Tên lửa đất đối đất Khaibar của Iran (Ảnh: Reuters).
Vụ thử năng lực tên lửa mới nhất của Iran diễn ra trong cuộc chiến kéo dài 12 ngày vào tháng 6/2025 với Israel, trong đó Tehran đã phóng loạt tên lửa đạn đạo vào Israel, được cho là đã khiến hàng chục người thiệt mạng, phá hủy hàng chục tòa nhà cùng khu chung cư ở miền Trung cũng như miền Bắc nước này.
Tuy nhiên, theo phân tích của Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) có trụ sở tại Mỹ, Israel “có khả năng đã phá hủy khoảng 1/3 số bệ phóng tên lửa của Iran” trong cuộc xung đột.
Các quan chức Iran nhiều lần tuyên bố Tehran đã khôi phục sau thiệt hại và năng lực của họ hiện mạnh hơn bao giờ hết.
Tên lửa đạn đạo là gì?
Tên lửa đạn đạo là vũ khí dùng động cơ tên lửa, được điều khiển trong giai đoạn đầu khi bay lên, sau đó đi theo quỹ đạo rơi tự do dưới tác động của trọng lực trong phần lớn hành trình. Nó mang đầu đạn chứa thuốc nổ thông thường hoặc có thể là tác nhân sinh học, hóa học hay hạt nhân đến các khoảng cách khác nhau, với phân loại từ tầm ngắn đến liên lục địa tùy loại tên lửa.
Các cường quốc phương Tây coi kho tên lửa đạn đạo của Iran vừa là mối đe dọa quân sự thông thường đối với ổn định Trung Đông, vừa là phương tiện có thể mang vũ khí hạt nhân nếu Tehran phát triển chúng. Tuy nhiên, Tehran phủ nhận có ý định chế tạo bom nguyên tử.
Các loại tên lửa của Iran
Theo Văn phòng Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ, Iran có kho tên lửa đạn đạo lớn nhất Trung Đông. Tên lửa Iran có tầm bắn tự giới hạn ở mức 2.000km, mà các quan chức trước đây nói là đủ để bảo vệ đất nước vì bao phủ khoảng cách tới Israel.
Nhiều trận địa tên lửa của Iran nằm quanh thủ đô Tehran. Có ít nhất 5 “thành phố tên lửa” ngầm được biết đến ở nhiều tỉnh khác nhau, bao gồm Kermanshah, Semnan và gần khu vực Vùng Vịnh.
Theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, kho vũ khí của Iran gồm nhiều tên lửa tầm xa có thể vươn tới Israel. Các loại này gồm Sejil (2.000km), Emad (1.700km), Ghadr (2.000km), Shahab-3 (1.300km), Khorramshahr (2.000km), Hoveyzeh (1.350km).
Hãng tin ISNA của Iran công bố đồ họa hồi đầu năm ngoái cho thấy 9 loại tên lửa Iran có thể vươn tới Israel. Trong đó có Sejil, mà ISNA nói có thể bay với tốc độ hơn 27.000km/h, tầm bắn 2.500km, Kheibar đạt 2.000km hoặc Haj Qasem 1.400km.
Hiệp hội Kiểm soát Vũ khí, một tổ chức nghiên cứu tại Washington, cho biết kho tên lửa đạn đạo của Iran gồm Shahab-1 có tầm bắn khoảng 300km. Zolfaghar 700km, Shahab-3 có tầm bắn 800-1.000km, Emad-1 đang được phát triển với tầm bắn tới 2.000km, ngoài ra họ còn có một mẫu Sejil đang phát triển có tầm bắn dự kiến 1.500-2.500km.
Chiến lược phát triển tên lửa của Iran
Iran nói tên lửa đạn đạo của họ là lực lượng răn đe hoặc trả đũa quan trọng chống lại Mỹ, Israel cũng như các mục tiêu khu vực tiềm tàng khác.
Theo báo cáo năm 2023 của Behnam Ben Taleblu, chuyên gia cao cấp tại Quỹ Bảo vệ Dân chủ (Mỹ), Iran tiếp tục phát triển các kho tên lửa nằm sâu dưới lòng đất với hệ thống vận chuyển kèm bệ phóng, cũng như các trung tâm sản xuất, lưu trữ tên lửa bí mật. Năm 2020, Iran cho biết lần đầu tiên phóng tên lửa đạn đạo từ dưới lòng đất.
Báo cáo nêu: “Nhiều năm đảo ngược thiết kế tên lửa và sản xuất nhiều lớp tên lửa khác nhau cũng giúp Iran hiểu cách kéo dài khung thân, chế tạo bằng vật liệu composite nhẹ hơn để tăng tầm bắn”.
Tháng 6/2023, Iran giới thiệu vũ khí mà các quan chức mô tả là tên lửa đạn đạo siêu vượt âm do nước này tự chế đầu tiên. Tên lửa siêu vượt âm có thể bay nhanh ít nhất gấp 5 lần tốc độ âm thanh, cơ động theo quỹ đạo phức tạp, khiến chúng khó bị đánh chặn.
Hiệp hội Kiểm soát Vũ khí cho rằng chương trình tên lửa Iran phần lớn dựa trên thiết kế của Triều Tiên và Nga, hoặc có sự hỗ trợ của Trung Quốc.
Iran cũng có tên lửa hành trình như Kh-55, vũ khí phóng từ trên không có khả năng mang đầu đạn hạt nhân với tầm bắn tới 3.000km.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/ben-trong-kho-ten-lua-lon-nhat-trung-dong-cua-iran-20260204202421545.htm
