Bộ Công Thương đề xuất triển khai xăng E10 trên toàn quốc từ 30/4

Giảm nhập khẩu khoảng 800 triệu USD/năm

Bộ Công Thương đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 50/2025 quy định lộ trình áp dụng phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống tại Việt Nam.

Nội dung đáng chú ý nhất là việc điều chỉnh lộ trình triển khai xăng sinh học E10 bắt buộc, được đề xuất đẩy sớm lên ngày 30/4, thay vì 1/6 như trước; cho phép các doanh nghiệp đủ điều kiện triển khai ngay trong tháng 4 trước khi mở rộng trên toàn quốc

Theo Bộ Công Thương, Việt Nam hiện vẫn phải nhập khẩu khoảng 20-30% xăng thành phẩm và 50-70% nguyên liệu chế biến. Trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới biến động mạnh do các yếu tố địa chính trị tại Trung Đông đã khiến nền kinh tế dễ bị tác động khi giá dầu thế giới biến động hoặc nguồn cung bị gián đoạn.

Trong bối cảnh đó, việc thúc đẩy sử dụng nhiên liệu sinh học, đặc biệt là E10, được xem là một giải pháp vừa giảm phụ thuộc nhập khẩu, vừa góp phần thực hiện mục tiêu chuyển dịch năng lượng xanh.

Theo tính toán của Bộ Công Thương, nếu triển khai E10 ở quy mô lớn, Việt Nam có thể giảm nhập khẩu xăng dầu khoảng 800 triệu USD mỗi năm, đồng thời đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế và giảm phát thải khí nhà kính. Tuy nhiên, để đạt được những mục tiêu này, hàng loạt điều kiện đi kèm cần được giải quyết đồng bộ.

Bộ Công Thương cho hay, vấn đề lớn nhất hiện nay nằm ở nguồn cung ethanol, thành phần cốt lõi để pha trộn xăng E10. Với nhu cầu tiêu thụ xăng khoảng 1 triệu m³ mỗi tháng, lượng ethanol cần thiết cho phối trộn ước tính từ 92.000 đến 100.000 m³/tháng.Trong khi đó, năng lực sản xuất trong nước mới chỉ đạt khoảng 25.000 m³/tháng.

Dù Việt Nam hiện có 6 nhà máy ethanol với tổng công suất thiết kế khoảng 500.000-600.000 m³/năm, nhưng công suất thực tế chỉ vận hành ở mức 30-40%. Do đó, trong ngắn hạn, nguồn cung ethanol chủ yếu phải nhập khẩu.

Thiếu ethanol pha trộn

Bộ Công Thương cho biết, tính đến cuối tháng 3, các doanh nghiệp đầu mối đã bắt đầu ký hợp đồng nhập khẩu, trong đó PVOIL dự kiến nhập khoảng 19.000 m³, Petrolimex khoảng 40.000 m³, cùng với một số doanh nghiệp khác đang theo dõi thị trường để ký hợp đồng. Tổng nguồn cung ethanol trong tháng 4, bao gồm sản xuất trong nước và nhập khẩu, ước đạt khoảng 84.200 m³.

“Nếu triển khai E10 trên toàn quốc ngay trong tháng 4, thị trường vẫn thiếu khoảng 10.000-15.000 m³ ethanol. Những tháng tiếp theo, doanh nghiệp sẽ phải duy trì nhập khẩu khoảng 75.000 m³ mỗi tháng để đáp ứng nhu cầu”, Bộ Công Thương đánh giá.

Ở góc độ hạ tầng, Bộ Công Thương cho biết, tính đến cuối tháng 3, có 12/26 thương nhân đầu mối đầu tư trạm phối trộn, song mới chỉ 3 doanh nghiệp được cấp phép đầy đủ, gồm: Petrolimex, PVOIL và Saigon Petro, với tổng công suất khoảng 700.000 m³/tháng. Nếu các kế hoạch cấp phép bổ sung được thực hiện trong tháng 4, công suất phối trộn có thể nâng lên khoảng 890.000 m³/tháng, cơ bản đáp ứng nhu cầu.

Ngoài ra, 9 doanh nghiệp khác đang chờ hoàn tất thủ tục để được cấp phép, với tổng công suất dự kiến hơn 260.000 m³/tháng. Khi các đơn vị này đi vào hoạt động, năng lực phối trộn toàn thị trường có thể vượt 1,1 triệu m³/tháng.

Tuy nhiên, Bộ Công Thương nhìn nhận việc chuyển đổi sang E10 không chỉ là bài toán công suất. Các doanh nghiệp còn phải cải tạo hệ thống bồn bể, đường ống và xử lý tồn kho xăng khoáng. Trong giai đoạn đầu, nếu lựa chọn phương án giữ lại một phần xăng khoáng trong bồn để tiết kiệm chi phí, chất lượng xăng E10 có thể không đạt chuẩn trong khoảng 10-15 ngày đầu do tỷ lệ pha trộn chưa ổn định. Ngược lại, nếu xả toàn bộ bồn để chuyển đổi, doanh nghiệp sẽ phải chịu chi phí lớn và mất thời gian.

Một điểm đáng chú ý khác là vấn đề thị trường và tâm lý người tiêu dùng. Thực tế cho thấy, xăng sinh học E5 từng đạt mức tiêu thụ khá cao, nhưng sau đó giảm mạnh do chênh lệch giá không còn hấp dẫn và tâm lý e ngại về chất lượng. Hiện nay, thị phần E5 chỉ còn khoảng 15-20%, Bộ Công Thương cho rằng cần đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân và doanh nghiệp về lợi ích của nhiên liệu sinh học, từ đó tạo sự đồng thuận trong quá trình chuyển đổi.