Tiêm kích F-35 của Hà Lan (Ảnh: Military).
Bộ trưởng Quốc phòng Hà Lan Gijs Tuinman cho biết có một phương án để các quốc gia vận hành tiêm kích thế hệ thứ năm F-35 Lightning II có thể “bẻ khóa” mã nguồn của máy bay, khiến nó chấp nhận phần mềm của bên thứ ba, vượt qua các hạn chế do nhà phát triển Lockheed Martin áp đặt.
“Tôi sẽ nói một điều mà lẽ ra tôi không bao giờ nên nói, nhưng tôi vẫn nói: bạn có thể bẻ khóa phần mềm một chiếc F-35 giống một chiếc iPhone”, Bộ trưởng Tuinman nói.
Ông không cung cấp thêm chi tiết về quá trình này có thể bao gồm những gì, hoặc liệu đây có phải là phương án đã từng được các quốc gia châu Âu vận hành F-35 nghiêm túc xem xét hay chưa.
Phát biểu của ông được đưa ra trong bối cảnh xuất hiện rạn nứt chính trị giữa châu Âu và Mỹ, trong đó có việc Mỹ tuyên bố muốn kiểm soát lãnh thổ Greenland của Đan Mạch.
Điều này làm dấy lên lo ngại rằng Mỹ có thể tìm cách áp đặt các hạn chế mới đối với cách thức vận hành máy bay của các khách hàng và đối tác châu Âu trong chương trình F-35.
Phát biểu cũng làm dấy lên câu hỏi lớn về khả năng các quốc gia vận hành F-35 Lightning II có thể giành được mức độ tự chủ cao hơn đối với đội bay của mình, tạo ra tác động mang tính bước ngoặt đối với toàn bộ chương trình.
Mỹ áp đặt các hạn chế đặc biệt nghiêm ngặt về cách thức vận hành tiêm kích của mình, bao gồm việc được phép sử dụng từ những căn cứ quân sự nào và tích hợp những loại vũ khí nào, dù các hạn chế được cho là linh hoạt hơn đối với các thành viên chủ chốt của NATO.
Các báo cáo chưa được xác nhận cho biết Israel và Singapore đã cùng đạt được một mức độ “bẻ khóa” nhất định đối với đội bay F-16 Fighting Falcon, cho phép họ vận hành tự chủ hơn và tùy biến sâu hơn. Điều này có thể được xem là tiền lệ cho các khách hàng F-35 cân nhắc tương tự. Tuy nhiên, mức độ phức tạp chưa từng có của phần mềm tiêm kích thế hệ thứ năm khiến khả năng này dường như rất khó xảy ra.
Đề cập đến độ phức tạp của phần mềm F-35, chuyên gia về chương trình F-35 Abraham Abrams viết: “Tỷ lệ chức năng của F-35 được cung cấp bởi phần mềm cao chưa từng có. Nếu dưới 10% ở F-4A ra mắt năm 1960, 35% ở F-15A/B năm 1975, 65% ở oanh tạc cơ B-2 năm 1997 và 80% ở F-22 năm 2005, thì con số này ở F-35 đạt mức cao hơn đáng kể, dù chưa rõ chính xác là bao nhiêu. Theo đó, phần mềm tăng từ 1.000 dòng mã ở F-4A lên 1,7 triệu dòng ở F-22 và 5,7 triệu ở F-35”.
Việc phát triển phần mềm F-35 từng là một trong những nguyên nhân chính gây chậm tiến độ chương trình. Do đó, khả năng các quốc gia vận hành khác với ngành công nghiệp quốc phòng nhỏ hơn nhiều có thể tự phát triển phần mềm thay thế bên ngoài chương trình dường như rất hạn chế.
Cho đến nay, không quốc gia nào vận hành F-35 được quyền chỉnh sửa mã nguồn. Chỉ có Không quân Israel được phép cài phần mềm nội địa của mình lên trên nền tảng phần mềm hiện có của máy bay mà không chỉnh sửa mã gốc. Các nỗ lực của Israel nhằm đàm phán quyền truy cập sâu hơn để sửa đổi mã nguồn đều bị phía Mỹ từ chối.
Dù các quốc gia châu Âu đã tìm cách gia tăng tự chủ và giảm phụ thuộc vào trang bị quân sự Mỹ, F-35 vẫn liên tục chứng minh ưu thế vượt trội so với các tiêm kích có nguồn gốc châu Âu. Vì vậy, những bất lợi do phụ thuộc vào Mỹ có thể vẫn được bù đắp bởi các lợi thế tác chiến to lớn mà những chiếc tiêm kích tàng hình này mang lại.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/bo-truong-ha-lan-f-35-co-the-bi-be-khoa-nhu-iphone-20260216131605120.htm
