Ăn nhiều chất béo, giảm tinh bột có ‘nuôi’ ung thư gan?

Một nghiên cứu vừa công bố trên tạp chí Cell cho thấy việc duy trì chế độ ăn giàu chất béo trong thời gian dài có thể làm thay đổi căn bản hoạt động của tế bào gan, theo hướng làm tăng nguy cơ phát triển ung thư gan trong nhiều năm sau đó.

Theo nhóm nghiên cứu tại Mỹ, khi gan liên tục phải xử lý lượng lớn chất béo, các tế bào gan buộc phải thích nghi để tồn tại trong môi trường căng thẳng này. 

Chúng kích hoạt các gene giúp tăng khả năng sống sót và tăng sinh, đồng thời làm suy giảm hoạt động của các gene đảm nhiệm chức năng sinh lý bình thường của gan như chuyển hóa, giải độc và điều hòa đường huyết. 

Sự “tái lập trình” này giúp tế bào chống chọi tốt hơn với mỡ thừa, nhưng đồng thời khiến chúng rơi vào trạng thái kém biệt hóa hơn, giống với tế bào non, và vì thế dễ bị biến đổi ác tính hơn nếu xuất hiện thêm một đột biến gây hại.

Trong thí nghiệm trên chuột, hầu hết những cá thể được nuôi bằng chế độ ăn nhiều chất béo đã phát triển ung thư gan sau một thời gian. 

Khi đối chiếu với dữ liệu từ bệnh nhân mắc bệnh gan ở người, nhóm nghiên cứu nhận thấy mô hình sinh học tương tự: những người có mức biểu hiện cao của các gene “giúp tế bào sống sót” và mức thấp của các gene duy trì chức năng gan thường có tiên lượng xấu hơn sau khi xuất hiện khối u.

Điều này cho thấy chế độ ăn nhiều chất béo không trực tiếp gây ung thư, nhưng có thể tạo ra một nền tảng sinh học khiến ung thư dễ hình thành và tiến triển hơn khi có thêm các yếu tố rủi ro khác.

Chế độ ăn keto dựa trên nguyên tắc gần như loại bỏ carbohydrate để buộc cơ thể chuyển sang trạng thái ketosis, trong đó mỡ được đốt làm nguồn năng lượng chính. 

Một khẩu phần keto điển hình cung cấp khoảng 75% năng lượng từ chất béo, 20% từ protein và chỉ khoảng 5% từ tinh bột. 

Trong khi đó, các khuyến nghị dinh dưỡng phổ biến lại hướng tới tỉ lệ cân bằng hơn, với phần lớn năng lượng đến từ carbohydrate, kết hợp vừa phải chất béo và protein.

Các nhà khoa học lưu ý rằng quá trình dẫn đến ung thư gan ở người diễn ra rất chậm, thường kéo dài khoảng 20 năm, và mức độ rủi ro phụ thuộc mạnh vào các yếu tố khác như uống rượu, nhiễm vi rút viêm gan, béo phì, đái tháo đường và yếu tố di truyền. 

Việc tế bào gan tồn tại trong trạng thái “chưa trưởng thành” lâu dài khiến chúng dễ bị tổn thương hơn khi gặp thêm các tác nhân gây hại, từ đó làm tăng khả năng xuất hiện ung thư.

Nhóm nghiên cứu hiện đang tìm hiểu liệu các thay đổi sinh học này có thể đảo ngược hay không nếu thay đổi chế độ ăn hoặc sử dụng các thuốc giảm cân mới có tác dụng giảm mỡ gan. Tuy nhiên, họ nhấn mạnh rằng việc giảm cân không nên chỉ nhìn vào cân nặng, mà cần tính đến sức khỏe chuyển hóa và tế bào về lâu dài.

Nghiên cứu không kết luận rằng ăn keto chắc chắn gây ung thư gan, nhưng cung cấp bằng chứng cho thấy chế độ ăn giàu chất béo kéo dài có thể khiến gan rơi vào trạng thái sinh học dễ tổn thương hơn. 

Trong bối cảnh bệnh gan nhiễm mỡ và ung thư gan đang gia tăng ở người trẻ, phát hiện này là lời nhắc rằng những trào lưu dinh dưỡng thời thượng cần được đánh giá không chỉ bằng hiệu quả ngắn hạn, mà còn bằng tác động âm thầm của chúng lên cơ thể trong nhiều năm sau đó.

Low Carb, Keto, Địa Trung Hải… chọn chế độ ăn nào để đẹp dáng, khỏe tim?

Low Carb, Keto, Eat Clean, Địa Trung Hải, DASH, MIND, thuần chay khác nhau thế nào? Hiểu để chọn chế độ ăn tạo năng lượng, hợp sức khỏe, lối sống và túi tiền.