Trời tạnh ráo sau những ngày mưa, vợ chồng chị Thu An (sống ở Tuyên Quang) men theo con đường nhỏ lên ngọn đồi gần nhà tìm trứng kiến đen – đặc sản hấp dẫn với những người sành ăn.
Loại kiến này có thân nhỏ, màu đen, đuôi nhọn, thường làm tổ trên cây vầu, nứa, găng.
Từ khoảng cách vài chục mét, chị nhận thấy tổ kiến bám chặt trên cây. Hai vợ chồng chặt dứt khoát, ôm toàn bộ cành cây bỏ chạy thật nhanh ra bãi đất trống để xử lý. Tất cả diễn ra trong tích tắc, chỉ cần chậm chân một chút, những con kiến trưởng thành sẽ lập tức phản ứng.
Người dân thường đập vào cành cây để trứng kiến rơi xuống (Ảnh: Đỗ quân).
“Tháng 2, tháng 3 âm lịch là thời điểm có trứng kiến để thu hoạch. Muốn đi lấy trứng phải chọn ngày khô ráo, những ngày trời mưa hay ẩm rất khó đuổi kiến để lấy trứng”, chị Thu An chia sẻ.
Khách hàng mua qua mạng nhìn sản phẩm trứng kiến tròn, trắng nõn đã được làm sạch, ít ai biết bà con vùng cao phải mất nhiều công sức.
Gõ vào tổ kiến giúp các hạt trứng rơi xuống (Ảnh: Cắt từ clip).
Nhiều người ví trứng kiến là thứ đặc sản “khổ trước, sướng sau”. Bởi để có được những hạt trứng trắng ngần, béo ngậy, người đi lấy phải chấp nhận những vết đốt gây sưng tấy da.
“Bị kiến đốt khi thu hoạch trứng kiến là bình thường. Vì vậy, chúng tôi phải thao tác rất nhanh, đưa cành cây có tổ kiến ra bãi đất để đuổi các con kiến trưởng thành”, cô gái quê Tuyên Quang cho hay.
Sau khi đuổi hết phần kiến trưởng thành, chỉ có phần trứng kiến được thu về để làm sạch (Ảnh: Nhân vật cung cấp).
Thông thường, phải tìm được khoảng 4-5 tổ kiến, vợ chồng chị Thu An mới bắt đầu thu hoạch một lần. Giữa bãi cỏ, họ đặt chiếc chậu nhựa, bên trên kê sàng tre rồi hai người gõ nhẹ để các mảng của tổ kiến vỡ ra. Đàn kiến trưởng thành hoảng loạn bỏ chạy. Những hạt trứng trắng nhỏ li ti bắt đầu rơi xuống, qua lớp sàng tre rồi tụ lại phía dưới chậu.
“Sau khi về nhà, phần trứng cần được làm sạch lại một lần nữa, loại bỏ hết bụi bẩn và tạp chất cho đến khi từng hạt trắng nõn”, chị Thu An chia sẻ.
Hiện, giá bán trứng kiến đen lên đến 300.000 đồng – 500.000 đồng/kg. Tuy nhiên, gia đình chị chỉ thu hoạch để các thành viên cùng thưởng thức, không bán cho khách do khâu bảo quản trong quá trình vận chuyển gặp nhiều khó khăn.
Cẩn trọng khi ăn món có trứng kiến
Bà con ở Tuyên Quang nói riêng và các tỉnh miền núi phía Bắc thường dùng trứng kiến làm nhân bánh hoặc xào với củ kiệu. Một số nơi, người dân còn xào trứng kiến với lá lốt hoặc chiên lên để ăn với cơm…
Trong đó, bánh trứng kiến có vỏ làm bằng bột nếp nương với lá vả non thu hút nhiều thực khách.
Ở phần nhân, tùy theo khẩu vị, một số gia đình cho thêm thịt lợn băm, lạc rang giã nhỏ, vài lá kiệu thái sợi vào đảo cùng để món bánh đậm đà hơn.
Vỏ bánh được làm từ gạo nếp nương với hạt to, dẻo. Sau khi đãi sạch, người làm sẽ để ráo gạo nếp, xay thành bột rồi nhào với nước cho đến khi dẻo, mịn.
Lá vả được chọn lá non, rửa sạch, cắt thành hình vuông. Miếng bột bánh được ốp lên lá vả, nhân trứng kiến cho vào giữa rồi người làm vo tròn, khéo léo dàn đều ra xung quanh.
Món bánh trứng kiến gây sốt trên mạng (Ảnh: Ngọc Anh).
Bánh trứng kiến được đem đi hấp cách thủy khoảng 40 đến 45 phút là có thể thưởng thức. Thông thường người ta cắt bánh thành miếng nhỏ để ăn được cả phần lá vả non.
Khi thưởng thức, người ăn cảm nhận độ béo ngậy của trứng kiến. Tuy nhiên, những món ăn có chứa trứng kiến đen không phải dành cho tất cả mọi người. Trên thực tế, nhiều thực khách bị sưng môi, mặt và mắt do cơ địa dị ứng.
Người bị nhẹ có thể chỉ phù mặt, ngứa, nổi mề đay. Trong trường hợp nặng, người bệnh có thể bị khó thở, tụt huyết áp… thậm chí sốc phản vệ phải nhập viện.
Theo PGS.TS Trần Thượng Quảng, Phó Viện trưởng Viện Khoa học và Công nghệ Sức khỏe, Đại học Bách khoa Hà Nội, dị ứng khi ăn trứng kiến xuất phát từ phản ứng của hệ miễn dịch. Cơ thể có thể nhận diện nhầm các protein trong trứng kiến là yếu tố gây hại và kích hoạt phản ứng chống lại.
Trứng kiến chứa nhiều loại protein đặc trưng của côn trùng. Một số protein có cấu trúc tương tự với protein trong tôm, cua hoặc nhộng tằm, dẫn đến hiện tượng dị ứng chéo ở những người có cơ địa nhạy cảm. Khi đó, hệ miễn dịch sản sinh kháng thể IgE để nhận diện và tấn công các protein này.
Ở mức độ nhẹ, người dùng có thể gặp ngứa miệng, nổi mề đay, sưng môi hoặc mí mắt, nghẹt mũi, chảy nước mắt. Ở mức độ nặng hơn, có thể xuất hiện khó thở do co thắt phế quản, sưng thanh quản, đau bụng, nôn mửa hoặc tiêu chảy.
Nguồn: https://dantri.com.vn/du-lich/dac-san-o-viet-nam-nua-trieu-dongkg-duoc-vi-la-kho-truoc-suong-sau-20260406184950667.htm

