Chi hơn 1.000 USD để ‘đọc sách cùng người lạ’

Theo Bloomberg, ở những thế kỷ trước, đọc sách là hoạt động mang tính cộng đồng, thúc đẩy giao tiếp và thảo luận. Tuy nhiên, ngày nay thói quen này trở nên cá nhân hóa. Theo khảo sát về cách sử dụng thời gian, do Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) tài trợ và Cục Điều tra Dân số Mỹ thực hiện, chỉ 16% người được hỏi duy trì thói quen đọc mỗi ngày.

Sự thay đổi này một phần đến từ điều kiện sống hiện đại. Phát minh ra điện và khả năng đọc viết phổ biến khiến con người có thể đọc ở bất cứ đâu, không còn cần đến không gian chung như trước. Theo bà Abigail Williams – giáo sư tiếng Anh tại Đại học King’s College London (Anh), hành động chăm chú vào màn hình điện thoại ngày nay được xem là bình thường hơn việc mở một cuốn sách.

Trong bối cảnh đó, các “reading retreat” (kỳ nghỉ đọc sách) mang đến trải nghiệm mới. Hồi tháng 2, cây bút Alice Robb của Bloomberg tham gia chương trình “Rest + Read” với mức phí 1.250 bảng Anh (gần 1.700 USD) ở phía tây xứ Wales (thuộc Vương quốc Anh). Dù có nhiều hoạt động như đi bộ ven biển, viết nhật ký hay xông hơi, lịch trình chính xoay quanh việc đọc. Người tham gia có thể ngồi cùng nhau, mỗi người đọc một cuốn trong im lặng mà không cần giao tiếp.

Mô hình này phát triển nhanh tại Mỹ và Anh. Các chương trình do những đơn vị như Ladies Who Lit, Page Break tổ chức thường kín chỗ trước nhiều tháng. Chi phí dao động từ khoảng 950 USD đến hơn 4.000 USD, tùy địa điểm và thời gian.

Sự bùng nổ của hoạt động này gắn với làn sóng nội dung về sách trên mạng xã hội, nhất là BookTok – cộng đồng người dùng thích đọc sách trên TikTok. Ngoài ra, các câu lạc bộ sách trực tuyến do người nổi tiếng dẫn dắt, như Dua Lipa, Emma Watson, hay Reese Witherspoon đều có sức hút riêng. Hiện nay, độc giả có thể tham gia các “bữa tiệc đọc sách” trong yên lặng, cùng những chuyến du lịch quốc tế lấy cảm hứng từ tác phẩm của Daphne du Maurier, Sarah J. Maas và J.K. Rowling. Giới chuyên môn nhận định những chương trình này góp phần giúp việc đọc mang tính cộng đồng.

Yếu tố kết nối tạo nên sức hút của các kỳ nghỉ đọc sách. Phần lớn người tham gia là phụ nữ, phản ánh xu hướng “nữ hóa” trong lĩnh vực xuất bản và tiêu thụ sách, đồng thời cho thấy các chương trình thường được định vị theo hướng chăm sóc sức khỏe. Họ tham gia cùng ăn uống, chơi trò chơi theo chủ đề sách, hay đọc thành tiếng. Với nhiều người trẻ có cuộc sống bận rộn, đây là lựa chọn thay thế cho câu lạc bộ sách truyền thống.

Một số chương trình như Page Break áp dụng hình thức bốc thăm để chọn người tham gia do nhu cầu cao. Điển hình, một kỳ nghỉ tại Joshua Tree (California) từng nhận 50 đơn đăng ký cho 15 chỗ. Những chương trình khác kết hợp thêm yoga, tham quan hiệu sách hoặc du lịch địa phương. Điểm chung của chúng là tạo ra cộng đồng yêu sách, nơi người tham gia có thể trao đổi, gợi ý và chia sẻ trải nghiệm đọc. Mikey Friedman, nhà sáng lập Page Break, cho biết: “Điều quan trọng nhất là người tham gia có thêm ít nhất một người bạn mới”.

Tác giả kiêm chuyên gia tư vấn xuất bản Leigh Stein cho rằng các kỳ nghỉ góp phần lan tỏa quan niệm: Việc tập trung đọc có thể mang lại hiệu quả thư giãn tương tự các liệu pháp làm đẹp hay massage. Tại một kỳ nghỉ ở xứ Wales, mỗi người tham gia nhận một túi quà gồm nến thơm, socola, không gian yên tĩnh, bài trí với vỏ sò, muối tắm.

Bà Leah Price, giáo sư tiếng Anh tại Đại học Rutgers (Mỹ), nhận định giá trị lớn nhất của mô hình “reading retreat” nằm ở việc tạo ra khoảng thời gian tách biệt khỏi công việc và thiết bị số. Trước đây, công việc là yếu tố chiếm mất thời gian đọc, nhưng hiện nội dung số dạng ngắn chi phối thói quen này. Các kỳ nghỉ giúp người tham gia rời khỏi nhịp sống thường nhật, hạn chế tiếp xúc với màn hình và tái tạo thói quen tập trung. Trong một thế giới bị chi phối bởi công nghệ, việc cùng nhau đọc sách dần trở thành nhu cầu mới.

Cát Tiên (theo Bloomberg)