Biểu tình lan rộng tại Iran vì khủng hoảng kinh tế, ít nhất 25 người thiệt mạng

Hãng tin Reuters dẫn nguồn từ Tổ chức nhân quyền Hengaw của người Kurd tại Iran cho biết số người thiệt mạng đã lên tới 25 người, trong đó có 4 trẻ vị thành niên, đồng thời hơn 1.000 người đã bị bắt giữ, tính đến ngày 6-1.

Trong khi đó, HRANA – mạng lưới các nhà hoạt động nhân quyền – cho biết ít nhất 29 người đã thiệt mạng, và tổng số người bị bắt là 1.203 tính đến ngày 5-1.

Phía chính quyền Iran chưa công bố số người biểu tình thiệt mạng, song xác nhận ít nhất hai thành viên lực lượng an ninh đã tử vong và hơn 10 người bị thương trong các vụ đụng độ.

Cảnh sát trưởng Iran Ahmadreza Radan tuyên bố lực lượng chức năng có phân biệt giữa người biểu tình và “kẻ gây rối”, đồng thời khẳng định sẽ mạnh tay trấn áp những người bị coi là kích động bạo lực.

“Iran sẽ xử lý đến người gây rối cuối cùng. Vẫn còn thời gian để những ai bị các thế lực nước ngoài dẫn dắt tự ra trình diện và quay về với sự vĩ đại của Cộng hòa Hồi giáo”, ông Radan phát biểu.

Biểu tình đã xuất hiện tại một số thành phố ở miền tây và miền nam Iran, dù quy mô chưa lớn bằng làn sóng bất ổn từng bao trùm cả nước trong giai đoạn 2022 – 2023.

Tuy nhiên, dù khởi phát từ các yêu cầu kinh tế, các cuộc biểu tình lần này nhanh chóng mở rộng sang những bất mãn mang tính chính trị.

Các cuộc biểu tình cũng diễn ra trong bối cảnh Iran đang chịu sức ép quốc tế gia tăng. Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Washington sẽ khai hỏa nếu lực lượng an ninh Iran giết hại người biểu tình. Đáp lại, Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei khẳng định Tehran sẽ không “khuất phục trước kẻ thù”.

Theo HRANA, các khẩu hiệu trong biểu tình đã vượt ra ngoài các yêu cầu kinh tế, bao gồm chỉ trích cách điều hành đất nước và kêu gọi công lý. Phong trào phản đối đã xảy ra tại 27 trong tổng số 31 tỉnh của Iran, lan tới cả các thành phố nhỏ.

Trong khi đó, giới chức Iran thừa nhận người dân đang chịu nhiều khó khăn kinh tế, nhưng cáo buộc các mạng lưới liên quan đến nước ngoài đã lợi dụng tình hình để đẩy biểu tình sang hỗn loạn và mất trật tự. Lãnh đạo ngành tư pháp Iran tuyên bố sẽ không khoan nhượng với những người bị coi là gây rối.

Trước sức ép trong nước, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã kêu gọi đối thoại và cam kết tiến hành cải cách nhằm ổn định hệ thống tiền tệ – ngân hàng, đồng thời bảo vệ sức mua của người dân.

Chính phủ Iran đã công bố khoản trợ cấp tiền mặt hằng tháng 10 triệu rial (khoảng 7 USD) cho mỗi thành viên trong hộ gia đình, đồng thời bổ nhiệm thống đốc ngân hàng trung ương mới nhằm ổn định thị trường tiền tệ.

Dù vậy, tình hình kinh tế tiếp tục xấu đi khi đồng rial của Iran rơi xuống mức 1.489.500 rial đổi 1 USD, giảm khoảng 4% kể từ khi các cuộc biểu tình bắt đầu, làm dấy lên lo ngại rằng bất ổn xã hội tại Iran có thể còn kéo dài.