Tại New York, giới tài chính thường rỉ tai nhau một câu châm ngôn kinh điển: “Cái chết và thuế là 2 điều không thể tránh khỏi”. Tuy nhiên, với tầng lớp thượng lưu, việc để lại một “hóa đơn thuế khổng lồ” cho con cháu thì không nhất thiết là định mệnh.
Giới siêu giàu từ lâu đã biến việc bảo toàn và chuyển giao tài sản trơn tru cho thế hệ sau thành một bộ môn nghệ thuật. Mark Bosler, một luật sư chuyên về hoạch định di sản tại Michigan (Mỹ), ví von quá trình này như một “ván cờ chiến lược”.
“Trong khi người bình thường chỉ dựa vào một bản di chúc đơn giản, người giàu lại sử dụng một cuốn sổ tay chiến lược hoàn toàn khác”, Bosler nhận định trên AP. Điểm thú vị là, dù bạn không sở hữu khối tài sản triệu USD, những tư duy quản lý tài chính này vẫn mang lại giá trị thực tiễn to lớn.
Chuyển giao tài sản là một trong những cột mốc quan trọng nhất trong vòng đời tài chính của một gia đình (Ảnh: AP).
Thoát khỏi “mê trận” pháp lý bằng quỹ tín thác
Một lầm tưởng phổ biến là chỉ những gia tộc tỷ phú mới cần đến quỹ tín thác (Trust). Thực tế, đây là công cụ được giới chuyên gia tài chính khuyến nghị cho cả tầng lớp trung lưu nhằm tránh rắc rối pháp lý.
Theo AP, vấn đề lớn nhất của việc chuyển giao tài sản không hẳn là thuế (tại Mỹ, chỉ di sản trên 15 triệu USD mới chịu thuế liên bang), mà là quy trình xét duyệt di chúc tại tòa án. Quy trình này có thể kéo dài hàng năm, công khai toàn bộ thông tin tài chính của gia đình và ngốn một khoản phí không nhỏ.
Renee Fry, CEO của nền tảng hoạch định di sản Gentreo, cảnh báo: “Nếu không có kế hoạch, bạn đang để phần tài sản lẽ ra thuộc về con cái rơi vào tay luật sư và tòa án. Khoảng 3%-8% giá trị di sản có thể bị bốc hơi vì các chi phí này”.
Bài học rút ra ở đây là danh chính ngôn thuận và sự chuẩn bị pháp lý. Việc sở hữu các tài sản như bất động sản, cổ phiếu hay tiền tiết kiệm cần được quy hoạch rõ ràng (thông qua di chúc hợp pháp hoặc các thỏa thuận dân sự) để tránh tranh chấp – điều thường thấy khi người trụ cột qua đời đột ngột.
Một sự chuẩn bị tốt sẽ giúp tài sản không bị “đóng băng” do các thủ tục hành chính phức tạp.
Sức mạnh của lãi kép và cơ chế “bảo toàn vốn”
Hãy tưởng tượng một người chú “có tầm nhìn” mua 100 cổ phiếu của Nvidia từ năm 1999 với giá chỉ 12 USD. Sau nhiều thập kỷ, khoản đầu tư 1.200 USD đó hiện có thể trị giá hơn 9 triệu USD nhờ đà tăng trưởng phi mã của công nghệ.
Theo Benjamin Trujillo, đối tác tại công ty tư vấn Moneta, đây là lúc “phép màu” của luật pháp phát huy tác dụng. Tại Mỹ, quy định “Step-up in basis” (điều chỉnh tăng giá vốn) cho phép người thừa kế nhận số cổ phiếu này và bán đi với mức thuế gần như bằng 0. Tiền thuế được tính dựa trên giá trị tại thời điểm người chú qua đời, chứ không phải giá gốc từ năm 1999.
“Nó giống như một màn ảo thuật hợp pháp”, Trujillo chia sẻ. “Tài sản tăng trưởng âm thầm suốt nhiều thập kỷ và khi chuyển giao, hóa đơn thuế biến mất”.
Dù luật thuế tại các nước có sự khác biệt nhưng tư duy cốt lõi vẫn giữ nguyên giá trị: Đầu tư dài hạn và nắm giữ tài sản chất lượng. Người giàu không “lướt sóng” với tài sản thừa kế mà họ để thời gian và lãi kép làm việc, biến một khoản vốn nhỏ thành gia tài đồ sộ cho thế hệ sau.
Sai lầm “chết người”: Né tránh nói chuyện tiền bạc
Donald Hayden, cây bút của Private Tax Solutions, chỉ ra rằng ngay cả các gia đình tỷ phú cũng mắc sai lầm sơ đẳng: Sự im lặng.
Năm 2026 được dự báo là thời điểm hàng nghìn tỷ USD sẽ dịch chuyển giữa các thế hệ. Tuy nhiên, rủi ro lớn nhất không nằm ở thị trường mà nằm ở bàn ăn gia đình. Nhiều bậc cha mẹ giàu có ngại thảo luận thẳng thắn về tài sản và thừa kế với con cái.
Hậu quả là thế hệ kế cận cảm thấy mơ hồ, thiếu chuẩn bị và không rõ vai trò của mình. Khi thiếu minh bạch về giá trị cốt lõi và ý định chuyển giao, tranh chấp nội bộ là điều khó tránh khỏi. Donald Hayden nhấn mạnh: “Càng giấu bài, rủi ro càng cao. Các cuộc họp gia đình định kỳ giúp đồng bộ mục tiêu và giảm thiểu bất ổn”.
Sự nhầm lẫn giữa “quyền kiểm soát” và “năng lực lãnh đạo” thường khiến doanh nghiệp gia đình suy yếu sau khi người sáng lập qua đời. Trao quyền từng bước và giao trách nhiệm có kiểm soát là cách duy nhất để thế hệ F2 đủ bản lĩnh tiếp quản cơ ngơi.
Thao tác nhỏ, tác động lớn: Cập nhật người thụ hưởng
Một trong những chiến lược đơn giản nhất mà AP đề cập, nhưng thường bị bỏ quên, là việc chỉ định người thụ hưởng.
Trên các tài khoản ngân hàng, bảo hiểm nhân thọ hay tài khoản đầu tư, luôn có mục để bạn điền tên người sẽ tự động nhận tài sản khi bạn qua đời. Allison Harrison, luật sư tại Ohio, cho biết: “Đây là cách dễ nhất để chuyển giao tài sản mà không gặp rắc rối pháp lý hay phải thông qua di chúc”.
Điều quan trọng là phải cập nhật thông tin này thường xuyên. Bạn sẽ không muốn rơi vào tình huống trớ trêu khi toàn bộ số tiền tích cóp cả đời lại rơi vào tay vợ/chồng cũ chỉ vì quên cập nhật tên người thụ hưởng mới sau khi tái hôn.
Chuyển giao tài sản không đơn thuần là ký một tờ séc hay sang tên sổ đỏ. Đó là sự chuẩn bị về mặt pháp lý, tư duy đầu tư và quan trọng nhất là sự giao tiếp giữa các thế hệ.
Như CEO Renee Fry đúc kết: “Các gia đình giàu có luôn lập kế hoạch. Họ không để tài sản và các quyết định quan trọng rơi vào trạng thái không được bảo vệ”. Dù tài sản của bạn lớn hay nhỏ, việc dành thời gian hoạch định ngay từ hôm nay chính là cách tốt nhất để đảm bảo di sản của bạn thực sự phục vụ cho tương lai của những người thân yêu.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/bi-mat-chuyen-giao-tai-san-cua-gioi-sieu-giau-va-ban-hoan-toan-hoc-duoc-20260216231911277.htm
