Bộ Chính trị trao cơ chế vượt trội để Hà Nội trở thành thành phố toàn cầu

Ngày 17/3, Tổng Bí thư Tô Lâm ký ban hành Nghị quyết số 02 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới. Nghị quyết xác định Hà Nội là trung tâm đầu não chính trị – hành chính quốc gia, đồng thời là cực tăng trưởng, động lực lan tỏa của vùng Thủ đô, vùng đồng bằng sông Hồng và cả nước, với yêu cầu phát triển nhanh, bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.

Bộ Chính trị đánh giá trong những năm qua, Hà Nội đạt nhiều kết quả tích cực, giữ vai trò đi đầu trong triển khai chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước, từng bước xây dựng Thủ đô “Văn hiến – Văn minh – Hiện đại”. Tuy nhiên, các kết quả chưa tương xứng với vị trí, vai trò và tiềm năng, lợi thế của Thủ đô; tăng trưởng nhiều năm thấp hơn một số địa phương trong vùng; quy hoạch và quản lý đô thị còn bất cập, thiếu đồng bộ; các điểm nghẽn như ùn tắc giao thông, ngập úng, ô nhiễm không khí, môi trường, trật tự đô thị và an toàn thực phẩm chậm được khắc phục.

Nghị quyết xác định một trong những đột phá là xây dựng thể chế đặc thù, vượt trội cho Hà Nội, bảo đảm Thủ đô có đủ thẩm quyền, công cụ và nguồn lực để chủ động quyết định, tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm toàn diện về các vấn đề phát triển. Thành phố được phân cấp, phân quyền mạnh mẽ, đồng thời được phép thí điểm cơ chế, chính sách mới, khác với quy định hiện hành trong một số lĩnh vực nhằm tháo gỡ điểm nghẽn và tạo dư địa phát triển.

Cùng với đó, Hà Nội được yêu cầu đổi mới mô hình quản trị theo hướng hiện đại, dựa trên dữ liệu và chuyển đổi số, chuyển từ tư duy quản lý hành chính sang kiến tạo phát triển. Nghị quyết cũng nhấn mạnh yêu cầu xây dựng Đảng bộ và hệ thống chính trị Thủ đô trong sạch, vững mạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo, hiệu lực, hiệu quả quản lý.

Bộ Chính trị đề ra lộ trình phát triển dài hạn với các mốc cụ thể. Đến năm 2035, Hà Nội trở thành đô thị xanh, thông minh, hiện đại, có năng lực cạnh tranh cao, chính trị – xã hội ổn định, là điểm đến an toàn, thân thiện và hấp dẫn. Thành phố hình thành một số trung tâm giáo dục – đào tạo, y tế chất lượng cao thuộc nhóm dẫn đầu khu vực châu Á – Thái Bình Dương; trung tâm tài chính, thương mại, đổi mới sáng tạo có vai trò quan trọng ở cấp quốc gia, khu vực và quốc tế.

Đến năm 2045, Hà Nội trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo quan trọng của khu vực châu Á – Thái Bình Dương, nơi hội tụ tri thức và công nghệ, có hạ tầng và quản trị đô thị hiện đại, chất lượng sống của người dân cao, xã hội văn minh, an toàn, đáng sống.

Hướng tới mốc 100 năm giải phóng Thủ đô và đến năm 2065, Hà Nội trở thành thành phố toàn cầu, có trình độ phát triển cao, bền vững, thuộc nhóm các thủ đô có chất lượng sống và mức thu nhập bình quân đầu người cao trên thế giới.

Các chỉ tiêu kinh tế được xác định theo từng giai đoạn. Giai đoạn 2026-2030, GRDP tăng bình quân trên 11%/năm, quy mô đạt trên 113 tỷ USD, thu nhập bình quân tối thiểu 12.000 USD/người. Giai đoạn 2031-2035, GRDP khoảng 200 tỷ USD, thu nhập bình quân tối thiểu 18.800 USD/người, tỷ lệ đóng góp của kinh tế số vào tăng trưởng đạt khoảng 50%, công nghiệp văn hóa đạt từ 10% trở lên.

Đến năm 2045, quy mô GRDP khoảng 640 tỷ USD, thu nhập bình quân tối thiểu 42.000 USD/người. Đến năm 2065, quy mô GRDP khoảng 1.920 tỷ USD, thu nhập bình quân tối thiểu 95.000 USD/người, thuộc nhóm cao trên thế giới.

Quy hoạch chùm đô thị, chuyển từ đơn cực sang đa trung tâm

Nghị quyết yêu cầu xây dựng quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn dài hạn 100 năm, ổn định, theo không gian phát triển mở, chuyển từ “quy hoạch tĩnh” sang “quy hoạch động và mở”, gắn với ứng dụng dữ liệu số và các nền tảng mô phỏng đô thị thông minh.

Hà Nội được định hướng phát triển theo mô hình chùm đô thị, đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm, chuyển từ cấu trúc “đơn cực tập trung” sang cấu trúc đa trung tâm, đa cực, liên kết và lan tỏa. Trong đó, mỗi cực phát triển là một trung tâm động lực có chức năng riêng, vừa tự chủ, vừa gắn kết trong tổng thể vùng Thủ đô và cả nước.

Không gian đô thị được tổ chức theo các trục sinh thái – văn hóa, lấy sông Hồng làm trục chủ đạo, cùng các hành lang sông Đuống, sông Đáy, sông Nhuệ, sông Tô Lịch và khu vực Ba Vì làm nền tảng sinh thái. Quy hoạch gắn kết chặt chẽ với vùng Thủ đô, vùng đồng bằng sông Hồng, vùng Trung du và miền núi phía Bắc và các hành lang kinh tế quốc gia, quốc tế.

Đầu tư hạ tầng lớn, hình thành các cực tăng trưởng mới

Nghị quyết đặt yêu cầu phát triển đồng bộ hệ thống hạ tầng chiến lược, đặc biệt là giao thông công cộng khối lượng lớn. Hà Nội phấn đấu đến năm 2030 hoàn thành khoảng 100 km đường sắt đô thị, từng bước làm chủ công nghệ, nâng cao năng lực đầu tư, quản lý và vận hành.

Thành phố cũng phát triển đường sắt tốc độ cao kết nối vùng, cảng sông, sân bay; khai thác lưỡng dụng các sân bay Gia Lâm, Hòa Lạc và nghiên cứu xây dựng sân bay quốc tế thứ hai của vùng Thủ đô tại khu vực phía Nam.

Cùng với hạ tầng, Hà Nội được định hướng hình thành các trung tâm tài chính, thương mại, kinh doanh, khu kinh tế tự do, khu thương mại tự do gắn với hạ tầng giao thông quốc tế; thu hút các tập đoàn đa quốc gia đặt trụ sở. Thành phố phát triển “thung lũng công nghệ”, trung tâm khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo gắn với giáo dục, đào tạo và y tế chất lượng cao, tạo các cực tăng trưởng mới.

Tái cấu trúc đô thị, nâng chất lượng sống người dân

Bên cạnh phát triển kinh tế, Nghị quyết yêu cầu đẩy mạnh tái cấu trúc đô thị, cải tạo, tái thiết các khu đô thị hạ tầng yếu kém, các khu chung cư cũ gắn với phát triển đô thị thông minh. Thành phố được yêu cầu có chính sách đột phá về nhà ở xã hội, điều chỉnh linh hoạt các loại hình nhà ở như nhà ở xã hội, tái định cư, nhà cho thuê, nhà công vụ và nhà ở thương mại để đáp ứng nhu cầu người dân và góp phần ổn định thị trường bất động sản.

Nghị quyết đồng thời đề ra các nhóm nhiệm vụ trọng tâm khác như đẩy mạnh liên kết vùng; phát triển văn hóa, con người Thủ đô; xác lập mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; phát triển các ngành kinh tế thế mạnh; huy động, khai thác và sử dụng hiệu quả nguồn lực; bảo đảm quốc phòng, an ninh; nâng cao hiệu quả đối ngoại và năng lực lãnh đạo của Đảng bộ Thủ đô.

Võ Hải