Người dân Trung Quốc mua chung cư để tro cốt vì đất nghĩa trang đắt gấp 10 lần đất ở

Đã bao giờ bạn bước vào một khu chung cư, tò mò nhìn sang cánh cửa đóng kín mít của nhà hàng xóm và tự hỏi ai đang sinh sống trong đó? Ở nhiều nơi, câu trả lời có thể khiến bạn rùng mình lạnh gáy: Không có một người sống nào cả, đó là nơi yên nghỉ của những người đã khuất. Trong bối cảnh quỹ đất đô thị ngày càng eo hẹp và giá một mét vuông nghĩa trang thậm chí còn đắt gấp nhiều lần so với chung cư cao cấp, vô số gia đình đã bị đẩy vào một tình thế trớ trêu.

Họ phải chọn cách mua những căn hộ nhỏ xa trung tâm để làm nơi thờ cúng và cất giữ tro cốt người thân. Bi hài kịch của thời đại đô thị hóa này không chỉ dấy lên nỗi ám ảnh tâm lý nặng nề cho những người hàng xóm vô tình sống cạnh “nghĩa trang trên không”, mà còn thổi bùng lên một cuộc tranh cãi gắt gao, buộc các cơ quan chức năng phải nhanh chóng vào cuộc.

Nỗi ám ảnh mang tên “bất động sản cõi âm”

Trong văn hóa Á Đông nói chung và Trung Quốc nói riêng, nghĩa tử là nghĩa tận. Việc chăm lo hậu sự, tìm được một mảnh đất an nghỉ khang trang cho ông bà, cha mẹ không chỉ là một nghi thức tôn giáo mà còn là thước đo của lòng hiếu đạo. Một ngôi mộ đàng hoàng được xem là nơi để người đã khuất an giấc ngàn thu, đồng thời cũng là chốn để con cháu tụ họp, tưởng nhớ nguồn cội. Thế nhưng, giữa guồng quay hối hả của sự phát triển đô thị và tốc độ già hóa dân số đang tăng nhanh, đất đai dành cho người chết đang ngày càng trở nên khan hiếm. Hệ quả tất yếu của quy luật cung cầu này là giá cả của những khu mộ phần bị đẩy lên mức “trên trời”, biến việc lo hậu sự trở thành một gánh nặng tài chính khổng lồ oằn trên vai những người ở lại.

Theo thông tin từ tờ SCMP , tính đến tháng 7 năm 2025, siêu đô thị Thượng Hải chỉ có vỏn vẹn hơn 54 khu nghĩa trang thương mại, và phần lớn trong số đó đều đã trong tình trạng rục rịch “cháy hàng”. Hồi tháng 3 năm 2023, mạng xã hội đất nước tỷ dân từng dậy sóng trước thông tin khu nghĩa trang Tùng Hạc (Thượng Hải) công bố mức giá bán chạm ngưỡng 760.000 NDT (tương đương khoảng 2,9 tỷ đồng) cho mỗi mét vuông.

Để dễ hình dung sự vô lý đến tột cùng của con số này, hãy làm một phép so sánh nhỏ. Vào cùng thời điểm đó, theo thống kê từ các nền tảng bất động sản trực tuyến, giá nhà ở trung bình tại Thượng Hải dành cho người sống chỉ rơi vào khoảng 55.000 NDT/mét vuông (khoảng 212 triệu/m2).

Nghĩa là, “bất động sản cõi âm” đắt gấp hơn chục lần chỗ che mưa che nắng của người còn sống. Chính sự đắt đỏ đến mức phi lý này đã buộc nhiều gia đình phải cay đắng từ bỏ truyền thống chôn cất, xoay xở tìm kiếm những giải pháp thay thế rẻ hơn, và từ đó, trào lưu mua nhà chung cư để cất tro cốt ra đời.

Khi căn hộ chung cư biến thành “lăng mộ mini”

Giữa bài toán kinh tế quá đỗi nan giải, việc mua một căn hộ để làm nơi an vị cho tro cốt bất ngờ trở thành một khoản đầu tư vô cùng thực dụng. Xét về mặt tài chính, lựa chọn này mang lại những lợi ích không thể chối cãi. Lấy Bắc Kinh làm ví dụ, một mảnh đất nghĩa trang tầm trung không chỉ có giá đắt đỏ mà quyền sử dụng cũng chỉ bị giới hạn vỏn vẹn trong 20 năm. Khi thời hạn này kết thúc, các gia đình sẽ lại phải đau đầu đóng thêm phí gia hạn nếu không muốn người thân của mình bị di dời. Ngược lại, nếu cầm cùng một số tiền đó, họ hoàn toàn có thể mua đứt một căn hộ nhỏ gọn ở các thành phố tuyến hai, tuyến ba.

Một căn chung cư mang lại quyền sở hữu lên đến 70 năm. Không gian này hoàn toàn thuộc về gia đình, họ có thể tự do trang trí, thiết kế bàn thờ theo ý muốn mà không chịu bất cứ sự ràng buộc nào từ ban quản lý nghĩa trang. Quan trọng hơn, không gian khép kín này mang lại sự riêng tư tuyệt đối, cho phép con cháu đến thăm viếng, tưởng nhớ người đã khuất vào bất cứ lúc nào, tạo ra một sự kết nối cá nhân sâu sắc hơn hẳn việc chen chúc tại các nghĩa trang công cộng đông đúc.

Thậm chí, nhiều người còn nhìn nhận đây là một tài sản có khả năng giữ giá. Trong những trường hợp gia đình rơi vào cảnh túng quẫn, làm ăn sa sút, căn “chung cư tro cốt” này hoàn toàn có thể được dọn dẹp sạch sẽ để rao bán hoặc cho thuê lại như một khối tài sản thông thường, giúp họ thu hồi lại một phần vốn. Từ một góc độ nào đó, sự chuyển dịch này giống như một tiếng thở dài đầy chua xót của những con người đang cố gắng chu toàn chữ hiếu trong một thời đại mà đồng tiền chi phối cả chốn tâm linh.

Nỗi ám ảnh rùng rợn của những người hàng xóm

Tuy nhiên, sự tiện lợi của người này lại trở thành cơn ác mộng kinh hoàng đối với người khác. Không khó để tưởng tượng cảm giác ớn lạnh của những người dân sống tại các khu chung cư khi vô tình phát hiện ra căn hộ vách liền vách với mình không có người sống, mà chỉ có những hũ tro cốt tĩnh lặng sau cánh cửa đóng kín. Những bức ảnh lan truyền trên mạng xã hội Trung Quốc cho thấy cảnh tượng ám ảnh: Những ô cửa sổ của các căn hộ “nghĩa trang” bị bịt kín bằng gạch, ban công dán giấy đen xì hoặc bọc kín mít để ngăn ánh sáng mặt trời chiếu vào, bên ngoài gia cố thêm những lớp song sắt lạnh lẽo. Sự tồn tại của những căn hộ này vô hình trung tạo ra một bầu không khí u ám, nặng nề bao trùm lên toàn bộ khu dân cư.

Đỉnh điểm của sự bức xúc thường rơi vào các dịp lễ tết truyền thống, đặc biệt là tiết Thanh Minh. Khói nhang nghi ngút từ những căn hộ này luồn lách qua các khe cửa, mùi vàng mã cháy khét lẹt len lỏi khắp các hành lang, tiếng gõ mõ tụng kinh râm ran cất lên giữa một khu đô thị đáng lẽ ra phải dành cho sự sống. Tại thị trấn Trung Đường thuộc thành phố Thiên Tân (miền bắc Trung Quốc), từng có một dự án nhà ở công cộng quy mô lớn được hô biến thành các “nhà thờ tổ” khổng lồ.

16 tòa nhà tại đây được bán hoặc cho thuê chỉ với một mục đích duy nhất: Lưu giữ hàng chục ngàn hũ tro cốt. Sự việc này đã gây ra một sự phẫn nộ tột độ cho những khu dân cư sống lân cận, biến môi trường sống của họ thành một nỗi bất an triền miên. Các nhà chức trách địa phương sau đó đã phải khẩn cấp vào cuộc, coi đây là một hành vi vi phạm nghiêm trọng quy hoạch dân sự và ra lệnh khắc phục hậu quả. Song, những vụ việc tương tự vẫn âm thầm diễn ra ở nhiều vùng khác trên khắp lãnh thổ Trung Quốc, kéo theo một hệ lụy đau đầu khác: giá trị bất động sản của cả một khu vực có thể bị sụt giảm nghiêm trọng chỉ vì sự xuất hiện của vài “căn hộ cõi âm” này.

Lệnh cấm được ban hành và tiếng thở dài của người ở lại

Trước tình trạng trào lưu này ngày càng biến tướng và gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống cộng đồng, vào ngày 30 tháng 3 năm nay, chính quyền đã chính thức đưa ra những sửa đổi trong Quy định về Quản lý Tang lễ và Mai táng. Theo đó, quy định mới nghiêm cấm hoàn toàn việc sử dụng các bất động sản có chức năng để ở (nhà ở, chung cư) vào mục đích cất giữ tro cốt người chết. Động thái cứng rắn này ngay lập tức thổi bùng lên một làn sóng tranh luận vô cùng sôi nổi trên khắp các diễn đàn mạng xã hội đại lục, chia rẽ dư luận thành hai nửa buồn vui lẫn lộn.

Nhiều người bày tỏ sự đồng tình vì cuối cùng họ cũng thoát khỏi nỗi sợ hãi tâm lý khi phải làm hàng xóm với người đã khuất. Nhưng ở chiều ngược lại, vô số những lời ca thán, những tiếng thở dài bất lực cũng được cất lên. Một cư dân mạng bức xúc để lại bình luận: “Nếu tôi đóng kín cửa và để tro cốt trong nhà mình, làm sao các người có thể biết được? Vấn đề cốt lõi ở đây là giá mộ phần quá đắt đỏ. Lệnh cấm này chỉ là cách trị ngọn, không hề giải quyết được phần gốc rễ của nỗi khổ dân nghèo”. Một người khác lại cay đắng châm biếm: “Thật là một sự trớ trêu hoàn hảo của xã hội. Người sống cày cuốc cả đời không đủ tiền mua nổi một căn nhà để nương thân, đến khi nhắm mắt xuôi tay cũng chẳng gom đủ tiền để mua lấy một mảnh đất cắm nhang”. Thậm chí, có người đành ngậm ngùi buông xuôi: “Lá rụng về cội, con người chết đi mong được chôn cất dưới lòng đất mẹ. Giờ treo lơ lửng tro cốt giữa lưng chừng các tầng lầu thì linh hồn sao có thể siêu thoát? Nếu việc mua đất chôn cất đã trở thành một giấc mơ xa xỉ, có lẽ thủy táng, rải tro cốt xuống biển sẽ là bến đỗ cuối cùng”.

Câu chuyện về những căn hộ chứa tro cốt không chỉ đơn thuần là một hiện tượng kỳ lạ, mà nó còn là một lăng kính phản chiếu những áp lực vô hình, những khốc liệt của cuộc sống đô thị, nơi mà ngay cả khi đã trút hơi thở cuối cùng, con người ta vẫn chưa thôi vướng bận những toan tính về “đất đai” và “tiền bạc”.