Tòa án Mỹ nghi ngờ tính pháp lý của thuế nhập khẩu 10%

Ngày 10/4, Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ (CIT) đã nghe tranh luận của các bên trong các vụ kiện khởi xướng bởi 24 bang tại Mỹ và các doanh nghiệp nhỏ. Nhóm này nộp đơn kiện đầu tháng trước, về thuế nhập khẩu bổ sung 10% mà Tổng thống Mỹ Donald Trump áp lên toàn bộ đối tác thương mại kể từ ngày 24/2.

Họ cho rằng động thái của ông Trump là cách lách phán quyết trước đó của Tòa án Tối cao Mỹ. Ngày 20/2, Tòa Tối cao bác bỏ các chính sách thuế nhập khẩu của ông Trump dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA), gồm thuế đối ứng và thuế riêng áp lên Mexico, Canada, Trung Quốc.

Để đáp trả, cùng ngày, ông Trump ký sắc lệnh áp thuế nhập khẩu bổ sung 10%, viện dẫn thẩm quyền theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Mục đích là giải quyết “tình trạng thâm hụt cán cân thanh toán” nghiêm trọng, hoặc ngăn chặn nguy cơ đồng USD mất giá trong ngắn hạn.

Theo đơn kiện, các bang và doanh nghiệp nhỏ cho rằng đạo luật ông Trump viện dẫn chỉ được thiết kế để giải quyết các tình huống khẩn cấp, ngắn hạn về tiền tệ. Thâm hụt thương mại thông thường không phù hợp với định nghĩa kinh tế của “thâm hụt cán cân thanh toán”.

Trong hơn 3 giờ tranh luận, hội đồng gồm 3 thẩm phán đã xem xét cách định nghĩa “thâm hụt cán cân thanh toán”. Thẩm phán Timothy Stanceu đặt câu hỏi về lập luận của chính quyền Trump, rằng thâm hụt thương mại có thể là lý do duy nhất để viện dẫn đạo luật năm 1974.

“Chúng tôi không chắc về cách diễn giải luật năm 1974 trong bối cảnh năm 2026, nhưng chúng tôi biết ‘thâm hụt thương mại’ không đồng nghĩa với ‘thâm hụt cán cân thanh toán’”, Stanceu nói.

Đáp lại, Brett Shumate – luật sư của Bộ Tư pháp Mỹ cho biết thâm hụt thương mại góp phần nới rộng thâm hụt cán cân thanh toán, và tạo ra vấn đề thanh toán quốc tế “lớn, nghiêm trọng” cho nước này.

Brian Marshall – luật sư đại diện bang Oregon cho biết hiện tại đồng đôla cũng không có nguy cơ mất giá nhanh. Ông kêu gọi tòa chặn mức thuế 10% thay vì để thuế này tự hết hiệu lực sau 150 ngày. Việc này nhằm ngăn ông Trump sử dụng các cơ sở pháp lý khác để duy trì thuế vô thời hạn. “Nếu thuế mới cứ liên tiêp được áp dụng, đó sẽ là vấn đề”, ông nói.

Bên cạnh đó, kể cả khi áp các mức thuế cũ, vốn cao hơn nhiều mức 10%, thâm hụt thương mại của Mỹ năm 2025 vẫn là 901,5 tỷ USD – gần như không thay đổi so với năm trước đó.

Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ chưa thông báo khi nào sẽ ra phán quyết. Kết quả của vụ kiện này cũng sẽ không ảnh hưởng đến các loại thuế nhập khẩu khác mà ông Trump đang áp dụng, như thuế với nhôm, thép và đồng, vì dựa trên các đạo luật khác.

Hà Thu (theo Reuters)