Biến chứng khi cắt amidan

Amidan là tổ chức lympho nằm hai bên họng, đóng vai trò như hàng rào miễn dịch đầu tiên của đường hô hấp trên. Ở trẻ em 4-10 tuổi, amidan hoạt động mạnh, sản xuất kháng thể giúp cơ thể chống lại vi khuẩn, virus. Khi lớn lên, chức năng này giảm dần. Tuy nhiên, nếu amidan viêm mạn, phì đại hoặc trở thành ổ nhiễm trùng, nó không còn bảo vệ mà có thể gây hại cho cơ thể.

Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Đức Minh, khoa Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết chỉ định cắt amidan thường dựa trên tần suất viêm amidan (hơn 7 lần một năm, 5 lần trong 2 năm liên tiếp hoặc 3 lần một năm trong 3 năm liên tiếp); amidan phì đại gây nghẹt thở, ngáy ngủ, ngưng thở khi ngủ. Amidan gây biến chứng áp xe quanh amidan, viêm tai giữa, viêm phế quản phổi, không đáp ứng điều trị nội khoa, nghi ngờ u ác tính amidan cũng cần cắt bỏ. Đây là phẫu thuật tai mũi họng phổ biến, đơn giản, dễ thực hiện và an toàn. Tuy vậy, nếu chăm sóc sau phẫu thuật không đúng, biến chứng sau mổ vẫn có thể xảy ra.

Biến chứng gây mê hồi sức

Cắt amidan thường được thực hiện dưới gây mê toàn thân. Vì vậy, người bệnh có thể gặp các biến chứng liên quan đến gây mê như buồn nôn, nôn, đau đầu, tụt huyết áp, rối loạn nhịp tim hoặc phản ứng dị ứng thuốc. Trước khi thực hiện phẫu thuật này, người bệnh cần được đánh giá tiền mê kỹ lưỡng. Cuộc mổ phải được thực hiện tại cơ sở y tế có đủ điều kiện trang thiết bị y tế, êkíp gây mê hồi sức.

Chảy máu

Đây được xem là biến chứng thường gặp và nguy hiểm nhất. Xuất huyết có thể xảy ra ngay trong khi phẫu thuật, trong 24 giờ đầu tiên hoặc muộn hơn, thường từ ngày thứ 5 đến ngày thứ 10, khi lớp giả mạc đang bong dần.

Bác sĩ Minh giải thích nguyên nhân có thể do kỹ thuật cắt chưa chính xác, người bệnh bị rối loạn đông máu, ho khạc mạnh sau mổ, ăn uống không hợp lý hoặc vận động sớm. Chảy máu nhẹ có thể tự cầm, nhưng trường hợp nặng dễ dẫn đến mất máu nhiều, tụt huyết áp. Khi chảy máu tươi ở miệng hoặc họng, người bệnh nên đến cơ sở y tế ngay để được xử trí kịp thời.

Đau kéo dài, nuốt khó

Triệu chứng này thường kéo dài 5-10 ngày. Tuy nhiên, ở một số người, cơn đau có thể dữ dội, kéo dài hơn, lan lên tai hoặc hàm, gây nuốt khó, chán ăn, mệt mỏi. Nguyên nhân là do vùng hố amidan sau mổ trở thành vết thương hở, dễ kích thích thần kinh cảm giác. Người bệnh có thể sử dụng thuốc giảm đau theo chỉ định của bác sĩ, duy trì chế độ ăn mềm, nguội trong giai đoạn hậu phẫu nhằm giảm khó chịu.

Nhiễm trùng

Người bệnh có nguy cơ nhiễm trùng vết mổ nếu vệ sinh họng kém hoặc sức đề kháng suy giảm. Biểu hiện thường gặp là sốt kéo dài, đau họng tăng dần, hơi thở hôi, xuất hiện mủ tại hố amidan.

Nhiễm trùng không chỉ làm chậm quá trình hồi phục mà còn có thể dẫn đến áp xe vùng họng hoặc lan rộng sang các cấu trúc lân cận. Hậu phẫu, người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn súc họng, uống thuốc kháng sinh theo đơn của bác sĩ, tái khám đúng hẹn.

Rối loạn giọng nói tạm thời

Một số người sau cắt amidan nhận thấy giọng nói thay đổi, khàn hoặc vang hơn bình thường. Tình trạng này thường mang tính tạm thời, do sự thay đổi cấu trúc khoang họng và phù nề sau phẫu thuật. Đa số trường hợp giọng nói sẽ trở lại bình thường sau vài tuần.

Phù nề lưỡi gà

Phù nề lưỡi gà thường xảy ra do phản ứng viêm sau mổ, sang chấn trong quá trình phẫu thuật hoặc rối loạn đông máu tiềm ẩn. Khi lưỡi gà phù to hoặc xuất hiện khối tụ máu, không gian đường thở bị thu hẹp khiến người bệnh cảm giác nghẹn họng, khó thở, thở rít. Ở trẻ nhỏ, biến chứng này có nguy cơ gây tắc nghẽn đường thở, buộc phải can thiệp cấp cứu để đảm bảo thông khí.

Theo bác sĩ Minh, để giảm nguy cơ biến chứng khi cắt amidan, người bệnh cần được bác sĩ khám kỹ nhằm đánh giá tình trạng sức khỏe tổng quát, làm xét nghiệm đông máu. Thông báo cụ thể về các bệnh lý nền, thuốc đang sử dụng.

Sau mổ, người bệnh cần nghỉ ngơi đầy đủ, tránh vận động mạnh, không khạc nhổ mạnh, ăn thức ăn mềm, uống đủ nước, tránh đồ cay nóng, rượu bia. Nếu xuất hiện chảy máu, sốt cao hoặc đau tăng dần, người bệnh cần đi khám ngay.

Trịnh Mai