Ngành bán dẫn trong kỷ nguyên AI: Vai trò thay đổi, cơ hội mở rộng

Sự dịch chuyển này không chỉ đặt lại yêu cầu đối với nguồn nhân lực, mà còn mở ra những hướng đi mới cho người học trong kỷ nguyên công nghệ.

AI đang tái định nghĩa vai trò của nhân sự bán dẫn

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển mạnh, các lĩnh vực kỹ thuật như bán dẫn có thể dần bị thay thế. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, AI không làm giảm nhu cầu nhân lực, mà đang thay đổi cách con người tham gia vào chuỗi giá trị của ngành.

Ở khâu thiết kế, nhiều công đoạn được hỗ trợ bởi AI nhằm rút ngắn thời gian phát triển sản phẩm. Các tập đoàn công nghệ như Google, NVIDIA hay các doanh nghiệp cung cấp công cụ thiết kế chip như Synopsys, Cadence Design Systems đã bắt đầu ứng dụng công nghệ này vào quy trình phát triển.

Theo nghiên cứu của Google Research công bố trên tạp chí Nature (2021), AI có thể hoàn thành việc bố trí chip chỉ trong vài giờ thay vì nhiều tuần như phương pháp truyền thống. Công nghệ này đang được ứng dụng trong nhiều khâu, từ thiết kế đến sản xuất và vận hành sản phẩm.

Ông Vũ Quốc Thiều (FPT Software) nhấn mạnh, trong môi trường sản xuất, việc thay đổi phần cứng luôn tốn kém. Vì vậy, nhân sự phải tìm cách tích hợp các tính năng thông minh như nhận diện hay cảnh báo ngay trên những con chip có tài nguyên hạn chế. Điều này cho thấy yêu cầu đối với nhân sự không còn giới hạn ở một khâu riêng lẻ, mà cần hiểu cách hệ thống vận hành tổng thể.

Khi AI tham gia sâu vào chuỗi giá trị, vai trò của chuyên gia bán dẫn chuyển từ thực hiện thao tác kỹ thuật sang thiết kế hệ thống và kiểm soát kết quả.

Những công việc mang tính lặp lại dần được tự động hóa, trong khi các nhiệm vụ như phân tích hệ thống, kết nối công nghệ và đưa ra quyết định vẫn cần đến con người. Điều này đòi hỏi nhân sự bán dẫn phải có năng lực liên ngành, hiểu cả phần cứng, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo.

Với người học, sự thay đổi này đồng nghĩa với việc chương trình đào tạo cần được thiết kế theo hướng tích hợp, thay vì tách rời từng lĩnh vực.

Khi AI không còn là môn học riêng lẻ

Để đáp ứng sự thay đổi của ngành, xu hướng đào tạo liên ngành gắn với thực tiễn đã bắt đầu được triển khai tại Việt Nam, trong đó có Asia Vietnam – chương trình hợp tác quốc tế giữa Trường ĐH FPT và Asia University, Đài Loan (Trung Quốc). Chương trình được thiết kế theo hướng cho phép sinh viên tiếp cận đồng thời thiết kế vi mạch, hệ thống nhúng, dữ liệu và các ứng dụng AI ngay từ quá trình học.

TS Lê Anh Ngọc, Trưởng khoa Công nghệ thông tin thông minh Asia Vietnam cho biết, chương trình được xây dựng theo hướng đặt bán dẫn và trí tuệ nhân tạo trong cùng một hệ thống đào tạo xuyên suốt các học phần và dự án thực hành. Theo ông, sinh viên không chỉ cần nắm vững nền tảng kỹ thuật mà còn cần khả năng ứng dụng AI vào các bài toán thiết kế và vận hành hệ thống.

“Bán dẫn và AI có mối quan hệ tương hỗ chặt chẽ. Trong tương lai, đặc biệt ở mảng thiết kế, nhân sự bán dẫn không chỉ làm việc với phần cứng mà cần hiểu AI để phát triển các dòng chip chuyên dụng”, TS Ngọc nhận định (Ảnh: Asia Vietnam).

Từ năm nhất, sinh viên Asia Vietnam đã bắt đầu tạo ra các sản phẩm công nghệ gắn với bài toán thực tế.

Xuất phát từ tình huống nước tràn vào hầm để xe, sinh viên Asia Vietnam đã phát triển hệ thống cửa gara chống ngập tự động. “Quá trình tạo ra sản phẩm giúp nhóm hiểu rằng làm công nghệ hôm nay không chỉ là thiết kế phần cứng, mà còn là cách để phần cứng vận hành thông minh hơn”, Nguyễn Quang Huy, sinh viên ngành Công nghệ bán dẫn, trưởng nhóm dự án chia sẻ.

Phương pháp học qua dự án giúp sinh viên hiểu rõ mối liên hệ giữa dữ liệu, thuật toán và phần cứng, đồng thời hình thành tư duy giải quyết vấn đề (Ảnh: Asia Vietnam).

Lộ trình quốc tế và kết nối với ngành công nghệ lõi

Tuy nhiên, việc làm chủ các hệ thống công nghệ phức tạp đòi hỏi sinh viên được đặt trong môi trường thực tế. Vì vậy, chương trình xây dựng lộ trình học hai năm tại Việt Nam và hai năm tại Đài Loan (Trung Quốc) – “thủ phủ” bán dẫn thế giới.

Ngay từ năm đầu tại Việt Nam, sinh viên đã bắt đầu làm quen với hệ sinh thái bán dẫn thông qua các dự án thực tế và kết nối với doanh nghiệp trong hệ sinh thái FPT.

Khi chuyển sang học tại Đài Loan (Trung Quốc), sinh viên có cơ hội tiếp cận các tập đoàn hàng đầu như TSMC, MediaTek, cũng như các viện nghiên cứu như ITRI và TSRI, từ đó mở rộng góc nhìn và trải nghiệm trong môi trường công nghiệp quốc tế.

Khi AI trở thành một phần của hệ thống công nghệ, ngành bán dẫn đang bước vào giai đoạn phát triển mới, nơi phần cứng, dữ liệu và thuật toán được tích hợp chặt chẽ.

Sự thay đổi này không làm giảm vai trò của con người, mà đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực và cách đào tạo. Đồng thời, đây cũng là một trong những yếu tố khiến ngành bán dẫn trở thành hướng đi đáng cân nhắc đối với những người trẻ muốn tham gia vào chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu.