Bộ Chính trị yêu cầu tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật

Ngày 10/3, Bộ Chính trị ban hành kết luận về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Kết luận đánh giá hệ thống pháp luật hiện hành còn cồng kềnh, nhiều tầng nấc; tính thống nhất nội tại chưa cao và trật tự thứ bậc hiệu lực pháp lý giữa các văn bản chưa thật rõ ràng.

Theo Bộ Chính trị, việc hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật là điều kiện quan trọng để tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế trên 10% mỗi năm, đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.

Cấu trúc hệ thống pháp luật được xác định gồm hệ thống văn bản quy phạm pháp luật như Hiến pháp, văn bản của Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội; văn bản dưới luật của cơ quan trung ương; văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương, cùng các nguồn bổ trợ như án lệ, tập quán và lẽ công bằng.

Bộ Chính trị yêu cầu mở rộng phạm vi áp dụng và xác định rõ giá trị pháp lý của các nguồn bổ trợ này. Theo đó, án lệ, tập quán và lẽ công bằng có thể được sử dụng để điều chỉnh các quan hệ xã hội chưa được pháp luật quy định hoặc chưa rõ ràng trong một số trường hợp cụ thể. Nguyên tắc ưu tiên áp dụng luật chuyên ngành khi có quy định khác nhau về cùng một vấn đề cũng sẽ được bổ sung.

Hệ thống pháp luật sẽ được đơn giản hóa theo hướng mỗi chủ thể có thẩm quyền chỉ ban hành một hình thức văn bản quy phạm pháp luật, đồng thời hạn chế việc ban hành nhiều văn bản quy định chi tiết hoặc hướng dẫn thi hành.

Kết luận cũng yêu cầu phân định rõ quy phạm pháp luật công và pháp luật tư. Trong đó, quy phạm pháp luật công điều chỉnh quan hệ giữa cơ quan nhà nước với nhau và giữa cơ quan nhà nước với cá nhân, tổ chức, cần được thiết kế cụ thể, chặt chẽ và minh bạch. Quy phạm pháp luật tư chủ yếu đặt ra khung pháp lý mang tính nguyên tắc để các chủ thể tự thỏa thuận.

Hiến pháp được xác định là luật cơ bản, có hiệu lực pháp lý cao nhất. Một số bộ luật nền tảng giữ vai trò trung tâm gồm Bộ luật Dân sự, Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng dân sự, Bộ luật Tố tụng hình sự và Luật Tố tụng hành chính.

Bộ Chính trị cũng yêu cầu tổng rà soát toàn bộ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật với tinh thần “tuyệt đối không để cài cắm lợi ích, tác động tiêu cực đến cấu trúc hệ thống pháp luật”.

Bên cạnh đó, số kỳ họp Quốc hội sẽ được tăng hợp lý, trong đó mở rộng hình thức họp trực tuyến. Trong trường hợp khẩn cấp, Chính phủ hoặc Ủy ban Thường vụ Quốc hội có thể được ban hành văn bản để điều chỉnh một số quy định của luật.

Vũ Tuân