Để Mặt trận phát huy rõ nét vai trò cầu nối, giám sát

Bộ Tư pháp đang lấy ý kiến về đề xuất thí điểm chế định luật sư (LS) công tại 8 bộ (Công an, Quốc phòng, Xây dựng, Tài chính, Tư pháp, Công thương, Ngoại giao, NN-MT) và 10 tỉnh, thành phố (Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ, Quảng Ninh, Lâm Đồng, Khánh Hòa, Đồng Nai, Bắc Ninh).

Theo dự thảo, LS công gồm cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan CAND, sĩ quan QĐND, cán bộ thuộc doanh nghiệp nhà nước được cơ quan có thẩm quyền cấp chứng chỉ hành nghề LS để thực hiện các hoạt động có tính chất pháp lý nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà nước theo quy định. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia pháp lý, cần phải mở rộng thí điểm ở MTTQ để không chỉ bảo vệ quyền lợi nhà nước mà còn có người dân.

CẦU NỐI GIỮA NHÀ NƯỚC VỚI NGƯỜI DÂN

Trao đổi với PV Thanh Niên, LS Trương Xuân Tám, Ủy viên Ban Thường vụ, Chủ nhiệm Ủy ban giám sát hỗ trợ LS của Liên đoàn LS VN, cho biết quyền và trách nhiệm của MTTQ là tập hợp, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, thực hiện dân chủ, tăng cường đồng thuận xã hội. Tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện quyền làm chủ, thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của nhà nước.

Đặc biệt, MTTQ theo cơ cấu tổ chức mới thì quyền hạn và trách nhiệm đã được tăng lên rất nhiều. Ngoài đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân, MTTQ còn tham gia xây dựng Đảng, nhà nước; thực hiện giám sát và phản biện xã hội. Ngoài ra, còn tập hợp, tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri và nhân dân để phản ánh, kiến nghị với Đảng, nhà nước; thực hiện hoạt động đối ngoại nhân dân.

“Do đó, theo tôi thì cần mở rộng thí điểm LS công ở MTTQ. Bởi các LS công có thể tham gia góp ý chính sách, phát hiện bất cập trong quá trình thực thi pháp luật. Khi đó, MTTQ sẽ phát huy rõ nét hơn vai trò cầu nối 2 chiều. Đưa pháp luật đến với dân và đưa tiếng nói của dân đến với nhà nước một cách chuẩn xác, hiệu quả hơn”, LS Tám phân tích.

LS-TS Nguyễn Thị Kim Vinh, nguyên thẩm phán TAND tối cao, bổ sung thêm trong hoạt động giám sát của MTTQ các cấp có việc chủ động theo dõi, đánh giá, kiến nghị đối với hoạt động của cơ quan, tổ chức, đại biểu dân cử, cán bộ, công chức, viên chức trong việc thực hiện chính sách, pháp luật. Giám sát này mang tính xã hội, đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân, kịp thời phát hiện và kiến nghị xử lý sai phạm, khuyết điểm. Từ đó kiến nghị sửa đổi, bổ sung chính sách, pháp luật, đồng thời phát hiện các điển hình tiên tiến và những mặt tích cực, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, góp phần xây dựng nhà nước trong sạch, vững mạnh… “Do đó nếu có LS công tư vấn pháp lý ngay từ giai đoạn đầu thì hỗ trợ rất nhiều cho công việc của MTTQ. Nếu chúng ta không tổ chức thí điểm LS công tại MTTQ, thì theo tôi đây là một thiếu sót rất lớn”, LS Kim Vinh nói.

CÓ THỂ THUÊ THÊM LS TƯ

Mặt khác, trao đổi với PV Thanh Niên, bà Nguyễn Thị Phương Ngọc, Phó giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM, cho biết ngoài LS công, có thể thuê thêm LS tư. “Tôi cho rằng đây là cách để đảm bảo tính chủ động, thường xuyên, kịp thời nhằm nâng cao hiệu quả trong việc. Dự thảo có quy định về thuê LS tư và có cơ chế phối hợp chặt chẽ, linh hoạt giữa LS công với LS tư nhằm bổ trợ cho nhau và tận dụng thế mạnh của cả hai”, bà Ngọc nói.

Để thu hút đội ngũ LS tư giỏi, có kinh nghiệm tham gia công việc có tính chất pháp lý tại khu vực nhà nước, dự thảo quy định: cơ quan, tổ chức sử dụng LS công được ký hợp đồng dịch vụ pháp lý với LS tư. Mục đích cùng với LS công thực hiện các công việc có tính chất pháp lý bảo vệ lợi ích công.

Đồng thời, dự thảo quy định cơ chế phối hợp của LS công với LS tư trong giải quyết vụ việc. Trong trường hợp cần thiết, cơ quan sử dụng LS công có quyền lựa chọn và ký hợp đồng dịch vụ pháp lý thường xuyên, hoặc theo vụ việc với tổ chức hành nghề LS để chỉ định LS có năng lực tham gia giải quyết các công việc có tính chất pháp lý để bảo vệ lợi ích công.

“Với những quy định trên, tôi cho rằng về cơ bản, LS công hoàn toàn có khả năng thực hiện các hoạt động có tính chất pháp lý nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà nước theo quy định”, bà Ngọc đúc kết. Tuy nhiên, để chế định LS công phát huy hiệu quả trong thực tiễn, theo bà Ngọc, cần có cơ chế chính sách tài chính phù hợp, vượt trội; chính sách đào tạo, bồi dưỡng bài bản. Đặc biệt môi trường làm việc phải chuyên nghiệp để thu hút, sử dụng LS ở khu vực tư giỏi về chuyên môn, ngoại ngữ, kỹ năng tranh tụng, kỹ năng giải quyết tranh chấp quốc tế phối hợp với LS công để giải quyết các vấn đề pháp lý ở nhà nước.

Về ý kiến vì sao không nâng tầm trợ giúp pháp lý lên làm LS công, bà Ngọc cho rằng LS công và trợ giúp pháp lý có mục tiêu chính sách và đối tượng phục vụ hoàn toàn khác nhau, nên không thể thay thế cho nhau.

Trợ giúp pháp lý là việc cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí, góp phần bảo đảm quyền con người, quyền công dân trong tiếp cận công lý và bình đẳng trước pháp luật. Người được trợ giúp pháp lý gồm: người có công với cách mạng, người thuộc hộ nghèo, trẻ em, người dân tộc thiểu số cư trú ở vùng có điều kiện KT-XH đặc biệt khó khăn, người bị buộc tội thuộc hộ cận nghèo. Như vậy, hoạt động trợ giúp pháp lý bảo vệ lợi ích tư, cụ thể là bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người có công với cách mạng và nhóm yếu thế trong xã hội. Còn LS công thực hiện các công việc nhằm mục đích bảo vệ lợi ích công, là bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các cơ quan nhà nước, cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị, doanh nghiệp nhà nước.