Thái độ và trình độ- cái nào quan trọng hơn?

Trong tuyển dụng và sử dụng lao động, câu hỏi “thái độ hay trình độ quan trọng hơn” chưa bao giờ có lời đáp thống nhất. Có doanh nghiệp sẵn sàng chọn người chưa giỏi nhưng cầu tiến, trong khi không ít nơi lại đặt năng lực chuyên môn lên hàng đầu. 

Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng cạnh tranh và biến động, việc đặt 2 yếu tố này lên bàn cân dường như không còn đơn thuần là một lựa chọn “hoặc – hoặc”.

Thái độ hay trình độ?

Mới đây, một quan điểm gây tranh luận trong cộng đồng nhân sự nhanh chóng thu hút sự chú ý: “Sau 4–5 năm đi làm, tôi nhận ra câu nói ‘thái độ quan trọng hơn trình độ’ đôi khi chỉ là cách quản lý của cấp trên nhằm dễ kiểm soát nhân viên. Thực tế, chính năng lực chuyên môn mới quyết định mức độ được tôn trọng và thu nhập”.

Phát biểu này lập tức châm ngòi cho nhiều ý kiến trái chiều. Một số người đồng tình, cho rằng đây là góc nhìn thực tế, phản ánh đúng bản chất thị trường lao động – nơi năng lực vẫn là “thước đo” cuối cùng cho thu nhập và vị thế. Tuy nhiên, không ít ý kiến phản bác, khẳng định thái độ mới là yếu tố quyết định khả năng phát triển lâu dài của một người trong tổ chức. Tranh luận vì thế nhanh chóng lan rộng, với nhiều lập luận đối lập.

Một tài khoản khác chia sẻ trải nghiệm sau 2 năm đi làm, trình độ chiếm khoảng 80% trong việc quyết định ứng viên có được tuyển dụng hay không, trong khi thái độ chỉ khoảng 20%. Thế nhưng, khi đã bước vào môi trường làm việc, “cán cân” lại đảo chiều, để được giữ lại sau thử việc, thái độ chiếm tới 60%, còn trình độ khoảng 40%. Cách nhìn này cho rằng năng lực là “tấm vé vào cửa”, nhưng thái độ thể hiện ở sự chủ động, tinh thần học hỏi và mức độ chuẩn bị cho công việc, mới là yếu tố quyết định một người có thể đi tiếp và gắn bó lâu dài hay không.

Thái độ quyết định đi được bao xa

Từ góc nhìn thực tế, Bà Bùi Thị Kiều Mi, Phụ trách Bộ phận Phát triển khách hàng, Công ty CP Adecco Việt Nam (phường Xóm Chiếu, TPHCM), nhận định việc đặt thái độ và trình độ ở hai “chiến tuyến” đối lập có phần chưa phản ánh đúng cách doanh nghiệp đang vận hành hiện nay. Trong bối cảnh công việc thay đổi nhanh, kỹ năng có thể nhanh chóng lỗi thời, thì khả năng thích nghi, tinh thần học hỏi và cách một người làm việc lại ngày càng quan trọng hơn về lâu dài.

“Với kinh nghiệm tuyển dụng và quản lý số lượng lớn nhân sự, đặc biệt ở nhóm nhân sự mới đi làm hoặc còn ít kinh nghiệm – nơi tỉ lệ biến động khá cao, chúng tôi nhận thấy doanh nghiệp có thể tuyển dựa trên trình độ để đáp ứng nhu cầu trước mắt, nhưng để giữ chân và phát triển đội ngũ bền vững, yếu tố then chốt vẫn nằm ở thái độ” – bà Mi nói.

Bên cạnh đó, khi nguồn lực nội bộ còn hạn chế hoặc cần tối ưu vận hành, doanh nghiệp cũng có thể cân nhắc các giải pháp thuê ngoài để quản lý nhân sự linh hoạt và hiệu quả hơn. Nói đơn giản, trình độ giúp một người có cơ hội bước vào tổ chức, nhưng chính thái độ mới quyết định họ có thể đi được bao xa.