Phạt nặng thôi đã đủ?

Bài viết Chặn hành xử côn đồ đường phố: Phải dạy cách xử lý cơn giận? của luật sư Hoàng Hà trên Thanh Niên nhận được sự đồng tình của rất nhiều bạn đọc (BĐ). Và cũng từ “gợi mở” trong bài, nhiều BĐ đã đề xuất giải pháp nhằm ngăn chặn từ gốc hành vi ứng xử côn đồ.

PHẠT NẶNG ĐỂ RĂN ĐE, NHƯNG… KHÔNG PHẢI BIỆN PHÁP DUY NHẤT

BĐ Trần Minh Tuấn cho rằng không thể tiếp tục xem các hành vi tấn công người khác trên đường là “nóng giận nhất thời”. Theo BĐ này, nhiều nước đã coi đây là hành vi có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự, trong khi ở ta thường chỉ dừng ở xử phạt hành chính nên “không đủ sức răn đe”.

BĐ Nguyễn Hoài Nam nhìn vấn đề theo hướng cụ thể hơn về chế tài: “Ngoài phạt tiền cần tính đến việc tạm giữ bằng lái hoặc cấm lái xe một thời gian, bởi người đã từng xuống xe đánh nhau, đập phá thì rõ ràng không đủ bình tĩnh để tham gia giao thông, nếu chỉ phạt rồi cho tiếp tục lái xe thì nguy cơ tái phạm rất cao”.

BĐ Lê Văn Hưng kể lại một vụ va chạm nhẹ nhưng hai bên lao vào đánh nhau giữa đường, gây ùn tắc kéo dài, nhưng việc xử lý sau đó “không nghiêm”, và kiến nghị: “Nếu có những vụ được xử lý công khai, thậm chí đưa ra xét xử làm điển hình thì hiệu ứng răn đe sẽ rõ ràng hơn”.

Tuy nhiên, ngay trong dòng ý kiến ủng hộ xử lý mạnh tay, một số BĐ đặt câu hỏi: “Liệu chỉ tăng mức phạt có đủ để ngăn hành vi này?”. BĐ Hoàng Thị Mai chia sẻ trải nghiệm cá nhân khi bị chặn đầu xe chỉ vì bấm còi xin đường, và đúc kết sau sự cố đó: “Nhiều người tin rằng mình đúng nên có quyền lớn tiếng, thậm chí tấn công người khác. Nhưng càng nóng giận thì càng dễ gây hậu quả nghiêm trọng hơn, và nếu không học cách kiềm chế, luật nặng đến đâu cũng khó giải quyết triệt để”. 

Tương tự, BĐ Đỗ Quang phân tích: “Nhiều hành vi côn đồ không phải do chủ ý từ đầu mà xảy ra trong vài giây mất kiểm soát. Nhưng chính vài giây đó lại đủ gây hậu quả lớn. Vì vậy, điều quan trọng là tạo được điểm dừng trong suy nghĩ, để người tham gia giao thông kịp dừng lại trước khi hành động”.

Góc nhìn đáng chú ý khác, một số BĐ đặt ra giới hạn của hành vi được cho là “tự vệ” trên đường phố. BĐ Bùi Văn Sơn viết: “Cần làm rõ đâu là tự vệ, đâu là côn đồ, vì có những tình huống người bị va chạm hoặc bị đe dọa buộc phải phản ứng để bảo vệ mình. Nếu không phân định rõ, rất dễ dẫn đến việc xử lý thiếu công bằng”. 

BĐ Lê Anh Dũng cũng nhấn mạnh: “Cần xác định rõ những hành vi không thể chấp nhận trong bất kỳ hoàn cảnh nào, như xuống xe đánh người hay đập phá tài sản. Khi ranh giới này được xác định rõ, người tham gia giao thông sẽ hiểu đâu là giới hạn không được vượt qua”.

TĂNG CƯỜNG GIÁO DỤC VĂN HÓA GIAO THÔNG

Xét đến yếu tố tâm lý của người tham gia giao thông, nhất là ở những đô thị có mật độ phương tiện đông như TP.HCM, Hà Nội, một nhóm ý kiến BĐ đề xuất giải pháp mang tính lâu dài.

BĐ Nguyễn Thanh Bình lưu ý: “Nội dung về tâm lý và đạo đức giao thông trong chương trình đào tạo lái xe cần bám sát thực tiễn cuộc sống. Hiện nay người học chủ yếu tập trung vào kỹ năng điều khiển phương tiện, trong khi cách ứng xử mới là yếu tố quyết định việc có xảy ra xung đột trên đường phố hay không”.

BĐ Lý Thị Hạnh mở rộng thêm khi cho rằng không chỉ người mới học, mà cả những người đã có bằng lái xe nhiều năm cũng cần “bổ túc” về văn hóa giao thông, thông qua truyền thông hoặc các hình thức bồi dưỡng định kỳ. Vì thực tế cho thấy “nhiều người càng lái lâu năm lại càng chủ quan, dễ nóng nảy”.

BĐ Trần Quốc Duy đề xuất cần có các chiến dịch truyền thông mạnh hơn về hậu quả của hành vi côn đồ, bởi “khi người ta thấy rõ các trường hợp bị xử lý, bị truy cứu trách nhiệm, hoặc hậu quả thực tế của các vụ việc, họ sẽ cân nhắc hơn trước khi hành động”. 

Đồng quan điểm, nhưng BĐ Đặng Thị Lan nhấn mạnh thêm yếu tố minh bạch trong xử lý: “Dù camera giám sát đã nhiều hơn, nhưng người dân không phải lúc nào cũng thấy được kết quả xử lý. Nếu có cơ chế công khai rõ ràng các trường hợp vi phạm và cách xử lý, niềm tin sẽ cao hơn”.

“Camera bây giờ nhiều rồi, vấn đề là dữ liệu đó có được dùng để xử lý đến cùng hay không. Người dân cần thấy kết quả cụ thể”, BĐ Lê Quốc Bảo nêu ý kiến.