Cả nước nắng nóng như đổ lửa

Nhiều nơi sắp chạm ngưỡng 40 độ C

Mới cuối tháng 3 đầu tháng 4 nhưng khu vực miền Bắc và Trung đã xuất hiện nắng nóng gay gắt. Không chỉ xuất hiện sớm hơn tới gần một tháng so với bình thường mà nắng nóng năm nay còn bất thường ở chỗ gay gắt ngay từ khi vừa bắt đầu. Theo Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn quốc gia (NCHMF), nắng nóng gay gắt với mức nhiệt 37 – 38 độ C đã xuất hiện nhiều nơi. Cá biệt, mới qua mấy ngày đầu tháng 4 mà một số nơi có mức nhiệt cao nhất sắp chạm tới mốc 40 độ C như Yên Châu (Sơn La) ghi nhận mức nhiệt cao nhất đến 39,4 độ C, Con Cuông (Nghệ An) là 39,3 độ C, Hương Khê (Hà Tĩnh), Sơn Hòa (Đắk Lắk) tới 39,5 độ C…

Trong những ngày tới, xu hướng nắng nóng tiếp tục gia tăng ở nhiều khu vực trên cả nước; đặc biệt từ Thanh Hóa đến Đà Nẵng và phía đông từ Quảng Ngãi đến Đắk Lắk có nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến 35 – 37 độ C, có nơi trên 39 độ C, độ ẩm tương đối thấp, phổ biến từ 40 – 45%.

Trong khi khu vực Tây Bắc và miền Trung xuất hiện nắng nóng như đổ lửa từ rất sớm thì các tỉnh miền Đông, nơi được xem là “chảo lửa” ở Nam bộ, cũng đang vào giai đoạn đỉnh điểm của mùa nắng nóng. Những ngày qua, người dân TP.HCM nói riêng và Nam bộ nói chung cảm nhận rõ nhất mức tăng nhiệt của nắng nóng. Nắng gay gắt từ sáng sớm, kéo dài cả ngày, đặc biệt là khoảng thời gian đầu giờ chiều. Thời tiết oi bức, khó chịu dù trời vẫn có gió. Nhìn lại thì đã hơn 3 tuần liên tiếp TP.HCM không có mưa, nhiệt độ thường xuyên ở ngưỡng 35 – 37 độ C kéo dài trên 10 giờ mỗi ngày như rút cạn độ ẩm trong không khí, khiến thời tiết trở nên oi bức rất khó chịu. Cùng với tình trạng đô thị hóa cao, thiếu cảnh quan và đặc biệt là cây xanh nên mỗi khi nắng lên cũng đồng nghĩa với bức xạ nhiệt gia tăng nhanh chóng. Đặc biệt vào giữa trưa, nhiều người sức khỏe yếu cảm thấy đến việc thở cũng gặp khó khăn. Đó cũng là lý do mà nhiệt độ cảm nhận ở các đô thị lớn như TP.HCM luôn cao hơn nhiệt độ khí tượng 3 – 4 độ C, thậm chí nhiều hơn.

Do nhiệt độ cảm nhận ở TP.HCM nói riêng và miền Đông nói chung luôn rất cao nên nhiều người vẫn quen gọi khu vực này là “chảo lửa” Nam bộ. Để thích nghi tốt hơn với thời tiết nắng nóng, nhiều người chọn hóng mát ở các công viên vào buổi chiều tối thay vì trốn trong phòng lạnh. Vừa tản bộ quanh Công viên số 1 Lý Thái Tổ, ông Nguyễn Văn Tâm chia sẻ: “Nhà tôi ở gần đây, nên từ khi khu biệt thự Chú Hỏa chuyển thành công viên và đài tưởng niệm gần như ngày nào tôi cũng ra đây hóng mát và tập thể dục. TP mình đô thị hóa quá nhiều, hiếm hoi mới có một khu công viên được thiết kế khang trang và sạch đẹp. Ngoài ý nghĩa tưởng niệm nạn nhân Covid-19, đài phun nhạc nước còn tạo điểm nhấn về mỹ thuật, âm nhạc và cả môi trường khi làm mát không khí xung quanh”. “Tôi hy vọng những khu vực khác được chuyển đổi thành công viên cũng sẽ được tiếp tục quy hoạch, đầu tư tốt để tạo thêm không gian công cộng và lá phổi xanh để mọi người có thể đến hít thở không khí trong lành khi cần”, ông Tâm nói thêm. Đó có lẽ cũng là mong muốn của nhiều người dân TP trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp.

Đài khí tượng thủy văn Nam bộ thông tin nắng nóng sẽ còn kéo dài nhiều ngày tới và có xu hướng gia tăng ngay từ đầu tuần, tiếp tục tăng cường vào giữa tuần. Mức nhiệt cao nhất ở TP.HCM có thể lên tới 37 độ C, còn Đồng Nai và Tây Ninh có thể đạt mức cao nhất từ đầu mùa khô là 38 độ C. Nắng nóng cũng mở rộng sang các tỉnh, thành miền Tây, ở các khu vực giáp biên giới tây nam như Đồng Tháp, An Giang có thể xuất hiện mức nhiệt cao nhất đến 37 độ C; còn Vĩnh Long và Cần Thơ cũng ghi nhận mức nhiệt cao nhất từ đầu mùa khô là 36 độ C.

Nhà nông lao đao vì nắng nóng, khô hạn

Theo dự báo của các tổ chức quốc tế và trong nước, nhiều khả năng El Nino sẽ xuất hiện trong tháng 6 tới. Trong bối cảnh đó, Cục Khí tượng thủy văn (Bộ NN-MT) nhận định mùa khô năm 2026 nắng nóng không chỉ xuất hiện sớm mà còn kéo dài và gay gắt hơn năm 2025. Nắng nóng tập trung từ tháng 4 – 8 khiến nhiều khu vực ở miền Trung, Tây nguyên và Nam bộ đối mặt với nguy cơ hạn hán, thiếu nước.

Mức nhiệt cao nhất trong mùa khô năm nay mới 39,5 độ C, còn thấp hơn đáng kể so với với giá trị nhiệt lịch sử là 44,1 độ C ghi nhận vào ngày 6.5.2023 tại Hồi Xuân (Thanh Hóa). Tuy nhiên, điều đáng lưu ý là tần suất xuất hiện nắng nóng và nắng nóng gay gắt thời gian qua sớm và nhiều hơn trung bình các năm. Bên cạnh đó, mức nhiệt độ trung bình trên phạm vi cả nước cũng tăng đáng kể, phổ biến từ 1,5 – 2,5 độ C so với trung bình nhiều năm. Đây là hệ quả của quá trình biến đổi khí hậu khiến trái đất ngày càng ấm hơn. Đi cùng với đó là hàng loạt vấn đề về khí hậu, kể cả số lượng các cơn bão và siêu bão xuất hiện ngày càng nhiều.

Hệ lụy trực tiếp nhất của tình trạng nắng nóng là khô hạn gây thiếu nước ngọt phục vụ sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp. Ở khu vực Tây nguyên, vựa nông sản lớn nhất cả nước hiện nay đang đối mặt nhiều thách thức do nắng nóng. Chị Đỗ Thị Thu Hiền, ngụ ấp Chư Kpo (xã Krông Buk, tỉnh Đắk Lắk) cho biết: Khu vực này không có mưa trái mùa nhiều như một số nơi khác trong tỉnh. Do vậy khoảng một tháng trước người dân địa phương đã phải loay hoay tìm nguồn nước tưới cho các rẫy cà phê và sầu riêng. Tuy nhiên, các giếng đào tay sâu trên 10 m thì hoàn toàn không còn nước còn những giếng khoan 100 – 200 m thì nguồn nước rất hạn chế; phải vừa bơm vừa nghỉ đợi nước phục hồi lại mới đủ dùng. Nguyên nhân là mùa này nắng hạn kéo dài và cũng vì số người khoan cây nước nhiều quá mức dẫn đến cạn kiệt. Thiếu nước tưới trong khi nắng ngày càng gay gắt làm gia tăng nỗi lo cây trồng bị thiệt hại và giảm năng suất.

Trong khi đó ở vùng chuyên canh sầu riêng nổi tiếng của tỉnh Lâm Đồng, ông Nguyễn Thanh Sơn, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc HTX nông nghiệp Đạ M’Ri, cho hay khu vực này từ đầu năm chưa xảy ra tình trạng thiếu nước nhờ vừa rồi mưa trái mùa xuất hiện nhiều. Tuy nhiên, khoảng 3 tuần gần đây đột ngột nắng nóng như thiêu như đốt. Thông thường, nắng nóng xuất hiện khi trái sầu riêng đã bằng quả ổi trưởng thành, năm nay mới giai đoạn làm bông, sớm hơn các năm trước rất nhiều. Đây là giai đoạn cây sầu riêng nhạy cảm nhất với thời tiết trong khi nắng nóng khiến nhiệt độ ở dưới gốc và đọt cây chênh lệch rất lớn. Đây là thách thức rất lớn với bà con nhà vườn nói chung và có nguy cơ ảnh hưởng đến năng suất. Hiện HTX đang tập trung hướng dẫn bà con nhà vườn bổ sung dinh dưỡng cũng như áp dụng các giải pháp kỹ thuật cần thiết để hạn chế thiệt hại.