Bầu cử sớm thúc đẩy làn sóng ‘giao dịch Takaichi’ ở Nhật Bản

Tuần này chứng khoán Nhật đã chứng kiến những cột mốc cao nhất mọi thời đại, trong khi đồng yen rơi xuống mức thấp nhất trong 19 tháng, khi nhà đầu tư kỳ vọng khả năng tổng tuyển cử sớm vào tháng tới sẽ kích hoạt trở lại làn sóng “giao dịch Takaichi”.

Liên tiếp lập kỷ lục

Theo Đài NHK, chỉ số Nikkei 225 của Nhật đã lập thêm kỷ lục mới vào ngày 14-1 khi lần đầu tiên đóng cửa vượt mốc 54.000 điểm. Trước đó một ngày, chỉ số này cũng lần đầu vượt ngưỡng 53.000 điểm, đánh dấu hai phiên liên tiếp thiết lập mức cao nhất lịch sử. Cùng thời điểm, chỉ số Topix đóng cửa ở mức cao nhất mọi thời đại, đạt 3.644 điểm.

Trong khi đó, đồng yen giảm còn 158,88 yen đổi 1 USD – mức thấp nhất kể từ tháng 7-2024 và tiến sát ngưỡng mà trước đây Bộ Tài chính Nhật từng can thiệp để hỗ trợ đồng tiền này. Trên thị trường trái phiếu, lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm chạm mức 2,16% vào ngày 13-1, cao nhất trong 27 năm.

Các nhà môi giới tại Tokyo cho biết dòng tiền từ cả nhà đầu tư trong nước lẫn nước ngoài đang thúc đẩy đà tăng của thị trường chứng khoán. Nhân tố chính là thông tin Thủ tướng Takaichi Sanae có thể kêu gọi bầu cử sớm khi đặt cược vào sự ủng hộ của cử tri trẻ nhằm khôi phục đa số ghế của Đảng Dân chủ tự do (LDP) tại Quốc hội.

Ngày 13-1, truyền thông Nhật dẫn nguồn tin cấp cao trong đảng cầm quyền cho biết bà Takaichi đã phát tín hiệu với LDP về ý định tổ chức bầu cử sớm, có thể vào đầu tháng 2-2026, sau khi giải tán Hạ viện vào ngày 23-1. Bà tiếp quản vị trí lãnh đạo LDP từ tháng 10-2025 và kể từ đó duy trì tỉ lệ ủng hộ cao.

Theo báo Financial Times, ông Neil Newman, chiến lược gia về Nhật Bản tại Công ty Astris Advisory, nhận định: “Trong bối cảnh căng thẳng với Trung Quốc vẫn âm ỉ và mức độ ủng hộ đang rất cao, thị trường và cử tri đều mong đợi bà Takaichi có một bước đi táo bạo. Việc kêu gọi bầu cử ngay lúc này chính là bước đi đó”.

Từ tháng 10-2025 đến nay, giới đầu tư đã liên tục thử nhiều kịch bản gắn với bà Takaichi, do tin rằng bà sẽ đẩy mạnh chi tiêu kích thích kinh tế và không muốn lãi suất tăng quá nhanh. Đề xuất gói kích thích trị giá 135 tỉ USD của bà đã khiến thị trường trái phiếu lo ngại và gây sức ép lên đồng yen, nhưng lại hỗ trợ giá cổ phiếu.

Trong phiên giao dịch ngày 13-1, hoạt động mua cổ phiếu tập trung vào các ngành công nghệ, quốc phòng và vật liệu cơ bản – những lĩnh vực được kỳ vọng hưởng lợi từ định hướng chi tiêu của bà Takaichi.

Cơ hội và thách thức

Theo Hãng tin Bloomberg, các nhà phân tích cho rằng một cuộc bầu cử sớm sẽ mang lại cho bà Takaichi “cơ hội vàng” để khôi phục thế đa số vững chắc tại Hạ viện, đồng thời chứng minh khả năng giữ chức thủ tướng trong nhiều năm thay vì chỉ trong thời gian ngắn. 

Điều này cũng cho phép nhà lãnh đạo Nhật Bản theo đuổi chính sách chi tiêu mạnh tay một cách tự do hơn. Tuy nhiên, một số nhà đầu tư vẫn hoài nghi về khả năng bà Takaichi mạo hiểm tổ chức bầu cử sớm, do mức độ ủng hộ chung dành cho LDP vẫn tương đối thấp.

Đồng yen suy yếu kéo dài đã trở thành vấn đề chính trị nhạy cảm tại Nhật khi nó góp phần làm giá thực phẩm và năng lượng tăng, trái ngược với nhiều năm giảm phát và chi phí sinh hoạt gần như không biến động.

Đồng yen tiếp tục yếu đi dù Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đã nâng lãi suất vào tháng 12-2025 lên mức cao nhất trong 30 năm là 0,75%, và các nhà kinh tế kỳ vọng ngân hàng trung ương sẽ tiếp tục tăng chi phí vay trong năm nay. 

Theo ông Naohiko Baba, kinh tế gia tại Ngân hàng Barclays Japan, thị trường vẫn nghiêng về kịch bản đồng yen tiếp tục suy yếu. Ông nói: “Nếu tỉ giá tiến gần mốc 160, có khả năng sẽ có sự can thiệp vào thị trường ngoại hối”.

Sau khi gặp Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đầu tuần này, Bộ trưởng Tài chính Nhật Satsuki Katayama cho biết ông Bessent cũng chia sẻ quan ngại với Tokyo về sự suy yếu gần đây của đồng yen, làm dấy lên đồn đoán rằng chính quyền Nhật có thể can thiệp để hỗ trợ đồng tiền này.

Trước đây, bà Katayama từng nói bà sở hữu “bàn tay tự do” có thể can thiệp khi cần thiết. Nhật đã can thiệp bốn lần trong năm 2024, khi đồng yen suy yếu xuống khoảng 160 yen đổi 1 USD. Lần can thiệp gần nhất diễn ra vào tháng 7-2024, khi Tokyo mua 5.500 tỉ yen trong vòng hai ngày, giúp đồng yen tăng khoảng 2%.

Ngoài ra, một số nhà đầu tư cho rằng việc chi phí vay dài hạn tăng, cùng với các kế hoạch tài chính của bà Takaichi, đang làm gia tăng lo ngại về gánh nặng nợ công vượt quá 200% GDP – mức cao trong nhóm các nền kinh tế phát triển.