Khói bốc lên sau đợt tấn công của Mỹ và Israel vào Tehran, Iran, ngày 3/3 (Ảnh: Reuters).
Thỏa thuận mong manh, Mỹ và Iran cảnh báo nóng
Bộ trưởng Quốc phòng (Bộ trưởng Chiến tranh) Mỹ Pete Hegseth và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, Tướng Dan Caine, ngày 8/4 đã tổ chức một cuộc họp báo tại Lầu Năm Góc sau khi Mỹ tuyên bố lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần với Iran.
Phó Tổng thống Mỹ JD Vance tuyên bố nếu Iran không thực hiện cam kết mở lại eo biển Hormuz, lệnh ngừng bắn 2 tuần giữa hai bên sẽ kết thúc.
Đồng thời, Tướng Dan Caine tuyên bố lực lượng Mỹ vẫn sẵn sàng hành động “nếu được lệnh hoặc được yêu cầu nối lại các hoạt động chiến đấu” trong bối cảnh lệnh ngừng bắn mong manh kéo dài 2 tuần vẫn được duy trì.
“Hãy để chúng tôi nói rõ. Lệnh ngừng bắn chỉ là tạm thời, và lực lượng liên quân vẫn sẵn sàng hành động nếu được lệnh hoặc được yêu cầu nối lại các hoạt động chiến đấu với tốc độ và độ chính xác như chúng tôi đã thể hiện trong 38 ngày qua. Và chúng ta hy vọng điều đó sẽ không xảy ra”, ông nói tại cuộc họp báo của Lầu Năm Góc.
Ngược lại, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cảnh báo họ sẽ “trừng phạt Israel vì những hành động đã gây ra ở Li Băng và việc vi phạm điều khoản ngừng bắn”, đồng thời cho biết, hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz đã chậm lại đáng kể rồi dừng hẳn, sau những gì họ gọi là hành động vi phạm lệnh ngừng bắn của Israel tại Li Băng.
“Chúng tôi đưa ra lời cảnh báo đanh thép tới Mỹ và đồng minh Israel của họ: nếu các hành động chống lại Li Băng không chấm dứt ngay lập tức, chúng tôi sẽ thực hiện nghĩa vụ của mình và đưa ra một đòn đáp trả”, IRGC tuyên bố.
Trong khi Iran khẳng định bản đề xuất bao gồm cả việc ngừng bắn vào Li Băng, Mỹ và Israel đưa ra tuyên bố ngược lại.
Bản đồ toàn cảnh xung đột Trung Đông tính đến ngày 8/4 (Ảnh: Rybar).
Israel thất vọng với thỏa thuận ngừng bắn?
Al Jazeera đưa tin, một số nhà phân tích cho rằng Israel dường như không hài lòng với lệnh ngừng bắn giữa Washington và Tehran bởi lẽ đối thủ không đội trời chung của họ, Iran, vẫn đứng vững, kho tên lửa phòng thủ của Israel đã cạn kiệt và Thủ tướng Benjamin Netanyahu đang phải đối mặt với phản ứng chính trị dữ dội.
Ahron Bregman, một giảng viên cao cấp tại Khoa Nghiên cứu Chiến tranh thuộc Đại học King’s College London – người vừa trở về từ Israel – cho biết, bất chấp những thành công quân sự đáng kể trong gần 40 ngày tấn công Iran vừa qua, “người Israel vô cùng thất vọng với thỏa thuận ngừng bắn vì không mục tiêu nào trong số những mục tiêu ban đầu của cuộc chiến được hoàn thành”.
“Chế độ Iran vẫn còn đó, chương trình tên lửa đạn đạo của họ có thể được xây dựng lại rất nhanh chóng, và họ vẫn còn 440kg uranium làm giàu với độ tinh khiết 60%, đủ để chế tạo 10 quả bom hạt nhân… Israel và Mỹ đã có nhiều lợi thế về mặt chiến thuật. Họ thắng về mặt quân sự, nhưng về mặt chiến lược, Iran mới là bên thắng cuộc rõ ràng”, ông Bregman nhận định.
Cả Mỹ và Iran đều tuyên bố chiến thắng
Tổng thống Mỹ Donald Trump lần đầu tiên leo thang căng thẳng bằng tối hậu thư về eo biển Hormuz, sau đó tạm dừng trong 2 tuần, viện dẫn sự trung gian hòa giải của lãnh đạo Pakistan. Tehran chính thức xác nhận lệnh ngừng bắn, nhưng coi đó là một “chiến thắng”.
Iran và Mỹ diễn giải lệnh tạm dừng này theo những cách khác nhau, nhưng thông điệp chung là như nhau: chiến tranh chưa dừng lại, chỉ bị trì hoãn. Mỹ tiếp tục tăng cường lực lượng, các cuộc thảo luận về giai đoạn trên bộ vẫn chưa biến mất, và các điều khoản của các bên vẫn chưa được phối hợp tốt.
Trong bối cảnh này, kết luận chung của chiến dịch ngày càng trở nên rõ ràng. Hơn một tháng sau, Washington và các đồng minh đã không đạt được mục tiêu trong việc phá vỡ hệ thống quản trị của Iran, phá hủy tiềm lực tên lửa của nước này, hoặc giải quyết vấn đề eo biển Hormuz.
Điểm nóng cũ bùng phát dữ dội hơn
Lệnh ngừng bắn đã có hiệu lực, Israel trở nên yên tĩnh hơn đáng kể: các vụ phóng tên lửa từ Iran, Li Băng và Yemen đã chấm dứt, và các cuộc tấn công rạng sáng 8/4 chỉ gây thiệt hại về cơ sở hạ tầng và một số người bị thương. Nhưng phản ứng trong nước lại trái chiều: một bộ phận công chúng không hài lòng vì những mục tiêu được tuyên bố rầm rộ của cuộc chiến vẫn chưa đạt được.
Israel không kích dữ dội vào Li Băng trong suốt cả ngày 8/4, khiến ít nhất 87 người thiệt mạng, 722 người bị thương (Video: Al Jadeed News).
Trong khi đó, điểm nóng Li Băng đột ngột bùng phát dữ dội hơn. Lực lượng Israel tiếp tục các cuộc tấn công vào Beirut và miền Nam nước này, trong khi nhóm vũ trang Hezbollah đã đe dọa sẽ nối lại các cuộc pháo kích. Trên thực tế, điều này khiến thỏa thuận ngừng bắn trở nên đơn phương và tiềm ẩn nguy cơ cao một vòng tấn công mới sẽ bắt đầu, đặc biệt là từ Li Băng.
Đến tối 8/4, điều này càng trở nên rõ rệt hơn: Israel đã chuyển một số lực lượng được “rảnh tay” nhờ thỏa thuận ngừng bắn với Iran sang Li Băng. Quy mô các cuộc tấn công vào Beirut và các quận phía nam cho thấy Tel Aviv rõ ràng không có ý định giảm tốc độ.
Bản đồ chiến sự ở biên giới Israel và Li Băng tính đến cuối ngày 8/4 (Ảnh: Rybar).
“Thùng thuốc súng” tạm được tháo ngòi nổ
Tại Iraq, thỏa thuận ngừng bắn dường như cũng được công bố muộn. Sau khi thỏa thuận có hiệu lực, UAV vẫn tiếp tục tấn công các mục tiêu của Mỹ ở Baghdad và Erbil, trong khi các cuộc tấn công vẫn tiếp diễn ở các khu vực người Kurd thuộc tỉnh Sulaymaniyah. Chỉ sau đó tình hình mới lắng xuống một chút, nhưng điều đó sẽ kéo dài bao lâu thì vẫn còn phải chờ xem.
Trong khi đó, Iran đã vạch ra phương án phản ứng nếu thỏa thuận ngừng bắn bị phá vỡ. Sau các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng đường sắt, Tehran cảnh báo về khả năng tấn công các cây cầu và trung tâm giao thông ở Ả rập Xê út, Các Tiểu vương quốc Ả rập Thống nhất (UAE), Bahrain và Israel.
Bản đồ chiến sự ở Iraq tính đến cuối ngày 8/4 (Ảnh: Rybar).
Trong khi các chính trị gia tranh luận về thỏa thuận ngừng bắn, các nước láng giềng đã bắt đầu tận dụng thời cơ kinh tế. Qatar đã bắt đầu chuẩn bị nối lại một số hoạt động sản xuất khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG), và thị trường ngay lập tức phản ứng bằng cách giảm giá.
Thị trường UAV đánh chặn đã trở thành một vấn đề riêng biệt. Ả rập Xê út và UAE đã bắt đầu xem xét các phương tiện giá rẻ của Ukraine để thay thế cho các tên lửa phòng không đắt tiền. Tại thời điểm này, đây chỉ là một nỗ lực khai thác một thị trường ngách đang nóng hổi trong nỗi lo sợ của khu vực hơn là một giải pháp đã được chứng minh, nhưng nhu cầu đã xuất hiện.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/toan-canh-xung-dot-trung-dong-my-va-iran-dong-loat-ra-tuyen-bo-nong-20260409100829910.htm
