Bộ Y tế đề xuất giám sát toàn diện bệnh không lây nhiễm, từ ung thư đến ô nhiễm không khí

Theo dự thảo, hoạt động giám sát sẽ được triển khai rộng rãi từ cơ sở y tế đến trường học, nơi làm việc và cộng đồng nhằm theo dõi tình hình bệnh tật, phát hiện sớm nguy cơ và xây dựng các biện pháp phòng bệnh hiệu quả.

Nhiều bệnh không lây nhiễm được đưa vào diện giám sát

Theo dự thảo, đối tượng giám sát bao gồm người mắc bệnh không lây nhiễm, người tử vong do các bệnh này, người có nguy cơ mắc bệnh và các yếu tố nguy cơ gây bệnh.

Nhóm bệnh không lây nhiễm phổ biến được theo dõi gồm các bệnh ung thư như ung thư gan, ung thư phổi, ung thư vú, ung thư cổ tử cung, ung thư tiền liệt tuyến và ung thư đại tràng.

Các bệnh tim mạch như tăng huyết áp và đột quỵ; nhóm bệnh rối loạn chuyển hóa như đái tháo đường type 2; nhóm bệnh hô hấp gồm bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và hen phế quản; cùng với bệnh thận mạn. Ngoài ra, các bệnh không lây nhiễm khác cũng được đưa vào giám sát theo danh mục do Bộ Y tế ban hành.

Dự thảo cũng yêu cầu theo dõi toàn bộ các trường hợp tử vong do bệnh không lây nhiễm. Đồng thời, những người có nguy cơ mắc bệnh, tức là người có ít nhất một yếu tố nguy cơ gây bệnh, cũng nằm trong diện giám sát.

Trong đó, các yếu tố nguy cơ được xác định khá rộng. Nhóm nguy cơ liên quan đến hành vi, lối sống bao gồm hút thuốc lá, sử dụng rượu bia, chế độ dinh dưỡng không hợp lý và thiếu hoạt động thể lực. Nhóm nguy cơ do rối loạn chuyển hóa gồm chỉ số huyết áp cao, thừa cân béo phì với chỉ số BMI trên 23, vòng eo cao (trên 80cm đối với nữ và trên 90cm đối với nam), đường huyết cao và rối loạn lipid máu.

Ngoài ra còn có các yếu tố nguy cơ từ môi trường như ô nhiễm không khí với bụi mịn PM2.5, khí CO; ô nhiễm đất và nước bởi kim loại nặng như chì, thủy ngân, asen. Một số yếu tố khác cũng được tính đến như tiền sử gia đình mắc bệnh, chủng tộc, tuổi và giới tính.

Giám sát tình trạng bệnh và yếu tố nguy cơ

Dự thảo quy định chi tiết nội dung giám sát đối với từng nhóm đối tượng. Đối với người mắc bệnh không lây nhiễm, cơ quan y tế sẽ thu thập thông tin chung như họ tên, mã định danh cá nhân, tuổi, giới, dân tộc, nghề nghiệp, số điện thoại và địa chỉ cư trú.

Đồng thời ghi nhận các thông tin liên quan đến bệnh như chẩn đoán bệnh, ngày phát hiện, cơ sở y tế chẩn đoán và quá trình quản lý, điều trị.

Đối với người tử vong do bệnh không lây nhiễm, ngoài thông tin cá nhân còn có dữ liệu về ngày và nơi tử vong, việc khám hoặc điều trị tại cơ sở y tế trong vòng 30 ngày trước khi tử vong, nguyên nhân chính gây tử vong theo mã phân loại bệnh quốc tế.

Các thông tin về diễn biến bệnh trước khi tử vong, triệu chứng, hội chứng bệnh tật dẫn đến tử vong cũng được thu thập, cùng với tiền sử mắc các bệnh mạn tính và lịch sử điều trị.

Với nhóm người có nguy cơ mắc bệnh, hệ thống giám sát sẽ ghi nhận thông tin cá nhân và tình trạng sức khỏe, đồng thời đánh giá các yếu tố nguy cơ như hút thuốc, uống rượu bia, mức độ hoạt động thể lực và chế độ dinh dưỡng.

Theo dự thảo, việc giám sát sẽ được thực hiện dưới nhiều hình thức khác nhau bao gồm giám sát thường xuyên và điều tra định kỳ. Cụ thể, cứ 5 năm sẽ thực hiện điều tra quốc gia về yếu tố nguy cơ bệnh không lây nhiễm.

Bộ Y tế kỳ vọng việc xây dựng hệ thống giám sát đồng bộ sẽ giúp nắm bắt chính xác hơn tình hình bệnh không lây nhiễm, từ đó đưa ra các chính sách can thiệp và phòng bệnh hiệu quả, góp phần giảm gánh nặng bệnh tật trong những năm tới.