nữa, và dự kiến sẽ cạn kiệt vào ngày 3/4.
“Ước tính của RUSI cho thấy Mỹ đã bắn hơn 500 tên lửa Tomahawk trong 4 tuần xung đột và với mức sản xuất hiện tại, sẽ mất 5 năm để thay thế số tên lửa này. RUSI cũng cho rằng Mỹ chỉ còn khoảng một tháng nữa là hết tên lửa chiến thuật lục quân ATACMS và tên lửa đánh chặn THAAD”, chuyên gia Powell nói.
Ryan Bohl, nhà phân tích cấp cao về Trung Đông và Bắc Phi tại Mạng lưới RANE, cho biết hệ thống phòng không và đạn dược của Mỹ đang bị quá tải và phải được phân phối theo định mức.
“Chúng ta cũng biết rằng Iran đã tấn công dữ dội nhiều căn cứ của Mỹ trong khu vực. Nhiều căn cứ đã được sơ tán phần lớn hoặc một phần, và nhân sự đang làm việc phải phân tán khắp các thành phố. Hệ thống radar cũng bị hư hại nặng nề”, ông nói.
Tuy nhiên, chuyên gia Bohl lưu ý rằng không có tàu chiến Mỹ nào bị thiệt hại ngoài tàu sân bay USS Gerald R. Ford gặp sự cố cháy bên trong, đồng thời cho biết sự hiện diện của hải quân Mỹ vẫn an toàn và vẫn có khả năng tiến hành các vụ phóng tên lửa.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/kho-vu-khi-my-israel-iran-con-lai-bao-nhieu-sau-1-thang-xung-dot-du-doi-20260329142352669.htm
