U bã đậu hóa ác tính sau 10 năm

Kết quả chụp MRI của anh Hưng cho thấy khối u kích thước 11x11x13cm bên trong có nhiều nốt vôi, bờ không đều, chèn ép cơ mông. ThS.BS.CKI Huỳnh Bá Tấn, khoa Ngoại Ung bướu, Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, chỉ định phẫu thuật cắt u.

Vùng mông chứa nhiều mạch máu và dây thần kinh từ chậu hông đi qua xuống chân, ảnh hưởng đến khả năng đi đứng, ngồi, co duỗi… của người bệnh. Đồng thời, u lâu năm, kích thước lớn, bám chặt vào mô, dây thần kinh xung quanh khiến cuộc phẫu thuật gặp khó khăn.

Bác sĩ Tấn bóc tách khối u ra khỏi các bó cơ. Quan sát khối u cho thấy có vùng mô bất thường, cứng hơn các vùng còn lại, nghi ngờ ung thư. Êkíp dùng dao siêu âm cắt, bóc tách trọn u bã đậu đồng thời cắt rộng xung quanh. Giải phẫu bệnh cho kết quả ung thư biểu mô tế bào vảy phát sinh từ nang biểu bì.

U bã đậu hình thành do tắc nghẽn tuyến bã nhờn, phát triển thành nốt phồng có màng bao bọc. Bên trong có chất nhờn đặc màu vàng, vàng đục. Loại u này thường lành tính, xuất hiện phổ biến ở người 30-40 tuổi, xuất hiện ở đầu, cổ, tai, lưng, tay, chân…

“Ít khi u bã đậu tăng kích thước khổng lồ và hóa ác tính”, bác sĩ Tấn nói, thêm rằng đây cũng là trường hợp mắc u bã đậu ác tính đầu tiên tại bệnh viện Tâm Anh. Thông thường u tăng kích thước khoảng vài cm thì vỡ, có mùi như trứng thối. Tỷ lệ chuyển dạng ác tính của u nang biểu bì thành ung thư biểu mô tế bào vảy da được báo cáo dao động từ 0,011% đến 0,045%.

Bác sĩ Tấn giải thích sự chuyển hóa từ lành tính sang ác tính có thể do biến đổi bất thường của tế bào trong quá trình chết đi – tái tạo lại. Thói quen nặn, bóp, rạch khối u không đảm bảo vô trùng khiến tình trạng viêm nhiễm tái lại nhiều lần làm tăng nguy cơ sai lệch ADN, dẫn đến ung thư.

Sau hai tuần phẫu thuật, vết thương lành, anh Hưng được xạ trị để ngăn di căn.

BS.CKII Nguyễn Thế Hiển, Trưởng khoa Xạ trị, Trung tâm Ung Bướu, cho biết vùng mông và khung chậu có các cơ quan trực tràng, ống hậu môn, bàng quang, hệ thống dây thần kinh tọa và khớp háng. Nếu dùng kỹ thuật truyền thống, chùm tia có cường độ đồng nhất, các mô lành và cơ quan xung quanh sẽ nhận liều bức xạ lớn, gây biến chứng viêm loét trực tràng, tiêu chảy mạn tính, đại tiểu tiện không tự chủ hoặc xơ hóa dây thần kinh.

Sau hội chẩn, êkíp chọn kỹ thuật xạ trị điều biến liều (IMRT) nhằm kiểm soát u, giảm biến chứng. Máy gia tốc tuyến tính cho phép điều chỉnh chùm tia trong không gian ba chiều, giúp tia xạ ôm sát vùng cần điều trị. Nhờ kỹ thuật IMRT, tia bức xạ được chia thành nhiều tia nhỏ với cường độ khác nhau, tập trung tối đa vào khối u và giảm liều tại vùng tiếp giáp như trực tràng, bàng quang…

“U bã đậu ác tính thường có tiên lượng tốt, tỷ lệ sống sau 5 năm đến 95% nếu phát hiện sớm như trường hợp anh Hưng”, bác sĩ Tấn nói. Người bệnh có u bã đậu nên phẫu thuật khi u còn nhỏ, tránh bị vỡ gây nhiễm trùng tại chỗ, có khi gây nhiễm trùng máu. Người bệnh không nên tự ý rạch da, nặn bã nhờn vì dễ gây nhiễm trùng và tái phát nhiều lần, điều trị phức tạp. Nếu u tăng kích thước đột ngột trong vài tuần hoặc vài tháng, nên đến bác sĩ Ung bướu để được kiểm tra.

Nguyễn Trăm

*Tên người bệnh đã được thay đổi