Các nước đồng loạt lên tiếng khi Mỹ kêu gọi đưa tàu chiến tới gần Iran

Tiêm kích F/A-18E Super Hornet thực hiện hạ cánh trên tàu sân bay USS Abraham Lincoln của Hải quân Mỹ khi tham gia chiến dịch tập kích Iran (Ảnh: Reuters).

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 14/3 tuyên bố “nhiều quốc gia, đặc biệt là những nước bị ảnh hưởng bởi nỗ lực của Iran nhằm đóng cửa eo biển Hormuz, sẽ gửi tàu chiến, phối hợp với Mỹ, để giữ cho tuyến đường này mở và an toàn”.

Ông Trump hy vọng Trung Quốc, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc, Anh và các nước khác sẽ gửi tàu chiến tới vùng biển gần lãnh thổ Iran.

Ngày 15/3, Tổng thống Trump cho biết Mỹ đã “nhận được một số phản hồi tích cực” sau khi liên hệ với các quốc gia để hỏi xem liệu họ có thể giúp đảm bảo an ninh eo biển Hormuz hay không. Ông thừa nhận một vài nước “không muốn tham gia”.

Ông Trump từ chối nêu tên cụ thể các quốc gia mà chính quyền Mỹ đã liên hệ.

“Chúng tôi đã liên lạc với họ hôm nay và đêm qua, nhưng chúng tôi đã nhận được một số phản hồi tích cực. Một vài nước không muốn tham gia”, ông nói với các phóng viên trên chuyên cơ Không Lực Một.

“Một số nước có tàu quét mìn. Điều đó rất tốt. Một số nước có loại tàu nhất định có thể giúp chúng tôi. Một số tàu quét mìn của các nước sẽ rất hữu ích”, ông nói thêm.

Vị trí eo biển Hormuz (Ảnh: BBC).

Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi ngày 16/3 cho biết Nhật Bản không có kế hoạch điều động tàu hải quân để hộ tống các tàu chở dầu ở Trung Đông, sau khi Tổng thống Trump kêu gọi các đồng minh hỗ trợ hộ tống các tàu chở dầu qua eo biển Hormuz.

“Chúng tôi chưa đưa ra bất kỳ quyết định nào về việc điều động tàu hộ tống. Chúng tôi đang tiếp tục xem xét những gì Nhật Bản có thể làm một cách độc lập và những gì có thể làm trong khuôn khổ pháp luật”, bà Takaichi nêu rõ.

Lời kêu gọi của Tổng thống Trump đặt Tokyo vào thế khó, vì mặc dù phụ thuộc rất nhiều vào năng lượng Trung Đông, nhưng Hiến pháp Nhật Bản hạn chế phạm vi hoạt động quân sự ở nước ngoài.

Lực lượng Phòng vệ Hàng hải Nhật Bản đã tiến hành các hoạt động chống cướp biển ở vùng biển gần Trung Đông, nhưng những nhiệm vụ đó là các hoạt động tuần tra an ninh chứ không phải là các nhiệm vụ chiến đấu chống lại các chủ thể nhà nước.

Nhật Bản có thể triển khai quân đội ra nước ngoài để đối phó với những gì họ xác định là mối đe dọa hiện hữu đối với quốc gia, nhưng điều đó sẽ gặp khó khăn về mặt chính trị và vượt qua ngưỡng pháp lý cao đối với chính phủ của bà Takaichi.

Thủ tướng Takaichi sẽ đến Washington trong tuần này để hội đàm với Tổng thống Trump. Hai nhà lãnh đạo dự kiến trao đổi về cuộc xung đột Iran.

“Tôi muốn tham gia các cuộc thảo luận nghiêm túc dựa trên quan điểm và lập trường của Nhật Bản về việc cần thiết phải sớm giảm leo thang căng thẳng sớm”, bà Takaichi nhấn mạnh.

Ông Takayuki Kobayashi, trưởng ban chính sách của đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi, nói: “Tôi cho rằng ngưỡng để điều tàu hải quân Nhật Bản đến khu vực này là “cực kỳ cao” theo luật hiện hành của Nhật Bản”.

Ông nói thêm: “Về mặt pháp lý, chúng ta không loại trừ khả năng này, nhưng xét đến tình hình hiện tại khi cuộc xung đột đang diễn ra, tôi tin rằng đây là điều cần phải được xem xét hết sức thận trọng”.

Nhật Bản, nền kinh tế lớn thứ 4 thế giới, là nước nhập khẩu dầu lớn thứ 5, trong đó 95% dầu từ Trung Đông và 70% đi qua eo biển Hormuz.

Tại Hàn Quốc, nghị sĩ Song Eon-seog, lãnh đạo phe đa số của đảng đối lập chính, đảng Quyền lực Nhân dân (PPP), hôm 16/3 cho biết bất kỳ quyết định nào về việc điều động tàu chiến của Hàn Quốc đến eo biển Hormuz đều cần sự chấp thuận của Quốc hội.

“Vấn đề triển khai quân đội của chúng ta đến một khu vực có khả năng cao xảy ra xung đột sẽ là một quyết định nghiêm trọng. Đây là vấn đề cần sự chấp thuận của Quốc hội theo Hiến pháp và các luật liên quan”, ông Song phát biểu.