Bối rối với thuế vàng

Chưa thu thuế chuyển nhượng vàng từ 1.7?

Dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) vừa được Bộ Tài chính công bố chưa đề cập thu nhập từ chuyển nhượng vàng miếng. Trong khi đó, tại khoản 10 điều 3 luật thuế TNCN năm 2025 thì có. Luật cũng nêu: “Chính phủ quy định ngưỡng giá trị vàng miếng chịu thuế, thời điểm áp dụng thu và điều chỉnh thuế suất thuế TNCN đối với chuyển nhượng vàng miếng phù hợp với lộ trình quản lý thị trường vàng”. Ngoài ra, luật cũng quy định thuế TNCN đối với thu nhập khác của cá nhân không cư trú khi chuyển nhượng vàng miếng được xác định bằng giá chuyển nhượng nhân với thuế suất 0,1%.

Nhìn lại thì từ trước tới nay cá nhân mua bán vàng không phải đóng thuế. Tuy nhiên trong kết luận thanh tra các ngân hàng, công ty kinh doanh vàng của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vào tháng 5.2025 có đề cập vấn đề này. Cụ thể, kết luận nhắc đến việc một số khách hàng cá nhân có thực hiện hoạt động mua bán vàng miếng với ngân hàng, tần suất giao dịch liên tục nhiều lần trong ngày, trong tháng và đạt doanh số mua bán lên đến hàng ngàn tỉ đồng mỗi năm. Hoạt động này có dấu hiệu mang tính chất kinh doanh trong khi theo Nghị định số 24/2012, pháp luật không quy định việc cấp giấy phép kinh doanh mua bán vàng miếng cho cá nhân. Tuy nhiên, cá nhân vẫn được phép mua bán vàng miếng tại hoặc với các tổ chức được NHNN cấp giấy phép. Việc cá nhân mua bán vàng miếng với mục đích tìm kiếm lợi nhuận được pháp luật cho phép, phù hợp với khái niệm “kinh doanh” được quy định trong luật Doanh nghiệp. Từ đó, kết luận thanh tra đặt vấn đề liệu hoạt động mua bán vàng miếng của cá nhân có thuộc diện chịu thuế TNCN theo quy định của luật Thuế TNCN hay không?

Ông Nguyễn Đức Nghĩa, Phó giám đốc Trung tâm tư vấn pháp luật thuộc Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM (HUBA), nói ông không nghĩ ban soạn thảo quên đưa vào dự thảo nghị định hướng dẫn luật lần này. Theo ông Nghĩa, thuế đối với chuyển nhượng vàng miếng là một thu nhập mới đưa vào luật thuế TNCN sửa đổi, bổ sung năm 2025 nên có thể dự thảo nghị định hướng dẫn lần này chưa đề cập. Ban soạn thảo có thể cần thời gian nghiên cứu để quy định hướng dẫn thu thuế đối với hoạt động chuyển nhượng vàng miếng như thế nào.

Tương tự, luật sư Trần Xoa, Giám đốc Công ty luật Minh Đăng Quang, cho rằng vàng là lĩnh vực nhạy cảm nên có thể ban soạn thảo chờ Chính phủ đưa ra ngưỡng chịu thuế, lộ trình quản lý thị trường vàng như thế nào rồi mới có quy định cụ thể. Việc thu thuế chuyển nhượng vàng gắn với quản lý thị trường vàng chứ chưa hẳn để tăng thu ngân sách. Ngay trong luật Thuế TNCN cũng đề cập thời điểm áp dụng thu thuế chuyển nhượng vàng miếng do Chính phủ quyết định nên có thể chưa áp dụng kể từ ngày 1.7 khi chưa đưa vào dự thảo lấy ý kiến lần này. Hiện cơ quan chức năng đang nghiên cứu thành lập sàn giao dịch vàng nên cũng có thể khi sàn đi vào hoạt động sẽ áp dụng thu thuế TNCN trong chuyển nhượng giao dịch.

Trao đổi thêm, luật sư Trần Xoa nhận định với mức thuế suất 0,1% trên giá chuyển nhượng, giá vàng 180 triệu đồng/lượng thì số thuế đóng là 180.000 đồng trên mỗi lượng. Số thuế này không cao nếu so với chênh lệch giữa giá mua và giá bán vàng miếng hiện nay lên 3 triệu đồng/lượng. Do đó, nếu dùng thuế để chống đầu cơ vàng thì mức này còn thấp. Ngoài ra, luật thuế còn quy định ngưỡng giá trị vàng miếng chịu thuế. “Việc xác định ngưỡng tính thuế khi chuyển nhượng vàng miếng như thế nào để loại trừ trường hợp những cá nhân thực hiện mua bán vàng cho mục đích tiết kiệm, cất giữ (không vì mục đích kinh doanh), phù hợp với tập quán mua vàng tích trữ của một bộ phận người dân hiện nay. Ngưỡng quy định giao dịch vàng miếng bao nhiêu một lần sẽ phải tính toán cho phù hợp. Bởi chính sách thuế này sẽ tác động đến cá nhân có số lượng giao dịch lớn, mang tính đầu cơ lướt sóng”, ông Trần Xoa nhận định.

Ảnh: Đào Ngọc Thạch

“Lời nộp thuế không sao, lỗ nộp thuế thì xót”

Dù mức 0,1% không cao nhưng thuế với vàng vẫn luôn nhận được sự quan tâm của thị trường. Khi biết thông tin thu thuế chuyển nhượng vàng, chị Nguyễn Quyên (TP.HCM) cho biết từ chục năm nay, chị có thói quen mua vàng tích lũy và hiện cũng có hơn 10 lượng để dành cho con và chưa thực hiện bán vàng lần nào. Do mua từ thời điểm giá vàng ở mức thấp nên số lời hiện nay cũng tăng khá nhiều. Do đó nếu phải đóng thêm tiền thuế, chị cũng không tiếc. Tuy nhiên, chị Quyên đặt vấn đề với những khách hàng mua vàng giá cao, hiện đang phải chịu lỗ mà phải đóng thuế thì chắc “cũng xót ruột”. “Nhưng thôi, việc mua vàng hiện nay khó khăn nên tôi cũng chưa tính đến bán vàng ra, do đó cũng chưa quan tâm đến có bị tính thuế hay không”, chị Quyên chép miệng nói.

So với cuối tháng 1, giá vàng miếng hiện nay đã giảm hơn 17 triệu đồng/lượng. Những người đã xếp hàng mua vàng lúc giá gần 191 triệu đồng/lượng, nay lỗ khoảng 20 triệu đồng/lượng. Giá vàng trong những ngày qua biến động khó lường và luôn duy trì mức cao kỷ lục so với giá thế giới. Ngày 31.3, giá vàng miếng SJC tăng 1,1 triệu đồng/lượng . Công ty SJC, Doji, Bảo Tín Minh Châu… mua vào với giá 171,9 triệu đồng mỗi lượng, bán ra 174,9 triệu đồng. Tương tự, giá vàng nhẫn cũng đã tăng 700.000 đồng mỗi lượng. Công ty Bảo Tín Minh Châu mua vào 171 triệu đồng, bán ra 174 triệu đồng. Công ty Phú Quý mua vào 171,7 triệu đồng, bán ra 174,7 triệu đồng. Công ty SJC mua vào 171,7 triệu đồng, bán ra 174,7 triệu đồng…

Giá vàng trong nước bật tăng trở lại sau khi giá trên thị trường thế giới quay đầu tăng 48 USD/ounce, lên 4.558 USD/ounce. Quy đổi theo tỷ giá ngân hàng, giá vàng trong nước hiện cao hơn thế giới 30 triệu đồng/lượng. Dù đắt hơn thế giới nhưng các công ty kinh doanh vàng vẫn bán nhỏ giọt, hạn chế mỗi khách hàng được mua 1 lượng vàng miếng hoặc 1 chỉ vàng nhẫn. Các công ty có vàng thì bán, không có thì tạm ngưng. Tình hình này đã kéo dài nhiều tháng nay. Hiện nguồn vàng trên thị trường vẫn khan hiếm khi NHNN chưa cấp giấy phép sản xuất vàng miếng, nhập khẩu vàng nguyên liệu cho ngân hàng, doanh nghiệp.

Theo ông Huỳnh Trung Khánh, Phó chủ tịch Hiệp hội Kinh doanh vàng VN, vào đầu tháng 3, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu khẩn trương thành lập sàn giao dịch vàng quốc gia. Do đó, câu chuyện áp dụng thuế khi chuyển nhượng vàng miếng có thể sẽ còn chờ cho đến lúc đó. Hiện vẫn còn những “vùng xám” chưa được rõ khi đưa ra thực hiện thuế chuyển nhượng vàng miếng không thông qua sàn giao dịch như: hai cá nhân mua bán vàng miếng với nhau có được phép hay không, rồi thực hiện đóng thuế như thế nào, nếu quy định không cho phép chuyển nhượng thì có bị xem là trốn thuế hay không… Vì vậy, thời điểm triển khai thu thuế sẽ cần được thực hiện đồng bộ khi giao dịch qua sàn.