Có nên bỏ quy định người dân đi công chứng phải chụp ảnh cùng công chứng viên?

Ngày 11-4, thảo luận dự luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Công chứng, đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh (Giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM) cho hay Luật Công chứng năm 2024 quy định bắt buộc việc chụp ảnh và lưu trữ vào hồ sơ khi công chứng viên ký văn bản công chứng.

Nên cân nhắc quy định theo hướng mở

Thời điểm đó, bà nói quy định này gây nhiều phản ứng khác nhau, trong đó đồng tình vì khả năng nhận diện và xác thực nhân thân cao, đồng thời hạn chế tình trạng cạnh tranh không lành mạnh như ký khống, ký dạo.

Nhưng có ý kiến phản đối vì cho rằng đặt thêm thủ tục, thêm chi phí cho tổ chức hành nghề công chứng, ảnh hưởng đến quyền về hình ảnh của cá nhân.

Nay, bà nói cơ quan soạn thảo bỏ quy định chụp ảnh với lý do trong bối cảnh hiện nay việc định danh điện tử và sinh trắc học đã và đang triển khai rộng rãi, công chứng viên được trang bị thiết bị xác thực cá nhân để ngăn chặn giả mạo.

Việc bỏ quy định chụp ảnh, theo bà, tiếp tục tạo ra hai ý kiến phản đối và đồng tình khác nhau.

Các ý kiến đề nghị giữ lại quy định chụp ảnh vì cho rằng việc chụp ảnh mới triển khai được 9 tháng, cần có thời gian kiểm nghiệm và đánh giá.

Đồng thời thiết bị xác thực cá nhân chỉ giúp ngăn chặn tình trạng giả tạo, còn các lợi ích của việc chụp ảnh có ý nghĩa trong việc công chứng như sự minh mẫn, ý chí tự nguyện của các bên trong giao dịch thông qua hình ảnh được lưu lại trong hồ sơ.

Bà cho rằng trong điều kiện cơ sở dữ liệu đang dần hoàn thiện, việc trang bị các thiết bị xác thực cá nhân của các tổ chức hành nghề công chứng ở từng địa phương có khác nhau.

Do đó cơ quan soạn thảo nên cân nhắc quy định theo hướng mở, cụ thể, thực hiện việc chụp ảnh theo đề nghị của người yêu cầu công chứng hoặc do công chứng viên quyết định trong một số trường hợp đặc biệt.

Cần đánh giá hiệu quả để làm cơ sở bỏ quy định

Cũng nêu ý kiến về nội dung này, đại biểu Ly Kiều Vân (Quảng Trị) đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu giữ nguyên quy định như luật hiện hành với những lý do như sau.

Quy định việc chụp ảnh, người yêu cầu công chứng ký vào văn bản công chứng trước sự chứng kiến của công chứng viên là hoàn toàn phù hợp.

Bởi vì ngoài việc đảm bảo an toàn cho giao dịch, giúp xác định chính xác người ký, thời điểm và địa điểm ký, từ đó hạn chế tình trạng giả mạo, ký khống và phát sinh tranh chấp sau này.

Ảnh chụp còn là một dạng chứng cứ trực quan, góp phần bảo vệ người dân và công chứng viên khi phát sinh khiếu kiện.

Đồng thời nâng cao tính minh bạch, kỷ luật trong quy trình công chứng, góp phần loại bỏ những hành vi không chuẩn mực, cạnh tranh không lành mạnh của một số tổ chức hành nghề công chứng.

Bà dẫn tại báo cáo của Bộ Tư pháp về tiếp thu, giải trình bước đầu ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội thảo luận tại phiên thảo luận tổ đã có giải trình về nội dung này.

Tuy nhiên bà nhận thấy nội dung này vừa được bổ sung vào luật, đã được Quốc hội thông qua năm 2024 và có hiệu lực từ ngày 1-7-2025, thời gian thực hiện chưa được một năm, do vậy cần phải đánh giá hiệu quả để làm cơ sở bỏ quy định này.