Bacillus cereus nguy hiểm thế nào khiến Nestlé thu hồi sữa tại hơn 40 quốc gia?

Thông tin này khiến nhiều phụ huynh lo ngại và đặt câu hỏi: Bacillus cereus là vi khuẩn gì và độc tố cereulid gây nguy hiểm ra sao?

Bacillus cereus là vi khuẩn phổ biến nhưng không thể xem nhẹ

Theo thông tin từ Viện Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm quốc gia (Bộ Y tế), Bacillus cereus là một loại vi khuẩn Gram dương, có khả năng di động, sinh nha bào và sản sinh độc tố gây ngộ độc thực phẩm. Vi khuẩn này phát triển trong khoảng nhiệt độ từ 5-50 độ C, mạnh nhất ở 35-40 độ C, và thường tồn tại sẵn trong môi trường tự nhiên như đất, nước.

Điểm đáng lo ngại là nha bào của Bacillus cereus có khả năng bám dính cao, kháng nhiều biện pháp làm sạch thông thường và vẫn có thể tồn tại sau quá trình nấu nướng. Do đó ngay cả thực phẩm đã được chế biến hoặc hâm nóng vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây ngộ độc.

Theo Cục Quản lý thực phẩm và dược phẩm Mỹ (FDA), Bacillus cereus tạo ra hai nhóm độc tố chính.

Thứ nhất là độc tố gây tiêu chảy, được vi khuẩn tiết ra trong ruột non sau khi ăn thực phẩm nhiễm khuẩn. Người bệnh thường đau bụng, tiêu chảy, co thắt, hiếm khi nôn. Các triệu chứng xuất hiện sau 6-15 giờ và thường tự giảm sau khoảng một ngày.

Thứ hai là độc tố gây nôn – trong đó có cereulid. Độc tố này hình thành ngay trong thực phẩm, thường gặp ở các món giàu tinh bột như cơm, khoai, ngũ cốc, trái cây…

Người nhiễm có thể buồn nôn, nôn dữ dội, mệt mỏi chỉ sau 30 phút đến 6 giờ ăn phải thực phẩm nhiễm khuẩn. Dù đa số trường hợp nhẹ, độc tố này đặc biệt nguy hiểm với trẻ nhỏ nếu phơi nhiễm kéo dài hoặc liều cao.

Đây cũng là độc tố khiến Nestlé lo ngại và thực hiện thu hồi tại nhiều quốc gia. 

Không phải nguy cơ xa lạ tại Việt Nam

Bacillus cereus là vi khuẩn gây bệnh có điều kiện, dễ xâm nhập thực phẩm nếu khâu kiểm soát nguyên liệu, chế biến, bảo quản và vận chuyển không đảm bảo. Các thực phẩm thường liên quan đến ngộ độc gồm sữa và sản phẩm từ sữa, thịt, rau quả, gia vị, thực phẩm khô, đặc biệt là các sản phẩm ngũ cốc như bánh mì, pizza, cơm.

Sau khi nấu chín, nếu thức ăn để nguội trong nhiều giờ ở nhiệt độ thường, nha bào có thể “thức dậy”, sinh sôi và tạo độc tố mà không bị cạnh tranh bởi các vi khuẩn khác đã bị tiêu diệt trước đó.

Thực tế, Bacillus cereus đã liên quan đến nhiều vụ ngộ độc lớn tại Việt Nam. Năm 2020, tại Đà Nẵng, hơn 230 người bị ngộ độc sau khi ăn thực phẩm chay nhiễm Bacillus cereus cùng các vi khuẩn khác. Trước đó, hàng chục trẻ mầm non ở Cần Thơ phải nhập viện do ăn phở và sữa chua nhiễm vi khuẩn này.

Đặc biệt năm 2022, vụ ngộ độc tại Trường iSchool Nha Trang khiến hơn 600 học sinh nhập viện, một trẻ tử vong. Kết quả kiểm nghiệm cho thấy sự hiện diện của Bacillus cereus trong nhiều mẫu thực phẩm.

Phòng ngừa thế nào?

Các chuyên gia khuyến cáo, để phòng ngừa ngộ độc do Bacillus cereus, cần bảo quản thực phẩm nóng trên 60 độ C, lạnh dưới 4 độ C; không để thức ăn ở nhiệt độ thường quá 2 giờ; hâm nóng thực phẩm trên 74 độ C trước khi ăn; lựa chọn, rửa sạch nguyên liệu, đặc biệt với món nguội, món lên men.

Nếu nghi ngờ thực phẩm bị ô nhiễm, cần loại bỏ ngay và tuyệt đối không cố gắng sử dụng. Khi xảy ra ngộ độc, phải vệ sinh, tẩy trùng khu vực bếp và dụng cụ chế biến để hạn chế nguy cơ tái nhiễm.

Bị điều tra độc quyền, Nestle và Danone hạ giá sản phẩm

TT – Công ty Nestle (Thụy Sĩ) và Danone (Pháp) vừa tuyên bố sẽ hạ giá 6-20% đối với sản phẩm sữa công thức dành cho trẻ em tại thị trường Trung Quốc sau khi Bắc Kinh mở cuộc điều tra về hành vi làm giá và vi phạm các quy tắc chống độc quyền, theo AFP ngày 5-7.