Mùa đại hội cổ đông: Có phải đông người dự vì có quà?

Nhưng đằng sau những khoản hỗ trợ tiền mặt, ăn trưa,… không chỉ là câu chuyện “đi họp có quà”, mà với nhiều doanh nghiệp, đó là bài toán thực tế về tỉ lệ tham dự, yếu tố quyết định đại hội cổ đông có thể diễn ra hay không.

Nơi cổ đông tăng vọt nên “cắt” phong bì

Năm nay, Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) trở thành tâm điểm của câu chuyện này khi công bố tổ chức đại hội cổ đông (ĐHCĐ) nhưng dừng chính sách hỗ trợ chi phí đi lại và ăn trưa cho cổ đông. Quyết định này ngay lập tức được chia sẻ dày đặc trên các hội nhóm, diễn đàn chứng khoán bởi đây như một “thông lệ” của MB các năm trước.

Ở kỳ đại hội năm ngoái, ĐHCĐ ngân hàng này ghi nhận con số kỷ lục hơn 4.700 cổ đông tham dự, mỗi người nhận 500.000 đồng. MB tiết lộ, kinh phí hỗ trợ khoảng 2,2 tỉ đồng. Tuy nhiên, bối cảnh năm nay có phần thay đổi khi số lượng cổ đông của MB đã vượt 200.000 người, tăng hàng chục nghìn người chỉ sau một năm. 

Động thái của MB và cách phản ứng từ nhà đầu tư trở thành phép thử đủ sức tác động đến cách các doanh nghiệp nhìn nhận lại câu chuyện quà mùa ĐHCĐ.

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán phát triển nhanh, đặc biệt là sự gia tăng mạnh của nhà đầu tư cá nhân, nhiều doanh nghiệp lựa chọn hỗ trợ chi phí đi lại, ăn uống hoặc tặng quà như một cách tri ân cổ đông. 

Không ít ĐHCĐ còn trở nên “sôi động” hơn khi doanh nghiệp mời cổ đông trải nghiệm sản phẩm mới, hoặc tổ chức bốc thăm trúng thưởng với giá trị lớn hàng trăm triệu đồng, điện thoại cao cấp, chỉ vàng… Như Masan từng “lấy lòng” cổ đồng bằng cách tận dụng ĐHCĐ để giới thiệu sản phẩm mới, cho cổ động trải nghiệm nấu cơm tự chín và lẩu bắp bò ngay tại đại hội.

Theo thời gian, những đãi ngộ này dần hình thành một “lệ quen”. Mức hỗ trợ phổ biến dao động từ 200.000 – 500.000 đồng mỗi cổ đông, thậm chí có thể hơn, tùy quy mô và điều kiện tài chính doanh nghiệp. Thực tế, với nhiều doanh nghiệp, yếu tố “quà” không chỉ mang ý nghĩa tri ân, mà còn là bài toán đảm bảo tỉ lệ tham dự cho ĐHCĐ có thể tiến hành.

Nơi “đau đầu” với bài toán tỉ lệ tham dự

Theo quy định, ĐHCĐ lần thứ nhất chỉ được tiến hành khi có cổ đông tham dự đại diện trên 50% tổng số phiếu biểu quyết. Nếu không đạt, doanh nghiệp buộc phải tổ chức lại, kéo theo chi phí hội trường, hậu cần, thời gian và cả rủi ro chậm trễ các quyết định quan trọng.

Không ít doanh nghiệp gặp khó trong việc mời cổ đông đến họp. Như trường hợp của C.E.O Group là ví dụ điển hình. Năm nay, trong khoảng 66.000 cổ đông, chỉ có 162 người tham dự, tương ứng 30,6% cổ phần có quyền biểu quyết, không đủ điều kiện tổ chức đại hội lần đầu, và tình trạng này lặp lại nhiều năm ở doanh nghiệp này.

Ngược lại, những doanh nghiệp có chính sách hỗ trợ mạnh tay cũng chưa chắc “chắc suất”. CII từng áp dụng hình thức chuyển tiền cho cổ đông theo số lượng cổ phần nắm giữ, nhưng vẫn không phải lúc nào đại hội cũng thành công ngay từ lần đầu. 

Năm nay, CII đổi cách “mời” cổ đông bằng cách ra thông báo cổ đông chỉ cần đăng ký tham dự (trực tiếp hoặc ủy quyền) là được nhận tiền chuyển khoản từ công ty. Theo đó, một cổ đông nắm hơn 2,23 triệu cổ phiếu có thể nhận hơn 22,3 triệu đồng chỉ với việc hoàn tất đăng ký tham dự đại hội.

Thậm chí, có doanh nghiệp còn “tăng liều” để thu hút cổ đông tham dự. Năm nay, DIC Corp (DIG) cho biết cổ đông ủy quyền dự họp đại hội sẽ được phát quà bằng tiền mặt, giá trị lên tới 20 triệu đồng/người. Những năm trước doanh nghiệp địa ốc này cũng từng tổ chức đại hội thất bại vì không đủ cô đông đi dự.

Khi số đông chưa đi cùng giá trị

Khi “quà” trở thành động lực chính, một bộ phận cổ đông tham dự vì khoản hỗ trợ trước mắt hơn là quan tâm đến nội dung thảo luận, khiến chi phí doanh nghiệp gia tăng nhưng chất lượng đại hội chưa chắc được cải thiện tương xứng.

Thử tính, với thị giá khoảng 27.000 đồng/cổ phiếu, nhà đầu tư chỉ cần bỏ ra 130.000 – 270.000 đồng để sở hữu 5 – 10 cổ phiếu là đã đủ điều kiện tham dự đại hội. Nếu nhận mức hỗ trợ 500.000 đồng, khoản “lợi suất tức thì” có thể đạt từ 185% đến gần 370%.

Trong khi đó, những nội dung được thông qua tại đại hội như kế hoạch tăng vốn, phát hành cổ phiếu hay định hướng chiến lược mới là yếu tố có tác động trực tiếp đến giá trị đầu tư dài hạn, lại không phải lúc nào cũng nhận được sự quan tâm tương xứng từ nhóm cổ đông nhỏ lẻ.

Thực tế thị trường cũng cho thấy, số lượng cổ đông đông không đồng nghĩa với tỉ lệ tham dự cao. Tập đoàn Hòa Phát, với hàng trăm nghìn cổ đông, nhưng số người tham dự đại hội chỉ ở mức hơn 1.000 người. Phần lớn cổ đông cá nhân, do khoảng cách địa lý hoặc mức độ quan tâm hạn chế, không tham gia trực tiếp vào quá trình thảo luận và biểu quyết, dù vẫn nắm giữ cổ phần.

Một chuyên gia tài chính cho rằng, từ góc độ nhà đầu tư cá nhân, việc tham dự ĐHCĐ nên cần được nhìn nhận lại như một quyền và cũng là cơ hội để bảo vệ lợi ích dài hạn, thay vì chỉ dừng lại ở những giá trị ngắn hạn. 

Thông qua đại hội, cổ đông có thể tiếp cận trực tiếp ban lãnh đạo, nắm bắt chiến lược kinh doanh, chất lượng quản trị và các quyết định quan trọng như tăng vốn, chia cổ tức hay định hướng phát triển. Đây là những yếu tố tác động trực tiếp đến giá trị khoản đầu tư trong tương lai.