80 năm kể câu chuyện Việt Nam với thế giới

Cứ mỗi dịp tháng tư về, các cán bộ đã và đang làm công tác báo chí, thông tin đối ngoại lại bồi hồi, xúc động xen lẫn vinh dự, tự hào khi hồi tưởng về những năm tháng gắn bó, đồng hành cùng Vụ Thông tin Báo chí, một trong những đơn vị “giàu truyền thống” của Bộ Ngoại giao.

Trui rèn qua những năm tháng thử thách

Cách đây 80 năm, ngày 7-4-1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh – Bộ trưởng Ngoại giao đầu tiên – đã ký Sắc lệnh 47/SL về tổ chức của Bộ Ngoại giao, trong đó có Phòng Thông tin – Phát ngôn và Phòng Tuyên truyền – Báo chí, tiền đề cho việc thành lập Vụ Thông tin Báo chí.

Trong tám thập kỷ qua, dưới sự chỉ đạo sát sao của lãnh đạo Đảng, Nhà nước và lãnh đạo Bộ Ngoại giao, cùng với tâm huyết và cống hiến của nhiều thế hệ cán bộ, Vụ Thông tin Báo chí tự hào là một trong những đơn vị đã ghi nhiều dấu ấn trong các giai đoạn lịch sử, sự kiện đối ngoại quan trọng của đất nước.

Ngay sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa non trẻ phải đối mặt với muôn vàn thử thách trong tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”. 

Giữa bối cảnh “thù trong, giặc ngoài”, việc giúp thế giới hiểu đúng về bản chất của cuộc cách mạng và khát vọng độc lập của dân tộc trở thành nhiệm vụ sống còn của công tác thông tin, tuyên truyền đối ngoại.

Những cán bộ ngoại giao đầu tiên, trong đó có các cán bộ Phòng Thông tin – Phát ngôn và Phòng Tuyên truyền – Báo chí, dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đã mang trên vai sứ mệnh lớn lao, đó là vạch trần âm mưu và hành động gây hấn của các thế lực thực dân, đế quốc, đồng thời xây dựng mặt trận thông tin, góp phần bảo vệ nền độc lập non trẻ của nước nhà.

Trong giai đoạn cách mạng với “bộn bề khó khăn” này, Chủ tịch Hồ Chí Minh, với trí tuệ trác tuyệt và khả năng thiên bẩm của mình, đã có nhiều bài viết, thông điệp, tiếp xúc, trả lời phỏng vấn báo giới, đặc biệt là báo chí nước ngoài, thể hiện tầm nhìn chiến lược, chủ động tận dụng thời cơ, sử dụng mọi kênh thông tin đối ngoại để nhân dân thế giới hiểu rõ, hiểu đúng về khát vọng hòa bình, độc lập của dân tộc Việt Nam.

Chỉ trong một thời gian ngắn, khi thăm Pháp từ đầu tháng 6 đến giữa tháng 9-1946, Bác đã có hơn 60 cuộc tiếp xúc, nói chuyện và trả lời phỏng vấn phóng viên của hơn 20 tờ báo, các hãng thông tấn của Pháp và các nước. Đó là những bài học sâu sắc, là kim chỉ nam cho mọi hoạt động thông tin, báo chí sau này.

Trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ, với phong cách chân thực, ngắn gọn mà sắc bén, những thông điệp từ Hà Nội đã chạm tới trái tim của nhân dân tiến bộ trên toàn thế giới, khơi dậy làn sóng ủng hộ hòa bình, phản đối chiến tranh.

Hình ảnh những cán bộ ngoại giao làm công tác thông tin đối ngoại tận tụy, ngày đêm phục vụ các đoàn đàm phán tại Hội nghị Geneve 1954, Hội nghị Paris (1968 -1973) hay hình ảnh những cán bộ không quản ngại hiểm nguy, đồng hành cùng phóng viên quốc tế tại các điểm nóng chiến sự, từ “tuyến lửa” Quảng Bình đến biên giới Tây Nam và biên giới phía Bắc, đã trở thành biểu tượng của bản lĩnh, lòng dũng cảm và sự hy sinh thầm lặng, mãi là ký ức không thể phai mờ.

Bản lĩnh thời kỳ hội nhập quốc tế

Bước vào thời kỳ Đổi mới và hội nhập quốc tế, công tác thông tin đối ngoại chuyển mình mạnh mẽ, mở ra một giai đoạn phát triển mới.

Bộ Ngoại giao nói chung và Vụ Thông tin Báo chí nói riêng tiếp tục là một trong những lực lượng nòng cốt, phát huy vai trò tiên phong trong việc quảng bá hình ảnh đất nước, vận động quốc tế, đồng thời kiên quyết đấu tranh phản bác các luận điệu sai trái, thù địch, góp phần phá thế bao vây cấm vận, phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Là cơ quan đầu tiên của Chính phủ có cơ chế Người phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí kể từ năm 1987, sau này có thêm cơ chế Phó phát ngôn (2013), các thế hệ Người phát ngôn Bộ Ngoại giao đã bản lĩnh, tự tin ứng xử trước áp lực và khả năng cân bằng giữa minh bạch thông tin và bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc.

Thông qua những chiến dịch truyền thông lớn phục vụ các chuyến thăm của lãnh đạo cấp cao và trong các sự kiện đối ngoại quan trọng của đất nước như Hội nghị thượng đỉnh các nước nói tiếng Pháp 1997, Hội nghị thượng đỉnh Á – Âu năm 2004, Hội nghị thượng đỉnh APEC 2006, 2017 và các năm Chủ tịch ASEAN 2010, 2020, cuộc gặp Thượng đỉnh Mỹ – Triều Tiên năm 2019, các sự kiện trọng đại của đất nước như dịp kỷ niệm Quốc khánh 2-9, Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước 30-4…, mỗi cán bộ của Vụ Thông tin Báo chí ngày càng trưởng thành.

Bằng sự chân thành, tinh thần cống hiến hết mình, trách nhiệm, các cán bộ của vụ không chỉ là cầu nối với báo chí, mà còn là những “người kể chuyện” về một Việt Nam hòa hiếu, bao dung, năng động, đổi mới và phát triển, góp phần nâng cao vị thế và uy tín của đất nước trên trường quốc tế.

Để đạt được những điều ấy, ngoài nỗ lực của mỗi cán bộ Vụ Thông tin Báo chí, không thể thiếu sự chỉ đạo sát sao, trực tiếp của lãnh đạo chủ chốt, lãnh đạo Bộ Ngoại giao và sự hỗ trợ, phối hợp chặt chẽ, nhịp nhàng của các đơn vị trong bộ và các ban, bộ, ngành địa phương, cũng như đội ngũ những người làm báo am hiểu chuyên môn và đầy nhiệt huyết.

Bước vào thế kỷ 21, tình hình thế giới và khu vực biến động khôn lường, cùng với sự bùng nổ của Cách mạng công nghiệp 4.0, truyền thông không chỉ là công cụ để truyền tải thông điệp, xây dựng hình ảnh quốc gia và tạo ảnh hưởng quốc tế mà còn là “không gian sinh tồn” để mỗi quốc gia hiện diện, tương tác và cạnh tranh.

Trong bối cảnh đó, công tác thông tin đối ngoại đứng trước cả thời cơ và thách thức, đặc biệt là sự gia tăng của “chiến tranh thông tin”, tin giả và các sản phẩm truyền thông được tạo ra bởi trí tuệ nhân tạo. Điều đó đòi hỏi sự chủ động, thích ứng linh hoạt, sáng tạo, đổi mới tư duy và nâng cao năng lực chuyên môn của mỗi cán bộ trong đơn vị.

Góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ “trọng yếu, thường xuyên” của đối ngoại

Phát huy truyền thống vẻ vang của đơn vị, dù trong hoàn cảnh nào, từng cán bộ Vụ Thông tin Báo chí vẫn lặng lẽ cống hiến, tận tâm, chu đáo trong việc cung cấp thông tin và hỗ trợ các hoạt động báo chí của phóng viên trong và ngoài nước; chuẩn mực trong từng phát ngôn, thông cáo báo chí; chú trọng theo dõi, phân tích dư luận quốc tế; chủ động lan tỏa thông điệp đối ngoại trên không gian mạng; tích cực nghiên cứu, đào tạo và tham mưu chính sách phù hợp với bối cảnh mới.

Mỗi nhiệm vụ, dù lớn hay nhỏ, đều được thực hiện với tinh thần chuyên nghiệp, hiện đại và một trái tim luôn nhiệt thành với Tổ quốc, với Nhân dân.

Nhìn lại chặng đường 80 năm, có thể tự hào rằng, cùng với các đơn vị trong Bộ Ngoại giao, Vụ Thông tin Báo chí luôn đồng hành, phụng sự đất nước, phụng sự Nhân dân, gắn liền với những tên tuổi lớn của ngoại giao Việt Nam như cố Thứ trưởng Lê Mai, Đại sứ Ngô Điền, Vụ trưởng Trịnh Xuân Lãng, Người phát ngôn Hồ Thể Lan và nhiều thế hệ lãnh đạo, cán bộ, nhân viên của vụ.

Đây không chỉ là dịp để tri ân những thế hệ đi trước đã đặt nền móng cho truyền thống vẻ vang, mà còn là điểm tựa để thế hệ hôm nay tiếp tục tiến bước.

Từ những bản tin được đánh máy thủ công đến các sản phẩm truyền thông đa phương tiện hiện đại, ngọn lửa đam mê, bản lĩnh và tinh thần tận tụy vẫn luôn được gìn giữ qua từng thế hệ của Vụ Thông tin Báo chí.

Trên hành trình phía trước, những cán bộ hôm nay sẽ tiếp tục viết tiếp những trang sử mới, để tiếng nói Việt Nam ngày càng vang xa, thuyết phục và giàu sức lan tỏa hơn trên trường quốc tế, góp phần xây dựng một nền ngoại giao toàn diện, hiện đại, thực hiện thắng lợi nhiệm vụ đối ngoại “trọng yếu, thường xuyên” trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.

Ngoại giao Việt Nam: Tiếng lành đồn xa

Trong một thế giới đầy biến động của năm 2025, Việt Nam không chỉ giữ vững sự ổn định mà còn vươn mình trở thành một điểm sáng về đối ngoại.