Theo quy định của Luật BHXH năm 2024, kể từ ngày 1-7-2025, người lao động (NLĐ) làm việc không trọn thời gian theo hợp đồng lao động (HĐLĐ) có thời hạn từ đủ 1 tháng trở lên và có tiền lương trong tháng bằng hoặc cao hơn tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc thấp nhất thì thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Sau một thời gian thực hiện quy định, thực tiễn phát sinh nhiều tình huống đa dạng khiến một số doanh nghiệp (DN) tại TP HCM vẫn lúng túng khi thực hiện quy định này.
Doanh nghiệp lúng túng
Đại diện Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM cho hay tại đơn vị đang giao kết HĐLĐ với rất nhiều lao động làm việc bán thời gian. Trong đó, một bộ phận có mức lương cố định, số còn lại thu nhập được trả theo năng suất làm việc nên không ổn định trong tháng.
Hiện bệnh viện băn khoăn nên đóng BHXH cho NLĐ trên mức lương tham chiếu (hiện nay là 2,34 triệu đồng) hay là lương tối thiểu vùng. Đơn vị cũng từng được BHXH cơ sở hướng dẫn trường hợp NLĐ có thu nhập không ổn định trong tháng thì đóng BHXH trên mức lương tham chiếu, nếu trong HĐLĐ ghi mức lương tối thiểu thì đóng trên mức lương tối thiểu vùng.
“Tuy nhiên, với việc sử dụng nhiều lao động bán thời gian, lương không cố định, việc xác định mức đóng BHXH từng NLĐ như hướng dẫn gây nhiều khó khăn cho đơn vị. Do vậy, chúng tôi mong được xác định mức đóng thống nhất là trên mức tham chiếu hay mức lương tối thiểu vùng” – đại diện bệnh viện mong mỏi.
Tương tự, ở Công ty CP Vĩnh Khang đang sử dụng một số cộng tác viên bán hàng theo giờ và đang đóng BHXH cho họ với mức đóng bằng mức tham chiếu. Song, công ty không rõ mức đóng ấy đúng quy định không vì đang trả lương cho NLĐ căn cứ theo mức lương tối thiểu giờ.
Công ty TNHH Bách Bảo (phường Tân Khánh) cũng đang tham gia BHXH cho NLĐ làm việc không trọn thời gian với mức đóng là 2,34 triệu đồng/tháng. Theo thỏa thuận, NLĐ sẽ làm việc 8 ngày/tháng nhưng thực tế có những tháng NLĐ không làm việc hoặc chỉ làm 1 ngày, lương khoảng 375.000 đồng.
Do vậy, đại diện công ty nêu vấn đề: “Theo hướng dẫn của BHXH cơ sở thì NLĐ làm việc không trọn thời gian không được áp dụng quy định không hưởng lương 14 ngày/tháng thì không phải đóng BHXH. Nghĩa là lương của NLĐ chỉ 375.000 đồng/tháng nhưng DN phải chi hơn 700.000 đồng/tháng để đóng các khoản bảo hiểm cho NLĐ, khá bất cập. Vậy có căn cứ nào để DN báo giảm không hưởng lương trong những ngày không làm việc đối với NLĐ làm việc không trọn thời gian để khắc phục bất cập nêu trên”.
Đại diện doanh nghiệp nêu vướng mắc tại buổi đối thoại với BHXH TP HCM
Quyền lợi bình đẳng
Giải đáp băn khoăn của DN, đại diện BHXH TP HCM cho hay theo quy định của Bộ Luật Lao động, NLĐ làm việc không trọn thời gian là người có thời gian làm việc ngắn hơn so với thời gian làm việc bình thường theo ngày, theo tuần hoặc theo tháng được quy định trong pháp luật về lao động, thỏa ước lao động tập thể hoặc nội quy lao động.
NLĐ làm việc không trọn thời gian được hưởng lương; bình đẳng trong thực hiện quyền và nghĩa vụ như với NLĐ làm việc trọn thời gian; bình đẳng về cơ hội, không bị phân biệt đối xử, bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động. Do đó, ở tình huống mà Công ty TNHH Bách Bảo nêu, nếu NLĐ làm việc không trọn thời gian không đi làm, không hưởng lương trong tháng thì vẫn làm thủ tục báo giảm BHXH như đối với NLĐ làm việc trọn thời gian.
Đối với trường hợp NLĐ làm việc không trọn thời gian được trả tiền lương theo giờ, DN cần lấy tổng số giờ làm việc trong tháng nhân với mức lương trả theo giờ thỏa thuận trong HĐLĐ (không được thấp hơn mức lương tối thiểu giờ Chính phủ quy định) để tính mức tiền lương tháng của NLĐ. Nếu tiền lương trong tháng bằng hoặc cao hơn mức lương tham chiếu thì DN phải đóng BHXH cho NLĐ. BHXH thành phố cũng khẳng định mức lương đóng BHXH tối thiểu đối với NLĐ làm việc không trọn thời gian không thấp hơn mức tham chiếu.
Chia sẻ thêm về đối tượng làm việc không trọn thời gian, ông Hồ Hải Luận, Trưởng Phòng Kiểm tra BHXH TP HCM, cho hay theo quy định mới tại Luật BHXH năm 2024, những NLĐ làm việc linh động về thời gian như nhân viên giao hàng của các nền tảng thương mại điện tử hay những lao động thỏa thuận với một người đại diện để người này ký hợp đồng với người sử dụng lao động (chẳng hạn như thợ xây dựng ở các nhóm thầu xây dựng)… đều thuộc đối tượng đóng BHXH bắt buộc nếu tiền lương họ nhận được trong tháng vượt mức tham chiếu.
Bởi lẽ, pháp luật quy định dù NLĐ và người sử dụng lao động thỏa thuận bằng tên gọi khác HĐLĐ nhưng có nội dung thể hiện về việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên thì thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Trên cơ sở đó, ông Luận đề nghị các DN đang có lao động thuộc đối tượng tham gia mà chưa đóng BHXH, chậm đóng BHXH, đóng không đúng mức quy định cần rà soát lại để tham gia đầy đủ nhằm tránh các chế tài nặng nề nếu bị quy vào lỗi chậm đóng, trốn đóng, gian lận BHXH. n
Tính theo thứ tự ưu tiên
Hiện nay, sinh viên (SV) đi làm thêm bán thời gian diễn ra rất phổ biến. Hầu hết đối tượng lao động này đã tham gia BHYT tại trường, nhưng vẫn được đơn vị sử dụng lao động yêu cầu tham gia BHYT tại nơi làm việc khiến họ băn khoăn. Về vấn đề này, BHXH TP HCM cho hay theo Luật BHYT sửa đổi năm 2024, NLĐ làm việc không trọn thời gian theo hợp đồng có thời hạn từ 1 tháng trở lên, có tiền lương trong tháng bằng hoặc cao hơn tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc thấp nhất theo quy định của pháp luật về BHXH thì thuộc diện tham gia BHYT.
Trường hợp một người đồng thời thuộc nhiều đối tượng tham gia BHYT khác nhau thì đóng BHYT theo đối tượng đầu tiên mà người đó được xác định theo thứ tự. Do nhóm NLĐ và người sử dụng lao động đóng thuộc thứ tự đóng đầu tiên, còn nhóm được ngân sách nhà nước hỗ trợ mức đóng (bao gồm SV) xếp thứ 4 nên khi SV đi làm phải đóng BHYT tại đơn vị sử dụng lao động. Số tiền BHYT đóng trùng (những tháng chưa sử dụng) sẽ được cơ quan BHXH hoàn trả cho SV.
Nguồn: https://nld.com.vn/cach-dong-bhxh-cho-lao-dong-ban-thoi-gian-196260406212829286.htm
