Cách Australia tiến hành chiến dịch đổi tiền 60 năm trước

Nỗ lực chuyển đổi hệ thống tiền tệ, được gọi là Ngày C, diễn ra cách đây đúng 60 năm vào ngày 14/2/1966 tại Australia. Đây là một chiến dịch hậu cần quy mô lớn, đồng thời là quyết định kinh tế đặc biệt quan trọng đối với đất nước này.

Lúc bấy giờ, hầu hết các nước trên thế giới đã chuyển sang hệ tiền tệ thập phân, do hệ thống đồng bảng cũ của Anh đã trở nên quá phức tạp. Theo hệ thống cũ, 1 bảng bằng 20 shilling, 1 shilling tương đương 12 penny, do đó, 1 bảng bằng 240 penny.

Để quá trình chuyển đổi sang hệ thập phân diễn ra suôn sẻ nhất có thể, một chiến dịch truyền thông và giáo dục khổng lồ đã phủ sóng mọi loại hình phương tiện thông tin đại chúng tại Australia trong suốt hai năm trước đó.

“Đồng dollar vào túi, xu lẻ cũng theo sau. Thay thế cho bảng, shilling đã cũ màu” là lời trong một đoạn quảng cáo đã khắc sâu vào tâm trí người dân trên khắp Australia thời kỳ đó.

Được viết lại lời theo bài hát dân ca truyền thống Click Go the Shears, giai điệu từng gây nghiện này do nhân vật hoạt hình Dollar Bill thể hiện nhằm hướng dẫn công chúng Australia về việc chuyển đổi từ hệ thống bảng Anh cũ mà Australia từng sử dụng trước năm 1966 sang hệ thập phân.

Xưởng đúc tiền Hoàng gia Australia được khánh thành tại Canberra vào năm 1965 để sản xuất khối lượng tiền xu cần thiết cho hệ thống. Một cuộc thi được tổ chức để kêu gọi công chúng đặt tên cho đồng tiền mới.

“Một số tên gọi rất sáng tạo và đậm chất Australia, như Kanga hay Roo”, giám đốc điều hành (CEO) Xưởng đúc tiền Hoàng gia Australia Emily Martin cho biết.

Một số lựa chọn khác, như Austral, Oz và Dinkum cũng được đưa ra xem xét.

“Chính phủ thực tế đã tuyên bố sẽ gọi đồng tiền mới là Royal, nhưng dư luận phản đối dữ dội, vì vậy cuối cùng họ quyết định chọn đồng dollar”, bà Martin nói.

Những rắc rối khi Australia đổi tiền 60 năm trước

Máy tính tiền, trụ bơm xăng, máy bán hàng tự động và thậm chí cả nhà vệ sinh công cộng đều phải được chuyển đổi để chấp nhận loại tiền mới. Các ngân hàng liên tục rơi vào tình trạng quá tải khi người dân đổ xô đi đổi tiền từ đồng bảng sang đồng dollar.

“Vào ngày chuyển đổi, người dân rất tò mò về những đồng tiền mới, thậm chí nhiều người còn nghi ngờ rằng các chủ cửa hàng có thể đang lừa đảo hoặc tự ý thay đổi giá cả”, bà Martin cho hay. “Nhưng rất nhanh chóng, chỉ trong vòng vài tháng, người dân Australia đã thích nghi với đồng tiền mới”.

“Đó thực sự là một trong những cuộc chuyển đổi lớn thành công nhất lịch sử Australia. Nhiều quốc gia khác đã tham khảo cách chúng ta thực hiện”, bà nói thêm.

Thủ tướng Australia Harold Holt lúc bấy giờ đã nói rằng người dân nước này xứng đáng nhận được “lời khen ngợi vì tinh thần cởi mở khi đón nhận đồng tiền hệ thập phân vào đời sống hàng ngày”.

Nghệ sĩ trẻ Stuart Devlin đã được chọn để thiết kế mặt các đồng xu với cảm hứng từ động vật hoang dã Australia.

“Nhiều người nghĩ rằng chúng ta sẽ nhìn thấy hình kangaroo trên bộ tiền xu ban đầu đó vì kangaroo là loài động vật biểu tượng của Australia và được cả thế giới biết đến”, bà Martin cho biết.

“Nhưng Stuart Devlin nghĩ như vậy hơi quá hiển nhiên, vì vậy ông ấy đã đưa vào một số loài động vật thực sự thú vị mà bạn không ngờ sẽ xuất hiện trên những đồng xu đầu tiên của chúng ta”, bà nói.

Chúng gồm sóc bay Australia trên đồng 1 xu, thằn lằn cổ diềm trên đồng 2 xu, thú mỏ nhím trên đồng 5 xu, chim lia trên đồng 10 xu và thú mỏ vịt trên đồng 20 xu. Đồng 50 xu có hình quốc huy Australia.

Đồng 1 dollar và 2 dollar đã thay thế các tờ tiền giấy tương ứng vào những năm 1980, trong khi các đồng 1 xu và 2 xu cũ được rút khỏi lưu thông vào năm 1992.

Trong 6 thập kỷ qua, xưởng đúc tiền đã sản xuất hơn 15 tỷ đồng xu, với hơn 4 tỷ đồng đang lưu thông.

Để kỷ niệm 60 năm ngày chuyển đổi, xưởng đúc tiền đã cho ra mắt một đồng xu mới kết hợp tất cả các thiết kế động vật nguyên bản của Devlin.

“Chúng tôi cũng có một đồng xu 1 dollar thực sự đặc biệt mà người dân Australia có thể tìm thấy trong túi tiền lẻ của mình ngay bây giờ vì chúng tôi đã phát hành nó vào hệ thống lưu thông”, bà Martin cho biết. “Bạn sẽ phải quan sát thật kỹ để tìm ra điểm khác biệt là gì, nhưng chúng tôi sẽ công bố vào cuối tháng này về đồng xu đặc biệt đó”.

Vũ Hoàng (Theo ABC News, AFP, Reuters)