Báo Mỹ nêu lý do Mỹ – Iran bên bờ vực chiến tranh

Sau vòng đàm phán thứ 2 giữa Iran và Mỹ tại Geneva, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đã leo thang đến mức báo động. Trang Axios ngày 19-2 dẫn các báo cáo quân sự, liệt kê các nguyên nhân đẩy Mỹ và Iran đến bờ vực chiến tranh như hiện tại.

Bế tắc trong đàm phán hạt nhân

Mặc dù hai bên vừa kết thúc vòng đàm phán thứ hai do Oman làm trung gian tại Geneva hôm 17-2, các cách biệt về lập trường vẫn còn quá lớn.

Trong quá khứ, nhiều Tổng thống Mỹ tiền nhiệm đã cam kết ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. Không phải là một ngoại lệ, chính quyền Tổng thống Trump nhiều lần yêu cầu Iran chấm dứt hoàn toàn việc làm giàu uranium, thứ mà Tehran ngày 19-2 tuyên bố sẽ không quốc gia nào “tước bỏ” được.

Hồi tháng 6-2025, Mỹ đã cùng Israel tấn công Iran, đánh bom các cơ sở hạt nhân dưới lòng đất của nước này. Tổng thống Trump đang đe dọa lặp lại kịch bản này trên quy mô lớn hơn nếu không đạt được thỏa thuận.

Mâu thuẫn từ cuộc biểu tình ở Iran

Hồi đầu tháng 1-2026, Mỹ đã “suýt” tấn công Iran để can thiệp các cuộc trấn áp biểu tình của chính phủ Tehran. Các cuộc biểu tình này nổ ra do bất bình về lạm phát, một số người biểu tình còn yêu cầu thay đổi chế độ.

Ông Trump khi ấy đe dọa sẽ tấn công Iran nếu họ giết hại người biểu tình. Nhiều tổ chức ghi nhận số người chết trong các cuộc đàn áp lên tới hàng ngàn, chính quyền Tehran cũng chặn quyền truy cập Internet của người dân và đóng cửa không phận.

Dù Tổng thống Trump nói “Chúng ta đã sẵn sàng chiến đấu”, nhưng ông đang trì hoãn quyết định tấn công. Một phần lý do, theo trang Axios, là vì Mỹ không có những khí tài quân sự cần thiết tại khu vực này.

Mỹ “làm dày” lực lượng ở Trung Đông

Sau khi ông Trump liên tục đe dọa chế độ Iran và điều hai tàu sân bay đến khu vực, cả thế giới “nín thở” chờ Mỹ tấn công Iran nếu không thể nhanh chóng đạt được một thỏa thuận.

Tàu sân bay USS Abraham Lincoln đã hoạt động tại biển Ả Rập từ cuối tháng 1. Vào ngày 13-2, tàu sân bay USS Gerald R. Ford cũng đã được điều động tới Trung Đông.

Các sĩ quan quân đội Mỹ cho biết họ đang chuẩn bị cho một chiến dịch kéo dài nhiều tuần. Theo báo cáo của các tướng Mỹ, họ thậm chí có thể triển khai tấn công Iran ngay trong ngày 21-2 tới.

Áp lực từ phía Israel

Chính phủ Israel đang chuẩn bị cho chiến tranh và sẵn sàng triển khai một chiến dịch toàn diện, vượt xa những cuộc tấn công lẻ tẻ mà ông Trump từng cân nhắc hồi tháng 1.

Các quan chức từ cả hai nước đều dự đoán một chiến dịch phối hợp Mỹ – Israel quy mô lớn hơn nhiều so với chiến dịch hồi tháng 6-2025.

Ngay cả trong các cuộc đàm phán hạt nhân, ông Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu vẫn phối hợp gây thêm áp lực kinh tế lên Iran.

“Miếng mồi” dầu mỏ

Theo cây bút Ben German của Axios, thị trường dầu mỏ có thể là lý do chiến lược để Mỹ tấn công Iran – một thị trường đang dồi dào nguồn cung.

Một cuộc tấn công làm gián đoạn nguồn cung dầu mỏ từ Iran sẽ khiến giá dầu tăng vọt. Trong quá khứ, eo biển Hormuz là điểm trung chuyển cho khoảng 1/5 lượng dầu mỏ toàn cầu.

Tuy nhiên, khoảng lời dầu mỏ không phải là tuyệt đối. Mức tăng giá có thể bị hạn chế nếu cuộc tấn công giả định không ngăn cản được Iran tiếp tục xuất khẩu dầu. Các nguồn cung dầu từ những quốc gia khác cũng có thể trung hòa được lượng thiếu hụt này.