Bác sĩ ngày mổ, đêm học sản xuất video ở tuổi ngũ tuần

Giữa thật và giả, người bệnh khó phân biệt

BSCKI Hoàng Duy Thanh lớn lên trong một gia đình có truyền thống làm nghề y xuyên suốt nhiều thế hệ. Ông nội là y sĩ, mẹ công tác trong lĩnh vực ngoại sản. Ông theo ngành y, rồi sau này con trai ông cũng tiếp tục khoác áo blouse, nối tiếp truyền thống gia đình.

Tốt nghiệp năm 1997, ông bắt đầu sự nghiệp với chuyên ngành ngoại sản. Những năm đầu làm nghề diễn ra trong bối cảnh HIV vẫn là nỗi lo thường trực tại các bệnh viện. Không ít đêm trực, ông phải đỡ đẻ cho 2-3 sản phụ nhiễm HIV liên tiếp.

BSCKI Hoàng Duy Thanh trong một buổi thăm khám và tư vấn điều trị cho bệnh nhân (Ảnh: Hải Yến).

Sau 3 năm, bác sĩ Thanh quyết định chuyển hướng sang học da liễu. Hai năm ở chuyên ngành này đem lại nhịp làm việc đều đặn và ít biến động hơn. 

Tuy nhiên, sự ổn định đó không thực sự phù hợp với một người tự nhận “lúc trẻ thích thay đổi, thích khó khăn hơn là cuộc sống yên bình”. Sau một thời gian cân nhắc, ông tiếp tục lựa chọn một hướng đi khác, bước vào lĩnh vực phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ và gắn bó với chuyên ngành này cho đến nay.

Hơn 2 thập kỷ trong nghề giúp ông nhìn rõ ranh giới giữa khái niệm làm đẹp và bản chất của chuyên ngành tạo hình.

“Phẫu thuật thẩm mỹ không chỉ là nâng mũi hay làm đầy một bộ phận nào đó. Phần quan trọng nhất vẫn là xử lý bệnh học. Chúng tôi phải nối lại xương, gân, cơ cho đúng chức năng trước, rồi mới tính đến chuyện hình thức. Da đã rách thì chắc chắn có sẹo. Khác biệt nằm ở chỗ mình đặt đường khâu ở đâu, xử lý thế nào để vết sẹo đó khó nhận ra nhất”, bác sĩ Thanh phân tích.

Những năm đầu ông vào nghề, Internet chưa phổ biến, tên tuổi của một bác sĩ thường được nhắc đến qua những câu chuyện lan truyền.

Sự bùng nổ của mạng xã hội làm thay đổi thói quen tiếp cận thông tin của người dân. Nhu cầu làm đẹp gia tăng kéo theo sự xuất hiện của nhiều cơ sở thẩm mỹ. Người dùng có xu hướng tìm hiểu dịch vụ qua các nền tảng trực tuyến trước khi đến thăm khám trực tiếp.

Trong bối cảnh đó, bác sĩ Thanh nhận thấy môi trường thông tin xuất hiện nhiều nội dung thiếu kiểm chứng. Một số cá nhân không có bằng cấp chuyên môn vẫn quảng bá rộng rãi và tự xưng là bác sĩ. Thông tin đúng và sai đan xen khiến người tiếp nhận khó phân biệt.

Ông cho rằng nếu đội ngũ bác sĩ được đào tạo bài bản không chủ động chia sẻ kiến thức chính thống, khoảng trống thông tin sẽ bị lấp đầy bởi các nguồn thiếu tin cậy.

Bắt đầu từ con số 0 ở tuổi ngoài 50

Bước vào nền tảng video ngắn ở tuổi ngoài 50, bác sĩ Thanh gần như phải học lại từ con số 0.

Việc chuyển từ tư vấn trực tiếp sang nói trước ống kính là thử thách không nhỏ với bác sĩ Thanh trong giai đoạn đầu (Ảnh: Hải Yến).

Trong phòng làm việc, ông kê tạm chồng hồ sơ bệnh án để làm giá đỡ. Góc máy có lúc cao, lúc lại cắt mất nửa khuôn mặt. Quay xong một đoạn, bác sĩ phải bước tới xem rồi quay về vị trí cũ làm lại từ đầu.

Khó khăn nhất đến từ chính thói quen nghề nghiệp. Khi tư vấn trực tiếp, ông có thể giải thích kỹ từng chi tiết và quan sát phản ứng của người nghe để điều chỉnh. Trước ống kính, không có ánh mắt nào đáp lại cũng không có ai đặt câu hỏi.

“Trong phòng khám tôi nói chuyện rất tự nhiên. Nhưng khi nhìn thẳng vào camera thì lại thấy gượng gạo, khó giữ được sự thoải mái như lúc tư vấn trực tiếp”, ông chia sẻ.

Nhiều lần đang nói, ông dừng lại giữa chừng vì quên mất ý định trình bày tiếp theo. Có đoạn phải quay đi quay lại vài lần chỉ vì lỡ dùng một thuật ngữ chuyên môn quá khó hiểu.

Việc chỉnh sửa video cũng là thử thách không nhỏ. Bác sĩ đeo kính lão, ngồi sát màn hình, dò từng biểu tượng nhỏ để tìm chức năng cắt ghép. Có buổi tối, ông mất gần 1 giờ chỉ để xóa một đoạn nói vấp vì không biết chính xác phải chạm vào đâu.

Màn hình cảm ứng nhiều lúc không nhận thao tác do tay khô. Ông phải lau tay vào áo blouse rồi làm lại từ đầu. Có hôm chỉnh sửa đến gần nửa đêm, mắt mỏi và lưng đau nhưng video vẫn chưa hoàn thiện.

Ở giai đoạn đầu, ông chỉ thực hiện được 2-3 video mỗi tuần. Dù dành nhiều công sức, lượt xem ban đầu khá khiêm tốn, có khi chưa đến 100 lượt xem.

“Lúc đó, tôi nghĩ chắc mình không phù hợp. Một số người quen cũng góp ý thẳng thắn rằng cách làm truyền thông của tôi chưa thực sự hiệu quả”, ông kể. 

Thích nghi để kết nối với người trẻ

Sau giai đoạn tự mày mò với những video đầu tiên, cách làm nội dung của bác sĩ Thanh dần có sự thay đổi khi xuất hiện thêm sự hỗ trợ từ bên ngoài.

Trong một lần tái khám, bác sĩ gặp lại Bùi Trung Kiên, sinh năm 2003, khách hàng từng thực hiện phẫu thuật thẩm mỹ tại phòng khám. Sau quá trình điều trị, Kiên vẫn giữ thói quen theo dõi trang cá nhân của bác sĩ để cập nhật thông tin.

Quan sát các video được đăng tải, Kiên nhận thấy nội dung chuyên môn rõ ràng nhưng cách thể hiện chưa thực sự phù hợp với môi trường mạng xã hội.

Với kiến thức được đào tạo trong lĩnh vực digital marketing (tiếp thị kỹ thuật số), Kiên chủ động đề nghị hỗ trợ bác sĩ trong khâu ghi hình và chỉnh sửa.

Bùi Trung Kiên kiểm tra bố cục khi ghi hình nội dung tư vấn cùng BSCKI Hoàng Duy Thanh (Ảnh: Hải Yến). 

Sự hỗ trợ của một người thạo việc giúp cho quá trình sản xuất video của bác sĩ Thanh được tối ưu. Từ chỗ phải tự thực hiện toàn bộ các khâu, bác sĩ có thêm thời gian tập trung vào chuyên môn và chuẩn bị nội dung tư vấn. Nhịp độ đăng tải vì thế được duy trì đều đặn hơn trước.

Sau hơn 2 năm duy trì sản xuất nội dung, kênh của ông đã có hàng trăm video. Nội dung chủ yếu xoay quanh việc tư vấn trước phẫu thuật, phân tích các nguy cơ y khoa và giải đáp những thắc mắc thường gặp.

Lượng bệnh nhân tìm đến phòng khám thông qua kênh trực tuyến theo đó cũng tăng dần, phần lớn là người trẻ. 

N.T.H., sinh năm 2001 biết đến bác sĩ Thanh qua mạng xã hội. Trước khi quyết định đặt lịch hẹn, H. dành thời gian xem nhiều video để tìm hiểu thông tin.

“Có thời điểm, tôi từng lướt qua các nội dung này mà chưa thực sự chú ý. Tuy nhiên, khi bắt đầu quan tâm đến phẫu thuật thẩm mỹ, nền tảng tiếp tục đề xuất lại những video liên quan. Sự xuất hiện lặp lại của nội dung khiến tôi dần ghi nhớ và cảm thấy tin tưởng hơn”, H. cho biết.

N.T.H. biết đến bác sĩ Thanh qua các video trên TikTok (Ảnh: Hải Yến).

Theo H., việc tìm hiểu thông tin trên mạng giúp cô dễ dàng so sánh và tiết kiệm thời gian. Thay vì phải đến nhiều cơ sở để hỏi trực tiếp, người dùng có thể tham khảo trước các thông tin cần thiết rồi mới đưa ra quyết định. Với nhiều người trẻ, mạng xã hội trở thành điểm tiếp cận đầu tiên trong quá trình tìm hiểu dịch vụ.

Ở góc nhìn của mình, bác sĩ Thanh cho rằng truyền thông không thể thay thế chuyên môn. Tay nghề và kiến thức y khoa vẫn là yếu tố cốt lõi của người làm nghề. 

Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, nếu không chủ động thích ứng với môi trường thông tin mới, bác sĩ cũng sẽ tự thu hẹp cơ hội tiếp cận người bệnh. Do vậy, bác sĩ bắt buộc phải thích nghi với bối cảnh mới trong thời đại số.