Phân cấp mạnh cho Hà Nội 85 quyền chưa có trong luật, đại biểu đề nghị mở rộng thêm

Sáng 12-4, Quốc hội thảo luận về Luật Thủ đô (sửa đổi). Điểm đáng chú ý trong dự thảo luật là có 192 thẩm quyền được giao cho chính quyền Hà Nội, trong đó 50 thẩm quyền kế thừa, 57 thẩm quyền điều chỉnh từ cấp trên và 85 thẩm quyền hoàn toàn mới.

Phân cấp phân quyền đi kèm với tăng năng lực thực thi

Các lĩnh vực được phân quyền bao trùm từ tổ chức bộ máy, tài chính – ngân sách, đầu tư, quy hoạch, đất đai, quản lý đô thị đến khoa học công nghệ, văn hóa – xã hội và liên kết vùng. Đáng chú ý là quy định về thí điểm cơ chế, chính sách, cho phép Hà Nội thử nghiệm các mô hình mới, phát triển khu kinh tế tự do, khu thương mại tự do, các loại hình kinh tế mới, phù hợp với xu hướng toàn cầu.

Tuy nhiên, dự thảo cũng quy định rõ cơ chế kiểm soát quyền lực, giám sát, kiểm tra và trách nhiệm giải trình, bảo đảm việc phân quyền đi đôi với kiểm soát hiệu quả.

Bày tỏ ủng hộ các nhóm chính sách cho Hà Nội, đặc biệt là việc phân cấp phân quyền, đại biểu Tạ Văn Hạ (Đà Nẵng) cho rằng Hà Nội là trung tâm chính trị – hành chính quốc gia, trái tim của cả nước nên “trái tim có khỏe – cơ thể mới mạnh”. Đây là đầu tàu, là động lực dẫn dắt quan trọng, là nơi phát kiến và thử nghiệm các cơ chế, chính sách mới.

Với yêu cầu tăng trưởng nhanh và bền vững, đại biểu Hạ bày tỏ ủng hộ các nhóm chính sách trong dự thảo, đặc biệt là các quy định về phân quyền, phân cấp mạnh mẽ. Trong đó có nhiều thẩm quyền mới, gồm cả việc xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật và thí điểm các cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt là 85 thẩm quyền hoàn toàn mới.

Tuy nhiên, cùng với việc phân cấp phân quyền, ông Hạ cho rằng cần phải kiểm soát quyền lực chặt chẽ. Theo đó, Hà Nội cần đánh giá đầy đủ năng lực thực thi của bộ máy, thiết lập cơ chế kiểm tra, giám sát hiệu quả cũng như cần làm rõ cơ chế đánh giá, tổng kết thí điểm, đảm bảo các chính sách mới được triển khai có kiểm soát. 

Còn theo đại biểu Nguyễn Thị Thủy (Thái Nguyên), với những thẩm quyền được phân cấp mạnh mẽ, không phải là sự ưu tiên cho thủ đô mà cần được hiểu rằng với những mục tiêu rất cao mà Đảng, Trung ương giao cho thủ đô, trong khi quỹ thời gian thực hiện không dài, thì các chính sách này là phù hợp. 

Trong đó, dự thảo đã giao cho Hà Nội được quyết định thí điểm những chính sách khác luật hoặc chưa được luật quy định, với cách thiết kế là vừa chọn bỏ, vừa chọn cho. Tức là không cho phép thí điểm liên quan tới các lĩnh vực như an ninh, quốc phòng, đối ngoại quốc gia tôn giáo trực tiếp là chủ quyền quốc gia, mà chỉ cho phép thí điểm 6 lĩnh vực. 

Không nên đóng khung trong 6 lĩnh vực 

Tán thành với phương án trên, đại biểu Thủy cho rằng Hà Nội không chỉ là nơi thực thi chính sách mà cần được giao thẩm quyền thiết kế chính sách và việc thí điểm giúp tìm ra hướng đi mới. Đặc biệt, cách thiết kế vừa chọn bỏ, vừa chọn cho để phân cấp phân quyền triệt để đi kèm với cơ chế kiểm soát quyền lực. 

Tuy nhiên, đại biểu Thủy nêu quan điểm, việc chỉ giới hạn thí điểm 6 lĩnh vực cần cân nhắc thêm. Bởi hiện nay 6 lĩnh vực này có thể là đủ và phù hợp, nhưng với mục tiêu giao Hà Nội rất cao như trở thành thành phố toàn cầu, đô thị trung tâm có tầm ảnh hưởng, nơi thu hút tập đoàn đa quốc gia, dịch vụ tài chính cao cấp, cơ sở hạ tầng hiện đại thu hút nhân tài quốc tế… thì việc đóng khung các lĩnh vực trên gây nên e ngại luật ban hành có thể không theo kịp thực tiễn và không theo kịp sự vận động của Hà Nội.

“Đề nghị cân nhắc bổ sung thêm trường hợp nữa, nhưng bảo đảm sự kiểm soát. Đó là ngoài việc thí điểm 6 lĩnh vực trên, cho phép Hà Nội được thí điểm ở lĩnh vực khác, nhưng chỉ khi được các cấp có thẩm quyền giao nhiệm vụ, ví dụ như Bộ Chính trị giao cho Hà Nội nhiệm vụ thí điểm mới, thì khi đó Hà Nội có thể căn cứ để thực hiện thí điểm” – đại biểu Thủy đề nghị.