Các đại dự án phục vụ APEC 2027 nguy cơ trễ tiến độ

Chưa gỡ xong “nút” này đã lại vướng “thắt” kia

Sáng qua 20.3, các chủ đầu tư trên công trường dự án phục vụ APEC 2027 xất bất xang bang đi tìm nguồn cung nhiên liệu khi giá dầu bất ngờ được điều chỉnh tăng mạnh trong đêm 19.3. Giá dầu diesel vọt lên hơn 33.000 đồng/lít, nguồn cung thì vẫn khó khăn, nhà thầu đang thi công dự án ĐT975 – trục xương sống “trung tâm” nối liền sân bay quốc tế Phú Quốc với phía nam đảo – và dự án mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc phải vật lộn tìm nguồn dầu lẻ, gom từng lít để đảm bảo duy trì hoạt động của máy móc.

Mặc dù trước đó, Thủ tướng Chính phủ đã đặc biệt yêu cầu các bộ, ngành bảo đảm nhiên liệu cho các công trình trọng điểm, công trình phục vụ Tuần lễ Cấp cao APEC 2027, song các đại công trường tại Phú Quốc vẫn chưa thoát được “cơn khát dầu”.

Ông Hoàng Hương Sơn, chỉ huy trưởng công trường ĐT975 của nhà thầu An Phát, cho biết: Hiện tại điều kiện thời tiết rất ủng hộ cho công tác thi công, nhưng việc cung cấp nhiên liệu cho công trường đang rất chậm trễ và ảnh hưởng đến tiến độ. Trước đây, mỗi ngày nhà thầu tiêu thụ 10.000 – 12.000 lít dầu cho hơn 100 đầu thiết bị, nhưng đến nay nhà cung cấp chỉ có thể cung cấp nhỏ giọt mỗi ngày từ 1.000 – 2.000 lít để làm. Khi nhiên liệu phục vụ công trường bị cung ứng chậm và chi phí đội lên, buộc nhà thầu phải cắt giảm số lượng máy móc, ảnh hưởng tiến độ của dự án.

“Với tình trạng như thế này kéo dài thì tiến độ thi công sẽ rất khó đảm bảo. Hiện nay khó khăn nhất của doanh nghiệp (DN) là đảm bảo tiến độ và bố trí cho hơn 150 công nhân trên công trường. Dù không thi công nhưng vẫn phải chi trả, bao cấp lương thưởng, chế độ sinh hoạt, đây là khó khăn rất lớn. Chúng tôi rất mong Chính phủ, các cơ quan chính quyền có chính sách hỗ trợ kịp thời nguồn cung vật liệu, nhiên liệu trong giai đoạn tới”, ông Sơn chia sẻ.

Không chỉ thiếu nhiên liệu cho máy móc, áp lực tiến độ càng đè nặng lên vai các nhà thầu khi công trường phải thi công cầm chừng, vừa làm vừa chờ mặt bằng.

Theo báo cáo từ các dự án trọng điểm như Khu tái định cư An Thới, Hồ Suối Lớn hay các khu vực thuộc Vườn quốc gia Phú Quốc, độ chậm trễ đang ở mức báo động khi hầu hết dự án đều cách từ 40 – 60 ngày so với kế hoạch. Cốt lõi của sự chậm trễ này vẫn là “căn bệnh nan y” giải phóng mặt bằng (GPMB).

Cụ thể, tại Khu tái định cư An Thới, dù đã bàn giao được 5,6 ha nhưng tiến độ thi công thực tế đang bị kéo lùi khoảng 60 ngày. Chính quyền đặc khu đã không ngừng vận động, thậm chí tính đến cả phương án cưỡng chế để bàn giao mặt bằng cho nhà thầu, nhưng sự kháng cự từ phía những hộ dân chưa nhận tiền bồi thường vẫn tạo ra điểm nghẽn chưa có lời giải dứt điểm.

Tương tự, tại Khu tái định cư Hồ Suối Lớn, tiến độ chậm trễ khoảng 49 ngày so với kế hoạch do phải điều chỉnh quy hoạch 1/2.000 để chỉnh trang hàng xóm tiếp giáp đường ĐT975 kéo theo các bước thẩm định, phê duyệt phương án bồi thường chậm. Đến nay vẫn còn hàng chục trường hợp chưa thể liên hệ được để đo đạc GPMB do vắng chủ. Việc bàn giao mặt bằng tại khu vực Vườn quốc gia Phú Quốc cũng đang trễ hẹn khoảng 40 ngày. Những thủ tục hành chính rườm rà liên quan đến thanh lý hợp đồng giao khoán rừng và tận thu gỗ rừng đang trở thành rào cản. Nghịch lý là hơn 36 ha đất rừng đã có quyết định thu hồi nhưng hiện trạng vẫn do người dân sử dụng, khiến UBND đặc khu phải loay hoay lập biên bản xử lý vi phạm hành chính để tìm cách thu hồi đất.

Trong khi đó, tại Khu đô thị hỗn hợp Bãi Đất Đỏ – cụm dự án hạ tầng lưu trú chiến lược cho APEC – dù đã có những bước tiến như niêm yết diện tích 7 ha cho 147 hộ dân vào giữa tháng 3, nhưng hàng chục héc ta còn lại vẫn phải chờ đến tháng 4 mới có thể phê duyệt.

Trên công trường nâng cấp, mở rộng đường ĐT975, còn tồn đọng 48 công trình lấn chiếm hành lang đường chưa chịu tháo dỡ, di dời. Ở khâu lập phương án bồi thường, còn 2,66 ha chưa xét nguồn gốc đất và 13 trường hợp chưa có biên bản đo đạc, trong đó 2 trường hợp người dân không cho đo đạc. Tính chung, khoảng 30% mặt bằng toàn tuyến chưa thể tổ chức thi công đồng loạt, hoặc đã bàn giao nhưng còn vướng mắc kỹ thuật cần xử lý.

Dự án đầu tư mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc cũng không khá hơn, tổng diện tích mở rộng khoảng 201 ha nhưng đến nay mới đo đạc được khoảng 74 ha. Đặc biệt có hơn 14 ha đất vắng chủ, không liên hệ được hoặc không hợp tác, tranh chấp, sẽ phải tiến hành niêm yết và đăng thông tin trên phương tiện truyền thông đại chúng, đồng thời đo đạc, kiểm đếm vắng chủ, dự kiến ngày 25.3.

Nút thắt mặt bằng chưa gỡ xong, lại thêm cơn bão nhiên liệu càn quét, các nhà thầu trên đại công trường dự án phục vụ APEC 2027 như “ngồi trên lửa” lo công trình chậm tiến độ.

Gấp rút triển khai hàng loạt cơ chế đặc biệt

Đã gần hết quý 1/2026, đồng nghĩa chỉ còn chưa đầy 18 tháng nữa là đến thời điểm APEC 2027 khởi động. Trong bối cảnh các dự án cứ vừa làm vừa chờ, lãnh đạo UBND tỉnh An Giang và đặc khu Phú Quốc cũng không khỏi sốt ruột.

Ngay sau buổi làm việc với lãnh đạo tỉnh An Giang, chiều 19.3, đặc khu Phú Quốc đã lập đoàn công tác đi vận động, xử lý lấn chiếm trên tuyến đường huyết mạch ĐT975 nối từ sân bay về cụm dự án nghỉ dưỡng – trung tâm hội nghị tại nam đảo.

Đoàn công tác đã trực tiếp đến từng hộ dân để giải thích, vận động người dân chấp hành chủ trương, bàn giao mặt bằng phục vụ thi công dự án. Đối với những trường hợp không hợp tác, không tự nguyện thực hiện, cơ quan chức năng sẽ tiến hành lập biên bản vi phạm hành chính và áp dụng biện pháp cưỡng chế theo quy định của pháp luật.

Ghi nhận trong quá trình tuyên truyền, đa số người dân đã bày tỏ sự đồng thuận và tự giác chấp hành, chủ động tháo dỡ mái che, di dời tài sản ra khỏi phần diện tích lấn chiếm, trả lại hiện trạng ban đầu của tuyến đường. Theo thống kê sơ bộ, qua công tác tuyên truyền, vận động, tính đến ngày 20.3 còn khoảng 140 trường hợp lấn, chiếm đất chưa thực hiện tháo dỡ, di dời công trình vi phạm.

Kiên nhẫn vận động từng người dân, ông Trần Minh Khoa, Chủ tịch UBND đặc khu Phú Quốc, nói: “Mục tiêu chính của chúng tôi không phải đến đây để đòi đất mà đến đây để tập hợp bà con lại, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của bà con. Rồi qua đó, giải thích cho bà con hiểu rõ việc bàn giao đất làm dự án là phục vụ lợi ích chung của tất cả chúng ta. Từ đó, để bà con cùng chung tay với chính quyền xây dựng đặc khu Phú Quốc đẹp hơn, mang lại nhiều lợi ích về kinh tế, văn hóa giáo dục và các mặt an sinh xã hội khác cho chính mọi người”.

Cũng theo ông Trần Minh Khoa, công tác GPMB của các dự án đang đối mặt với nhiều khó khăn do nguồn gốc đất đai phức tạp. Lãnh đạo tỉnh cũng như Phú Quốc đang gấp rút đẩy nhanh tiến độ. Để đạt được sự đồng thuận, Phú Quốc đã tăng cường tuyên truyền, vận động và linh hoạt áp dụng các chính sách bồi thường thỏa đáng, đúng giá, hài hòa lợi ích cho người dân. Đáng chú ý, chính quyền còn khuyến khích các nhà đầu tư thưởng thêm 5 – 10% giá trị bồi thường cho những hộ dân bàn giao mặt bằng sớm.

Trước đó, ngày 10.3, UBND tỉnh An Giang đã ban hành Chỉ thị số 07 yêu cầu đẩy nhanh tiến độ công tác GPMB thi công các dự án, công trình hạ tầng phục vụ Hội nghị Cấp cao APEC 2027 tại đặc khu Phú Quốc. Trong đó, nhấn mạnh trách nhiệm người đứng đầu các cơ quan liên quan trong việc tháo gỡ vướng mắc về đất đai, thủ tục. “Không tổ chức các đoàn thanh tra, kiểm tra, giám sát và không giao nhiệm vụ khác cho đặc khu Phú Quốc trong khoảng thời gian từ ngày 10.3 đến 20.4 nhằm tập trung tối đa nhân lực và thời gian cho GPMB, bồi thường, tái định cư”, chỉ thị nêu rõ. Bên cạnh đó, mỗi sở ngành được yêu cầu phân công một lãnh đạo cấp phó trực tiếp chỉ đạo, điều hành các nhiệm vụ liên quan.

Tại buổi làm việc mới đây với chính quyền đặc khu, Phó chủ tịch UBND tỉnh An Giang Ngô Công Thức cũng yêu cầu các cấp, ngành tiếp tục tập trung tối đa nguồn lực cho công tác GPMB, với tinh thần “bàn làm không bàn lùi”, không gia hạn thời gian, quyết tâm hoàn thành đúng tiến độ đề ra. “Có mặt bằng sạch đến đâu phải tổ chức thi công ngay đến đó, không để xảy ra tình trạng tái lấn chiếm. Các cấp, ngành cần nêu cao tinh thần trách nhiệm, phối hợp đồng bộ, quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ chính trị được giao, góp phần tổ chức thành công Hội nghị Cấp cao APEC 2027”, ông Thức nhấn mạnh.

Công tác chuẩn bị APEC 2027 phải được coi là chương trình đột phá chiến lược quốc gia

Không thể phủ nhận thời gian qua tỉnh An Giang đã rất sát sao khi tổ chức tới 21 phiên họp chuyên đề giải quyết các khó khăn, thúc đẩy tiến độ công trình phục vụ APEC. Lãnh đạo tỉnh và đặc khu cũng thường xuyên kiểm tra hiện trường hằng tuần, giúp nhiều dự án được tháo gỡ vướng mắc về vật liệu đá dăm, nhiên liệu… Tuy nhiên, với những tính chất đặc thù về nguồn gốc đất cùng nhiều yếu tố khách quan bất ngờ tác động, nguy cơ chậm tiến độ các dự án vẫn đang hiện hữu.

Thời gian đang đếm ngược từng ngày bởi theo mục tiêu đặt ra, các công trình phục vụ APEC 2027 phải hoàn thành trước thời điểm hội nghị từ 3 – 6 tháng, để kịp vận hành, kiểm tra và hoàn thiện các khâu chuẩn bị.

PGS-TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế VN, cho rằng cần thiết phải có một kịch bản dự phòng tổng thể và một cơ chế điều hành xuyên suốt, trong đó ưu tiên tháo gỡ mọi nút thắt để đảm bảo các dự án phục vụ APEC 2027 có thể về đích đúng tiến độ. Các khớp nối bánh răng từ khâu quy hoạch, bồi thường GPMB đến tổ chức thi công không chỉ trông chờ vào những giải pháp tình thế thấy khó ở đâu lo gỡ ở đó mà phải được vận hành nhịp nhàng, có kế hoạch bài bản và được đặt lên ưu tiên hàng đầu.

Bởi theo ông Trần Đình Thiên, APEC là một sự kiện rất đặc biệt, rất lớn, tầm cỡ thế giới. Đây không chỉ là thời cơ cho Phú Quốc chuyển mình, định hình chân dung đúng tầm của đô thị biển tương lai mà còn là điểm đột phá rất mạnh để du lịch VN tiến vào kỷ nguyên mới. Phú Quốc tổ chức thành công APEC 2027 sẽ chứng minh rằng VN là quốc gia có năng lực và trách nhiệm, không chỉ biết làm nhanh mà còn làm đẹp, làm văn minh và giữ được bản sắc văn hóa. Nói cách khác, APEC 2027 sẽ là dấu mốc để khẳng định VN là miền đất của khát vọng.

Với tầm nhìn đó, PGS-TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh phải coi công tác chuẩn bị và tổ chức APEC 2027 như một chương trình đột phá chiến lược quốc gia. Đây là lúc cần dồn mọi sự hỗ trợ để tạo nên một sự kiện mang lại tiếng vang cực lớn, sức hấp dẫn cực mạnh.

“Thời gian không còn nhiều cho Phú Quốc. Với quy mô và tầm vóc cực khủng của các dự án đang triển khai, không thể áp dụng cơ chế “bình thường” để giải quyết những nhiệm vụ khác thường. Do đó, về mặt địa phương, chính quyền Kiên Giang và Phú Quốc cần chủ động sáng tạo định hướng công việc và tổ chức “cuộc chơi” với cơ chế “khác thường”. Đồng thời, hỗ trợ thực hiện, tạo điều kiện tối đa và hiệu quả nhất cho các đơn vị thực hiện các công trình. DN rất cần sự khuyến khích và hỗ trợ sát sườn, bởi họ vốn đã gặp rất nhiều thách thức về tài chính, nhân lực và cả vận chuyển trang thiết bị và vật tư tới Phú Quốc”, ông Trần Đình Thiên nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, TS Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu chiến lược thương hiệu và cạnh tranh, chỉ rõ: Sau kinh nghiệm 2 lần tổ chức APEC tại Hà Nội và Đà Nẵng, Phú Quốc đã thấy rõ tiềm năng rất lớn để bứt phá. Những công trình hạ tầng và dịch vụ này không chỉ để phục vụ một sự kiện APEC 2027 mà là xây nền tảng để Phú Quốc cất cánh. Nó thiết lập một “mặt bằng mới” về kết cấu hạ tầng, dịch vụ và chuẩn mực quản lý, phục vụ sự phát triển của địa phương trong nhiều năm sau khi sự kiện kết thúc. Tuy nhiên, áp lực cũng rất lớn. Áp lực không chỉ là thời gian, mà là không được sai, không được có lỗi.