Báo Nhật: 2.000 tàu cá Trung Quốc tập trung gần vùng đặc quyền kinh tế Nhật Bản

Hôm 19-2, báo Nikkei Asia (Nhật Bản) đăng tin: Có tới 2.000 tàu cá Trung Quốc đã hai lần tập trung gần vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Nhật Bản ở Biển Hoa Đông trong những tháng gần đây, làm gia tăng áp lực mà Bắc Kinh đang gây ra cho Tokyo thông qua các hoạt động hàng hải và tuần duyên trong khu vực.

Các tàu này xuất hiện gần đường trung tuyến Nhật – Trung mà Tokyo sử dụng để xác định ranh giới EEZ của mình tại Biển Hoa Đông.

Sự việc đầu tiên được ghi nhận vào khoảng ngày 25-12-2025, liên quan đến khoảng 2.000 tàu xếp thành đội hình chữ L ngược, trải dài 470 km theo trục bắc – nam và 230 km theo trục đông – tây. Lần thứ hai, vào khoảng ngày 11-1-2026, có 1.300 tàu tạo thành một hàng dài 370 km theo trục bắc – nam.

Báo Nikkei Asia đã phân tích các đội hình này bằng dữ liệu từ hệ thống nhận dạng tự động (AIS) và ảnh vệ tinh. Phân tích dữ liệu AIS cho thấy cả hai đội hình đều nằm ở khoảng kinh độ 125 độ đông và duy trì ở đó trong hơn 24 giờ.

Quy mô các đội hình này lớn hơn nhiều so với sự việc năm 2016, thời điểm khoảng 200 – 300 tàu Trung Quốc tập trung gần quần đảo Senkaku/Điếu Ngư.

“Tôi chưa từng nghe về một đợt huy động lớn như vậy trước đây. Điều này có thể được xem là đang gây sức ép lên Nhật Bản và Đài Loan” – bà Masuo Chisako, giáo sư quan hệ quốc tế tại Đại học Kyushu và là chuyên gia về chính sách hàng hải Trung Quốc, bình luận.

Dù dự báo có gió mạnh và các tàu cá Hàn Quốc đã quay về cảng, nhưng các tàu Trung Quốc vẫn ở lại trên biển và tụ tập gần nhau.

“Ngay cả nếu để tránh thời tiết xấu, thì việc họ duy trì một đội hình lớn như vậy trong thời gian dài là điều kỳ lạ. Cũng khó có khả năng họ đang hoạt động bình thường hoặc xếp hàng dọc theo ranh giới được thiết lập bởi Thỏa thuận Nghề cá Nhật – Trung. Có thể đây là một cuộc diễn tập” – giáo sư Takafumi Sasaki tại Đại học Hokkaido, chuyên gia về chính sách ngư nghiệp quanh biên giới quốc gia, nhận định.

Viện Nghiên cứu chiến tranh (ISW) có trụ sở tại Mỹ cho rằng Bắc Kinh “có thể đã chọn vị trí này để huy động lực lượng dân quân biển Trung Quốc nhằm phô trương sức mạnh với Nhật Bản” sau phát biểu của Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae về Đài Loan.

Các thuyền viên trên một số tàu cá được cho là hợp tác với các hoạt động của chính phủ và quân đội Trung Quốc với tư cách là dân quân biển, tiến hành các hoạt động “vùng xám” mà không sử dụng vũ lực trực tiếp. Nhiều tàu trong các đội hình gần đây xuất phát từ tỉnh Chiết Giang.

“Sự huy động này dường như là chuẩn bị cho giai đoạn tiếp theo của việc Trung Quốc xây dựng sức mạnh hàng hải của mình. Hoạt động dân quân biển ở Biển Hoa Đông đã trở nên bình thường hóa trong vài năm qua, nhưng nó có thể mở rộng hơn nữa trong tương lai” – giáo sư Masuo tại Đại học Kyushu phân tích.

Các sự việc diễn ra trong bối cảnh quan hệ Nhật – Trung xấu đi từ tháng 11-2025, sau khi Thủ tướng Takaichi Sanae tuyên bố rằng một cuộc tấn công của Trung Quốc vào đảo Đài Loan có thể bị coi là “tình huống đe dọa sự tồn vong” và khiến Tokyo có phản ứng quân sự.

Hiện Trung Quốc chưa lên tiếng về thông tin trên báo Nikkei Asia.

Hôm 13-2, phản ứng với vụ Nhật Bản bắt giữ một tàu cá và thuyền trưởng Trung Quốc, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm (Lin Jian) nói: “Hy vọng Nhật Bản nghiêm túc tôn trọng thỏa thuận nghề cá Trung – Nhật, thực thi pháp luật một cách công bằng và bảo đảm sự an toàn cũng như quyền lợi hợp pháp của các thuyền viên Trung Quốc”.