Những món giải nhiệt mùa hè có thể hại thận

Nắng nóng khiến cơ thể mất nước nhanh, tăng nhu cầu giải nhiệt và cấp nước. Song ThS.BS Trần Âu Quế Nhung, khoa Nội thận – Lọc máu, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, lưu ý một số loại đồ uống, trái cây có thể gây hại thận nếu dùng quá nhiều, đặc biệt trong mùa nắng nóng.

Rượu bia, nước ngọt

Nước ngọt, nước có gas, nước tăng lực… được nhiều người lựa chọn khi mệt mỏi do nắng nóng. Tuy nhiên, các loại đồ uống này chứa hàm lượng đường fructose và axit phosphoric rất cao. Tiêu thụ quá nhiều đường tinh luyện làm tăng nồng độ axit uric trong máu, thúc đẩy hình thành sỏi thận và gây tổn thương nhu mô thận. Axit phosphoric cũng làm thay đổi thành phần nước tiểu, tạo điều kiện cho các tinh thể lắng đọng, lâu dần dẫn đến suy thận mạn tính.

Uống bia khiến cơ thể mất nước nhanh hơn qua đường nước tiểu. Khi cơ thể thiếu nước, nồng độ các chất độc hại trong thận trở nên đậm đặc hơn, dễ hình thành sỏi. Bia còn làm tăng purin, dẫn đến tăng axit uric, gây ra các cơn đau gout và tổn thương nhu mô thận.

Trà sữa, nước ép đóng chai

Bác sĩ Nhung cho hay trà đóng chai, trà sữa… thường chứa nhiều chất bảo quản, phẩm màu và hàm lượng đường cao. Lượng đường dư thừa không chỉ gây béo phì, đái tháo đường mà còn có thể phá hủy các mạch máu nhỏ trong thận, làm giảm khả năng lọc chất thải của cơ quan này.

Nước ép trái cây đóng hộp thường chứa nhiều phụ gia và ít chất xơ so với trái cây tươi. Nhiều người lầm tưởng đây là nguồn vitamin tốt, nhưng lượng đường cô đặc trong các sản phẩm này có thể gây tăng đường huyết đột ngột, tạo áp lực thẩm thấu lớn lên cầu thận, khiến hệ thống lọc máu bị quá tải.

Trái cây nhiều đường

Hầu hết các loại trái cây đều có giá trị dinh dưỡng nhất định. Tuy nhiên, việc sử dụng trái cây quá mức như một phương thức giải khát tức thời có thể dẫn đến những hệ lụy ngoài ý muốn, gây áp lực lớn lên thận, khiến cơ quan này phải làm việc quá tải, đặc biệt với người có tiền sử thận yếu.

Dưa hấu là loại quả mọng nước, rất được ưa chuộng để giải khát, có tính lợi tiểu mạn. Với người có chức năng thận yếu, ăn quá nhiều dưa hấu có thể dẫn đến tình trạng đa niệu, làm mất cân bằng điện giải và gây áp lực lọc lớn lên các nephron trong thận. Lượng đường trong dưa hấu nếu tích tụ quá mức cũng không tốt cho những người có nguy cơ sỏi thận.

Một số loại trái cây được ưa chuộng trong mùa hè như chuối, mít, sầu riêng chứa nhiều kali. Với người khỏe mạnh, kali có lợi cho huyết áp, nhưng ở người bệnh thận, đặc biệt là người bệnh thận nặng, chất này dễ tích tụ trong máu, làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp tim, nên cần ăn điều độ.

Trái cây có hàm lượng axit oxalic cao (chanh, xoài xanh, me…) khi kết hợp với canxi trong cơ thể sẽ tạo thành canxi oxalat – thành phần chính của sỏi thận. Nếu ăn chua quá nhiều mà không bổ sung đủ nước lọc để hòa tan, nguy cơ hình thành sỏi là rất lớn.

Trái vải, nhãn và những loại trái cây nhiều đường không chỉ gây “nóng bên trong” theo quan niệm dân gian mà còn làm tăng đường huyết đột ngột. Thận phải làm việc liên tục để cân bằng lượng đường, dễ dẫn đến mệt mỏi và tổn thương mạch máu thận.

Uống nhiều nước đá hoặc đồ uống quá lạnh trong thời gian ngắn có thể ảnh hưởng đến cân bằng nước – điện giải, khiến thận phải hoạt động nhiều hơn để điều hòa cơ thể.

Để bảo vệ thận trong mùa nắng nóng, bác sĩ Nhung khuyên mọi người ưu tiên uống nước lọc tinh khiết, chia nhỏ lượng nước uống trong ngày thay vì uống quá nhiều một lúc. Bổ sung trái cây đa dạng, ưu tiên các loại ít đường. Khi làm việc ngoài trời nắng nóng, có thể sử dụng nước dừa tươi hoặc nước chanh pha loãng với rất ít đường để bù điện giải tự nhiên và an toàn.

Bảo Anh