Chung cư ở Hà Nội “đau đầu” với trạm sạc xe điện

Thủ tướng Phạm Minh Chính đã ký Công điện số 27 chỉ đạo các bộ ngành, địa phương thúc đẩy phát triển hạ tầng trạm sạc xe điện tại các khu chung cư. Công điện được ban hành sau 4 tháng kể từ thời điểm chung cư HH Linh Đàm (phường Hoàng Liệt, Hà Nội) thông báo dừng nhận và cấm gửi xe điện tại tầng hầm do quá tải và nguy cơ cháy nổ.

Theo người đứng đầu Chính phủ, định hướng phát triển đất nước giai đoạn tới là chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, chuyển đổi năng lượng, việc chuyển đổi sang phương tiện giao thông điện là xu thế tất yếu. Tuy nhiên, thực tế cho thấy hạ tầng phục vụ xe điện, đặc biệt tại các khu đô thị và nhà chung cư, vẫn còn nhiều hạn chế.

Tòa nhà, chung cư gặp khó, vẫn đang chờ quy chuẩn

Trao đổi với phóng viên Dân trí, đại diện ban quản lý chung cư HH Linh Đàm cho biết tòa nhà vẫn tạm áp dụng quy định dừng tiếp nhận trông giữ mới xe đạp điện và xe máy điện tại các tầng hầm cho đến khi có quy chuẩn từ Bộ Xây dựng.

Theo ban quản lý chung cư, lượng xe máy điện và xe đạp điện gia tăng nhanh khiến không gian hầm xe rơi vào tình trạng quá tải, tiềm ẩn nhiều rủi ro mất an toàn. Bên cạnh đó, khi số lượng xe điện quá đông trong tầng hầm nếu xảy ra sự cố, đám cháy lan nhanh, tạo nhiều khói độc và gây khó khăn trong thoát nạn, đe dọa tới tính mạng và tài sản của cư dân.

Hiện, số lượng phương tiện đã vượt khả năng chịu tải an toàn theo thiết kế tòa nhà.

Khu vực gửi xe điện trong hầm chung cư tại HH Linh Đàm (Ảnh: Văn Hưng).

Trong khi đó, Ban quản trị 3 tòa chung cư thuộc khu đô thị Kim Văn – Kim Lũ (phường Định Công, TP Hà Nội) đã đưa toàn bộ xe điện của cư dân lên bãi gửi xe nổi bên cạnh chung cư để đảm bảo an toàn.

Trước đây, ban quản trị vẫn tạo điều kiện cho cư dân gửi xe điện dưới hầm. Mỗi khi hết điện, người dân lại dắt xe máy vào thang máy mang lên nhà sạc.

Tuy nhiên, ban quản trị chung cư sau đó đã bố trí bãi xe ngoài trời và ra thông báo khuyến khích người dân không để xe điện dưới hầm, không đưa xe điện lên nhà. Đồng thời, đơn vị này lắp đặt thêm hệ thống đường dây, atomat (cầu dao tự động, thiết bị bảo vệ mạch điện bằng cách tự động ngắt dòng điện khi xảy ra sự cố như quá tải – PV) để đề phòng cháy nổ.

Nhiều chung cư tại Hà Nội đang loay hoay trong việc trông giữ xe điện, phát triển hạ tầng trạm sạc khi số lượng phương tiện ngày càng tăng. Thực tế cho thấy các tòa nhà được xây dựng trước đây chưa có quy hoạch chỗ đỗ và khu vực sạc riêng dành cho xe điện (hoặc diện tích rất nhỏ).

Ngoài ra, hệ thống trạm sạc và điểm đổi pin còn thiếu và chưa đồng bộ; quy hoạch chỗ đỗ xe tại nhiều dự án chưa đáp ứng nhu cầu thực tế; việc triển khai sạc điện tại chung cư đang gây áp lực lên hệ thống điện nội bộ và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, đặc biệt là nguy cơ cháy nổ.

Một vấn đề khác được ban quản lý các tòa nhà nhắc đến là kinh phí. Việc đầu tư hạ tầng có thể tốn nhiều chi phí, chủ đầu tư thì chưa thực sự sẵn sàng, trong khi cư dân chưa tìm được tiếng nói chung khi không phải ai cũng sử dụng xe điện.

Chuyên gia nói gì, quy chuẩn đang làm đến đâu?

Liên quan đến vấn đề phát triển hạ tầng sạc cho xe điện, PGS.TS Đỗ Văn Dũng, Phó chủ tịch Hội Ô tô – Máy động lực TPHCM, cho biết hiện nay chưa có quy chuẩn, quy định cụ thể về trạm sạc xe điện trong chung cư, khiến việc thẩm định thiết kế, kiểm tra hiện trạng và quản lý vận hành gặp nhiều khó khăn.

Chung cư có thể thiết kế trạm điện riêng bên ngoài, với khu vực sạc đặt tách biệt, thông thoáng, có hệ thống thông gió và thoát khói tự động. Thiết bị điện phải đạt chuẩn chống nước – bụi, có ngắt mạch tự động và bố trí bình chữa cháy…

Trong khi đó, chung cư mini, dãy nhà trọ có rủi ro cao hơn bởi không gian hẹp và hệ thống điện thiếu đồng bộ. Những công trình này cần bộ tiêu chí tối thiểu gồm chỉ sạc ở khu vực thông thoáng; dùng ổ cắm ngoài trời đạt chuẩn; bố trí bình chữa cháy và cảm biến khói; giới hạn số xe sạc cùng lúc; cấm sạc qua đêm không giám sát; phải được kiểm tra định kỳ bởi thợ điện chuyên nghiệp.

Khu vực để xe điện tại nhiều chung cư ở Hà Nội còn hạn chế (Ảnh: Văn Hưng).

Tương tự, giảng viên Trần Văn Đồng, Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy, khuyến cáo đối với chung cư cũ, phải có những giải pháp, bao gồm thiết kế lại hệ thống điện, có thể trong hoặc ngoài nhà, để đảm bảo an toàn.

Cũng theo ông Đồng, mô hình trạm sạc công cộng như ở Trung Quốc, đặt tại khu chung cư, siêu thị, chợ hay nơi đông người, hoàn toàn có thể áp dụng ở Việt Nam và bảo đảm an toàn, thuận tiện cho người dùng. Nếu chính quyền địa phương có chủ trương rõ ràng và người dân đồng thuận thì các điểm để xe này hoàn toàn khả thi, phù hợp xu hướng sử dụng phương tiện điện.

Hiện nay, Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến đối với dự thảo sửa đổi QCVN 04:2021/BXD – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nhà chung cư, trong đó bổ sung thêm yêu cầu kỹ thuật cho trạm sạc xe điện và trạm đổi pin. 

Bộ Xây dựng đề xuất khu vực để xe điện phải nằm trong phần diện tích dự án đã được phê duyệt. Trường hợp không thể bố trí ngoài trời hoặc trên mặt đất thì được phép đặt tại khu để xe trong nhà chung cư. Khu vực để xe phải bố trí gần lối ra vào, gần đường dốc, thuận tiện cho việc di chuyển. Nếu đặt tại tầng hầm, khu vực này phải bảo đảm điều kiện thông gió tốt, đồng thời thuận lợi cho việc tiếp cận của lực lượng chữa cháy khi có sự cố.

Cơ quan soạn thảo nhấn mạnh cần tách biệt khu vực để xe điện với xe sử dụng động cơ đốt trong (nhiên liệu xăng, dầu). Đồng thời, tách biệt khu vực để xe ô tô điện và khu vực để xe hai bánh điện (xe mô tô điện, xe gắn máy điện, xe đạp điện), với khoảng cách tối thiểu 2m giữa các khu vực để xe. Trường hợp không đủ khoảng cách theo quy định, phải có tường hoặc vách ngăn đặc, làm bằng vật liệu không cháy, cao tối thiểu 2m để ngăn cách.

Diện tích để xe điện được tính chung vào tổng diện tích chỗ để xe của chung cư theo quy chuẩn. Giao thông trong khu vực này phải được tổ chức hợp lý, bảo đảm thuận tiện, không cản trở người và phương tiện lưu thông trong nhà chung cư.

Khu vực để xe điện phải được lắp đặt camera giám sát có khả năng phát hiện cháy sớm thông qua nhận diện nhiệt độ, khói, lửa. Ngoài ra, phải có phương án xử lý sự cố cháy, nổ phù hợp với đặc điểm của xe điện và pin điện. Hệ thống thông gió, thoát khói phải đáp ứng các quy chuẩn, tiêu chuẩn hiện hành.

Đối với chung cư xây mới, dự thảo quy định bắt buộc phải bố trí khu vực để xe điện cho cư dân, phù hợp với lộ trình chuyển đổi sang giao thông xanh của từng địa phương. Với chung cư hiện hữu, việc bố trí được thực hiện theo điều kiện không gian và hạ tầng kỹ thuật thực tế, nhưng vẫn phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật về an toàn nêu trên.

Thủ tướng yêu cầu phát triển trạm sạc xe điện tại các khu chung cư

Để thúc đẩy phát triển hạ tầng phục vụ chỗ để xe, trạm sạc, trạm đổi pin cho xe điện, Thủ tướng yêu cầu lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương chỉ đạo đẩy mạnh truyền thông, công khai, minh bạch thông tin liên quan đến phát triển giao thông xanh, hạ tầng trạm sạc điện đảm bảo kịp thời, đầy đủ, chính xác, hiệu quả. 

Thủ tướng yêu cầu xây dựng lại các quy định chính sách, quy chuẩn, quy hoạch phát triển hạ tầng phục vụ chỗ đỗ xe, trạm sạc, trạm đổi pin…

“Không được để sơ hở tạo cơ hội cho tham nhũng tiêu cực, lãng phí, lợi ích nhóm khi tổ chức thực hiện và phải thường xuyên giám sát, kiểm tra xử lý nếu xảy ra vi phạm”, Thủ tướng quán triệt.

Nhiều cư dân lo lắng về chỗ để phương tiện khi chuyển đổi xe máy xăng sang xe điện (Ảnh: Sơn Nguyễn).

Người đứng đầu Chính phủ yêu cầu hoàn thành các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nhà chung cư trước ngày 30/4.

Bộ Xây dựng được giao xây dựng, hoàn thiện hệ thống quy định, quy chuẩn/tiêu chuẩn về quy hoạch đô thị phải tích hợp hạ tầng cho giao thông xanh, bao gồm cả hệ thống trạm sạc điện, hạ tầng cần thiết cho các trạm sạc pin thay thế, hoàn thành trong quý II năm nay. 

Cùng với đó, Bộ Xây dựng được giao khẩn trương nghiên cứu, sửa đổi và bổ sung các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nhà chung cư để hướng dẫn cụ thể về thiết kế trạm sạc tại nhà chung cư, đảm bảo yêu cầu an toàn, phòng chống cháy nổ, vị trí lắp đặt thuận tiện sử dụng và ứng phó sự cố.

Việc này, theo yêu cầu của Thủ tướng, phải hoàn thành trước 30/4.

Mặt khác, Thủ tướng lưu ý tháo gỡ vướng mắc về thủ tục cấp phép xây dựng, cải tạo trạm sạc đối với các chung cư hiện hữu. 

Trong quý III năm 2026, Thủ tướng yêu cầu ban hành tiêu chuẩn hiệu suất năng lượng cho thiết bị sạc, trạm sạc .

Cùng với đó, lãnh đạo Chính phủ khuyến khích chuyển đổi sang phương tiện giao thông sử dụng điện và nhiên liệu sạch, khuyến khích sử dụng phương tiện giao thông công cộng.

Bộ Công Thương được giao chủ trì khẩn trương xây dựng và ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn, tiêu chuẩn hiệu suất năng lượng cho thiết bị sạc, trạm sạc và hệ thống cung cấp điện cho trạm sạc, hoàn thành trong quý III năm 2026. 

Các tỉnh, thành phố cần rà soát quy hoạch, yêu cầu bố trí hạ tầng sạc điện cho hệ thống giao thông trong khu đô thị và công trình xây dựng. 

Lãnh đạo địa phương được giao yêu cầu các chủ đầu tư, Ban quản trị nhà chung cư phối hợp chặt chẽ với đơn vị cung cấp hạ tầng sạc để bố trí vị trí lắp đặt khoa học, an toàn theo đúng các quy định pháp luật, quy chuẩn, tiêu chuẩn.

Cùng với đó, Thủ tướng yêu cầu có hướng dẫn cư dân bố trí, sử dụng chỗ đỗ xe, trạm sạc, trạm đổi pin cho xe điện tại các khu dân cư, nhà chung cư đảm bảo an ninh trật tự, an toàn phòng, chống cháy và thuận tiện cho sinh hoạt của người dân.