Bất ngờ gene bảo vệ người trẻ ‘phản chủ’ lúc về già

Nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí khoa học hàng đầu Nature đã làm sáng tỏ lý do tại sao khả năng chịu đựng nhiễm trùng của cơ thể lại suy giảm theo tuổi tác. Các nhà khoa học phát hiện ra rằng một gene cụ thể trong tim, vốn đóng vai trò như lá chắn bảo vệ khi sinh vật còn trẻ, lại trở thành tác nhân gây hại khi cơ thể già đi.

Nhóm nghiên cứu, dẫn đầu bởi nhà miễn dịch học Janelle Ayres từ Viện Nghiên cứu Sinh học Salk (Mỹ), đã tiến hành thí nghiệm trên chuột bằng cách tiêm vi khuẩn Staphylococcus aureus liều cao để gây ra tình trạng nhiễm trùng huyết (sepsis) – một phản ứng miễn dịch quá mức gây tổn thương tạng và tử vong.

Họ chia chuột thành hai nhóm: nhóm trẻ (tương đương người 20 – 30 tuổi) và nhóm già (tương đương người 56 – 69 tuổi). Kết quả cho thấy, ở chuột trẻ, một gene tên là Foxo1 đóng vai trò bảo vệ tim khỏi tổn thương và giúp chúng sống sót qua cơn bão miễn dịch. Khi các nhà khoa học xóa bỏ gene này, chuột trẻ trở nên yếu ớt và dễ chết hơn trước sự tấn công của vi khuẩn.

Ngược lại, ở chuột già, gene Foxo1 lại gây ra tình trạng teo tim nghiêm trọng và dẫn đến tử vong. Đáng ngạc nhiên là khi nhóm nghiên cứu xóa bỏ gene Foxo1 ở chuột già, khả năng sống sót của chúng trước nhiễm trùng huyết lại tăng lên đáng kể.

Andrew Wang, nhà miễn dịch học tại Đại học Yale, nhận định: “Trong trường hợp này nó bảo vệ, nhưng trong trường hợp khác nó lại thúc đẩy cái chết. Cơ chế bảo vệ các cơ quan thực sự có thể thay đổi đáng kể theo thời gian”.

Phát hiện này gợi ý rằng người cao tuổi không nhất thiết bị “kết án tử” khi đối mặt với nhiễm trùng nặng, mà đơn giản là cơ thể họ vận hành theo một bộ quy tắc khác.

Bà Ayres khẳng định: “Lão hóa thay đổi các quy tắc sinh tồn, nhưng không loại bỏ khả năng được bảo vệ”. Điều này mở ra hướng đi mới cho y học: thay vì áp dụng một phác đồ điều trị chung cho mọi lứa tuổi, các bác sĩ cần có chiến lược riêng biệt.

Miguel Soares, nhà miễn dịch học tại Viện Gulbenkian (Bồ Đào Nha), nhấn mạnh ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu: “Cách bạn điều trị cho một người trẻ tuổi phải rất khác so với cách bạn điều trị cho một người cao tuổi”. 

Đặc biệt đối với các bệnh gây rối loạn miễn dịch nghiêm trọng như nhiễm trùng huyết, việc hiểu rõ cơ chế “đảo chiều” này có thể giúp phát triển các liệu pháp cứu sống bệnh nhân hiệu quả hơn trong tương lai.

Phát hiện gene mới mở hướng điều trị ung thư

Gene SDR42E1 đóng vai trò quan trọng giúp cơ thể hấp thụ và sử dụng vitamin D. Phát hiện này có thể mở ra hướng điều trị ung thư cũng như nhiều căn bệnh mạn tính liên quan đến thiếu hụt vitamin D.